Nội dung bài viết
Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giúp expat không phải nộp thuế hai nơi trên cùng một khoản lương, nhưng lợi ích này không tự động áp dụng. Expat phải thuộc đúng trường hợp, có đủ hồ sơ và làm thủ tục theo quy định. Bài viết tóm tắt cách đọc điều khoản tiền lương và bộ hồ sơ mà đội dịch vụ kế toán của ACCA Consulting Vietnam thường chuẩn bị cùng doanh nghiệp FDI.
1. Hiệp định tránh đánh thuế hai lần là gì
Đây là điều ước song phương giữa Việt Nam và một quốc gia, vùng lãnh thổ, phân định nước nào được đánh thuế trên từng loại thu nhập. Việt Nam đã ký hiệp định với nhiều nước; danh sách và văn bản từng hiệp định được công bố trên cổng thông tin của ngành thuế. Khi hiệp định và luật thuế trong nước quy định khác nhau, nguyên tắc chung là áp dụng theo hiệp định.
Với expat, câu hỏi đầu tiên luôn là expat cư trú thuế ở nước nào trong năm tính thuế. Nếu cùng lúc được coi là cư trú ở cả hai nước, hiệp định có quy tắc phân định (nơi có nhà ở thường trú, trung tâm quyền lợi, quốc tịch...). Xem thêm cách xác định cư trú thuế TNCN.
2. Điều khoản thường dùng cho thu nhập tiền lương
Phần lớn hiệp định có một điều khoản về thu nhập từ lao động phụ thuộc (theo mẫu OECD thường là Điều 15, số điều có thể khác trong từng hiệp định). Điều khoản này thường cho phép nước nơi làm việc đánh thuế, trừ khi đồng thời thoả mãn các điều kiện miễn. Cần đọc đúng văn bản hiệp định cụ thể vì cách đếm thời gian có thể theo năm dương lịch, năm tài chính hoặc giai đoạn 12 tháng.
| Điều khoản | Áp dụng khi | Điểm cần kiểm tra |
|---|---|---|
| Lao động phụ thuộc | Expat làm công ăn lương | Số ngày có mặt; ai trả lương; chi phí có do cơ sở thường trú tại Việt Nam chịu không |
| Thù lao giám đốc | Expat là thành viên hội đồng quản trị, hội đồng thành viên | Thường cho phép nước nơi công ty cư trú đánh thuế |
| Giáo viên, nhà nghiên cứu | Expat sang giảng dạy, nghiên cứu | Chỉ có ở một số hiệp định, có giới hạn thời gian |
| Biện pháp tránh đánh thuế hai lần | Expat đã nộp thuế ở cả hai nước | Phương pháp khấu trừ hay miễn, giới hạn số được trừ |
3. Miễn thuế hay khấu trừ thuế đã nộp
Có hai cách hiệp định giúp expat. Miễn thuế tại Việt Nam: khi expat không cư trú tại Việt Nam và thoả mãn điều kiện của điều khoản lao động phụ thuộc. Khấu trừ thuế đã nộp ở nước ngoài: khi expat là cá nhân cư trú tại Việt Nam, có thu nhập đã chịu thuế ở nước khác; số được trừ thường không vượt quá số thuế Việt Nam tính trên phần thu nhập đó.
Ví dụ minh hoạ giả định: expat cư trú tại Việt Nam, thuế Việt Nam tính trên khoản lương là 20 triệu, đã nộp 15 triệu ở nước ngoài. Số liệu không phản ánh biểu thuế thực tế.
Xem dạng bảng
| Bị đánh thuế hai lần | Khấu trừ theo hiệp định | |
|---|---|---|
| Thuế nộp ở nước ngoài | 15 tr | 15 tr |
| Thuế phải nộp tại Việt Nam | 20 tr | 5 tr |
| Tổng thuế của expat | 35 tr | 20 tr |
4. Checklist hồ sơ áp dụng hiệp định
Thành phần hồ sơ và mẫu biểu cụ thể theo quy định hiện hành về quản lý thuế. Danh mục dưới đây là những giấy tờ gần như luôn được yêu cầu, doanh nghiệp nên gom trước để không bị động.
- Văn bản thông báo miễn, giảm thuế theo hiệp định theo mẫu hiện hành.
- Giấy chứng nhận cư trú do cơ quan thuế nước cư trú cấp, ghi rõ năm tính thuế, đã hợp pháp hoá lãnh sự nếu được yêu cầu.
- Bản sao hợp đồng lao động hoặc văn bản cử sang làm việc tại Việt Nam.
- Xác nhận của tổ chức trả thu nhập về thời gian làm việc và số tiền lương.
- Bảng theo dõi số ngày có mặt tại Việt Nam (đối chiếu dấu xuất nhập cảnh trên hộ chiếu).
- Chứng từ nộp thuế ở nước ngoài, nếu đề nghị khấu trừ.
- Giấy uỷ quyền nếu doanh nghiệp hoặc bên dịch vụ nộp thay expat.
5. Quy trình thực hiện trong năm
- Trước khi sang Việt Nam
Xác định nước cư trú, đọc điều khoản tiền lương của hiệp định liên quan.
- Tháng đầu làm việc
Thống nhất ai trả lương, có recharge hay không; bắt đầu theo dõi số ngày có mặt.
- Trong năm
Xin giấy chứng nhận cư trú tại nước cư trú; lưu chứng từ nộp thuế ở nước ngoài.
- Khi quyết toán
Nộp hồ sơ miễn hoặc khấu trừ cùng quyết toán TNCN; hạn cá nhân tự quyết toán là 30/4 năm sau.
Câu hỏi thường gặp
Giấy chứng nhận cư trú do ai cấp?
Do cơ quan thuế của nước mà expat là đối tượng cư trú cấp, ghi rõ kỳ tính thuế. Yêu cầu về hợp pháp hoá lãnh sự cần kiểm tra theo quy định hiện hành tại thời điểm nộp.
Expat cư trú tại Việt Nam có được miễn thuế theo hiệp định không?
Thông thường expat cư trú chịu thuế tại Việt Nam trên thu nhập toàn cầu. Hiệp định khi đó chủ yếu giúp khấu trừ số thuế đã nộp ở nước ngoài, không phải miễn hoàn toàn.
Doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ hiệp định thay expat không?
Có thể nộp thay khi có giấy uỷ quyền và hồ sơ đầy đủ. Doanh nghiệp nên thống nhất trách nhiệm chuẩn bị chứng từ với expat ngay từ đầu năm.
Kiểm tra quyền áp dụng hiệp định cho expat
Gửi hộ chiếu, hợp đồng và thông tin chi trả lương, ACCA Consulting Vietnam sẽ xác định điều khoản áp dụng và danh mục hồ sơ cần bổ sung.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
