Cư trú hay không cư trú thuế: xác định cho chuyên gia nước ngoài

Cùng mức lương, một chuyên gia có thể nộp thuế TNCN rất khác nhau tuỳ là cá nhân cư trú hay không cư trú. Xác định sai cư trú thuế TNCN người nước ngoài sẽ kéo theo sai cả năm khấu trừ và khó quyết toán. Bài viết đưa ra sơ đồ quyết định, ví dụ ngày có mặt và các tình huống ranh giới. Đây là bước đội dịch vụ kế toán của ACCA Consulting Vietnam luôn làm khi nhận hồ sơ lương expat.

1. Hai tiêu chí xác định cư trú thuế TNCN người nước ngoài

Theo pháp luật thuế TNCN, một cá nhân được xem là cư trú tại Việt Nam nếu đáp ứng một trong hai điều kiện sau:

• Có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên tính trong một năm dương lịch, hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam. Ngày đến và ngày đi được tính chung là một ngày theo hướng dẫn hiện hành.
• Có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam: có đăng ký thường trú, được cấp thẻ tạm trú, hoặc có nhà thuê để ở với thời hạn hợp đồng thuê đáp ứng điều kiện theo quy định.

Nếu không đáp ứng điều kiện nào, cá nhân là người không cư trú. Lưu ý: tiêu chí "nơi ở thường xuyên" có thêm điều kiện loại trừ khi cá nhân chứng minh được là đối tượng cư trú của nước khác. Luật Thuế TNCN cũng đang được sửa đổi, nên bạn cần kiểm tra văn bản đang có hiệu lực cho từng kỳ tính thuế.

2. Sơ đồ quyết định từng bước

3. Hệ quả: cư trú và không cư trú khác nhau thế nào?

Điểm thường bị bỏ quên: cá nhân cư trú phải kê khai cả thu nhập tiền lương nhận ở nước ngoài, ví dụ phần lương tập đoàn trả trực tiếp. Nội dung này được phân tích trong bài lương expat trả từ nước ngoài. Số thuế đã nộp ở nước ngoài có thể được trừ theo quy định và hiệp định thuế.

4. Các tình huống ranh giới hay gặp

Đến giữa năm, chưa đủ 183 ngày trong năm dương lịch

Chuyên gia đến tháng 9 chỉ có khoảng 120 ngày trong năm đầu. Tuy vậy, nếu tính 12 tháng liên tục từ ngày đầu tiên có mặt mà đủ 183 ngày, hoặc có thẻ tạm trú, người đó vẫn có thể là cá nhân cư trú ngay từ kỳ đầu. Cách xác định kỳ tính thuế năm đầu, năm cuối được minh hoạ trong bài thuế TNCN expat năm đầu và năm cuối.

Chuyên gia đi lại nhiều nước

Quản lý khu vực thường ở Việt Nam 2–3 tháng mỗi năm nhưng thuê căn hộ dài hạn tại TP.⁠HCM. Tiêu chí nơi ở thường xuyên có thể khiến họ là cá nhân cư trú dù ít ngày có mặt, trừ khi chứng minh được cư trú ở nước khác. Khi có xung đột cư trú giữa hai nước, áp dụng quy tắc phân định trong hiệp định thuế.

Chuyên gia ngắn hạn theo dự án

Kỹ sư sang lắp đặt máy 4 tháng, ở khách sạn, không có thẻ tạm trú: nhiều khả năng là người không cư trú. Doanh nghiệp vẫn phải khấu trừ thuế trên phần thu nhập phát sinh tại Việt Nam, kể cả khi lương do tập đoàn trả.

Câu hỏi thường gặp