Nội dung bài viết
Năm đầu và năm cuối là hai giai đoạn dễ sai nhất khi tính thuế TNCN expat: chuyên gia không ở đủ cả năm, kỳ tính thuế có thể không trùng năm dương lịch, và việc quyết toán phải xong trước khi họ rời Việt Nam. Bài viết đi qua một case giả định có bảng tính. Nội dung do đội dịch vụ kế toán của ACCA Consulting Vietnam biên soạn cho kế toán lương doanh nghiệp FDI.
1. Case giả định: chuyên gia K làm việc 21 tháng tại Việt Nam
Chuyên gia K (ví dụ minh hoạ) được tập đoàn cử sang làm giám đốc nhà máy tại TP.HCM. Thông tin chính:
| Thông tin | Chi tiết |
|---|---|
| Ngày đến Việt Nam | 01/09/2026, ở liên tục, được cấp thẻ tạm trú |
| Ngày rời Việt Nam | 31/05/2028, chấm dứt hợp đồng |
| Lương tính thuế | 120 triệu đồng/tháng, do công ty Việt Nam chi trả |
| Người phụ thuộc | 1 con, đăng ký từ tháng đầu tiên |
| Bảo hiểm | Giả định không phát sinh khoản bảo hiểm được trừ, để đơn giản hoá ví dụ |
Trong năm dương lịch 2026, K chỉ có mặt 122 ngày, chưa đủ 183 ngày. Tuy nhiên K có thẻ tạm trú, và tính 12 tháng liên tục từ 01/09/2026 thì K có mặt trên 183 ngày. Vì vậy K là cá nhân cư trú. Cách xác định chi tiết có trong bài cư trú thuế TNCN người nước ngoài.
2. Thuế TNCN expat năm đầu: kỳ tính thuế không trùng năm dương lịch
Theo hướng dẫn hiện hành, nếu năm dương lịch đầu tiên cá nhân có mặt dưới 183 ngày nhưng tính 12 tháng liên tục từ ngày đầu tiên có mặt thì đủ 183 ngày, kỳ tính thuế đầu tiên là 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt. Từ năm thứ hai, kỳ tính thuế theo năm dương lịch. Phần tháng trùng nhau giữa kỳ đầu và năm thứ hai được xử lý theo hướng dẫn để không bị tính thuế hai lần.
- 01/09/2026
Bắt đầu làm việc, công ty khấu trừ thuế TNCN hàng tháng theo biểu luỹ tiến.
- 01/09/2026 – 31/08/2027
Kỳ tính thuế đầu tiên 12 tháng liên tục, quyết toán theo kỳ này.
- Năm 2027
Kỳ tính thuế thứ hai theo năm dương lịch, xử lý phần tháng trùng theo hướng dẫn.
- 01/01/2028 – 31/05/2028
Năm cuối: tiếp tục khấu trừ, chuẩn bị quyết toán trước xuất cảnh.
- Trước 31/05/2028
Hoàn tất quyết toán thuế TNCN trước khi K rời Việt Nam.
3. Bảng tính minh hoạ thu nhập tính thuế
Giảm trừ gia cảnh áp dụng từ kỳ tính thuế 2026: bản thân 15,5 triệu/tháng, mỗi người phụ thuộc 6,2 triệu/tháng. Bảng dưới chỉ tính đến thu nhập tính thuế; số thuế cụ thể tính theo biểu thuế luỹ tiến đang có hiệu lực, vì biểu thuế có thể thay đổi theo luật sửa đổi.
| Chỉ tiêu | Kỳ đầu 09/2026–08/2027 | Năm cuối 01–05/2028 |
|---|---|---|
| Số tháng có thu nhập | 12 | 5 |
| Thu nhập chịu thuế | 1.440 | 600 |
| Giảm trừ bản thân | 186 (12 tháng) | 186 (nếu được tính đủ 12 tháng khi quyết toán) |
| Giảm trừ người phụ thuộc | 74,4 (12 tháng) | 31 (5 tháng) |
| Thu nhập tính thuế | 1.179,6 | 383 |
Ví dụ minh hoạ. Giảm trừ bản thân năm cuối giả định được tính đủ 12 tháng khi quyết toán; cần đối chiếu hướng dẫn hiện hành.
Xem dạng bảng
| Kỳ đầu 12 tháng | Năm cuối 5 tháng | |
|---|---|---|
| Thu nhập chịu thuế | 1.440 triệu đ | 600 triệu đ |
| Tổng giảm trừ gia cảnh | 260,4 triệu đ | 217 triệu đ |
| Thu nhập tính thuế | 1179,6 triệu đ | 383 triệu đ |
Năm cuối, thu nhập chỉ 5 tháng nhưng thuế đã khấu trừ hàng tháng vẫn tính trên từng tháng. Khi quyết toán, nếu được trừ đủ giảm trừ bản thân cả năm, K có thể có số thuế nộp thừa. Ngược lại, nếu K nhận thêm thưởng hoặc khoản thanh toán khi chấm dứt hợp đồng, số thuế có thể phải nộp thêm.
4. Quyết toán thuế TNCN expat trước khi xuất cảnh
Người nước ngoài kết thúc hợp đồng làm việc tại Việt Nam phải quyết toán thuế trước khi xuất cảnh. Thực tế, cá nhân thường uỷ quyền cho doanh nghiệp làm thay. Doanh nghiệp nên chốt lịch từ khi có quyết định chấm dứt hợp đồng, vì chuyên gia đi rồi rất khó xin chữ ký, chứng từ.
- Chốt toàn bộ khoản thu nhập còn lại: lương tháng cuối, thưởng, phép chưa nghỉ, phụ cấp hồi hương.
- Thu thập thu nhập ở nước ngoài trong kỳ nếu K là cá nhân cư trú.
- Lấy giấy uỷ quyền quyết toán và thông tin tài khoản nhận hoàn thuế (nếu có).
- Xác nhận người phụ thuộc và chứng từ chứng minh còn hiệu lực.
- Đối chiếu số thuế đã khấu trừ với chứng từ khấu trừ đã cấp.
- Nộp hồ sơ quyết toán và nộp thuế còn thiếu trước ngày xuất cảnh.
- Thông báo thay đổi với cơ quan bảo hiểm, xuất nhập cảnh nếu cần.
5. Lỗi thường gặp với thuế TNCN expat năm đầu, năm cuối
- Coi expat năm đầu là người không cư trú chỉ vì chưa đủ 183 ngày trong năm dương lịch.
- Bỏ sót phần lương, thưởng tập đoàn trả ở nước ngoài trong thời gian K là cá nhân cư trú. Xem bài lương expat trả từ nước ngoài.
- Không tính lại thuế khi expat nhận khoản thưởng lớn ngay trước khi rời Việt Nam.
- Để expat xuất cảnh rồi mới làm quyết toán, thiếu chữ ký và chứng từ.
- Áp dụng biểu thuế, mức giảm trừ của năm cũ cho kỳ tính thuế từ 2026.
Câu hỏi thường gặp
Expat ở Việt Nam dưới 183 ngày trong năm đầu có chắc là không cư trú không?
Không chắc. Cần xét thêm 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt và tiêu chí nơi ở thường xuyên như thẻ tạm trú, hợp đồng thuê nhà.
Doanh nghiệp có được quyết toán thay cho expat đã nghỉ việc không?
Doanh nghiệp có thể nhận uỷ quyền quyết toán theo điều kiện quy định. Nếu expat có thu nhập từ nơi khác hoặc từ nước ngoài, thường phải tự quyết toán hoặc kê khai bổ sung phần đó.
Thuế nộp thừa khi quyết toán năm cuối được xử lý ra sao?
Cá nhân có thể đề nghị hoàn thuế về tài khoản đã đăng ký. Nên chuẩn bị tài khoản nhận tiền và giấy uỷ quyền trước khi expat rời Việt Nam.
Lên lịch quyết toán cho expat ngay từ hôm nay
Gửi thông tin chuyên gia cho ACCA Consulting Vietnam để được kiểm tra sơ bộ miễn phí kỳ tính thuế. Dịch vụ kế toán tại TP.HCM, làm việc song ngữ.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
