Nội dung bài viết
Nhận văn bản từ cơ quan thuế, nhiều chủ doanh nghiệp chưa phân biệt được đó là kiểm tra hay thanh tra thuế, nên chuẩn bị chưa đúng trọng tâm. Hai hoạt động có điểm giống nhau nhưng khác ở căn cứ, phạm vi và hình thức kết luận. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam giúp bạn nhận diện nhanh và biết nên làm gì tiếp theo.
1. Kiểm tra thuế là gì?
Kiểm tra thuế là hoạt động thường xuyên của cơ quan thuế nhằm xem xét tính đúng đắn của hồ sơ khai thuế. Có hai hình thức chính:
- Kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế: cơ quan thuế phân tích hồ sơ khai thuế; nếu có nghi vấn sẽ gửi thông báo đề nghị doanh nghiệp giải trình hoặc bổ sung.
- Kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế: có quyết định kiểm tra, đoàn kiểm tra đến doanh nghiệp làm việc, kết thúc bằng biên bản kiểm tra.
Kiểm tra quyết toán khi doanh nghiệp giải thể, kiểm tra trước hoàn thuế, kiểm tra theo kế hoạch năm đều thuộc nhóm này. Xem thêm cách chuẩn bị khi kiểm tra quyết toán thuế.
2. Thanh tra thuế là gì?
Thanh tra thuế là hoạt động chuyên sâu hơn, thực hiện theo pháp luật quản lý thuế và pháp luật về thanh tra. Thanh tra thường được tiến hành khi doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm pháp luật về thuế, để giải quyết khiếu nại, tố cáo, hoặc theo kế hoạch đối với doanh nghiệp có quy mô, mức độ rủi ro nhất định. Phạm vi, thời hạn và trình tự thanh tra thực hiện theo quy định hiện hành.
3. So sánh thanh tra thuế và kiểm tra thuế
| Tiêu chí | Kiểm tra thuế | Thanh tra thuế |
|---|---|---|
| Căn cứ | Hồ sơ khai thuế, kế hoạch kiểm tra, phân tích rủi ro | Dấu hiệu vi phạm, khiếu nại tố cáo, kế hoạch thanh tra |
| Tính chất | Hoạt động thường xuyên, tập trung vào hồ sơ khai | Chuyên sâu, có thể mở rộng nhiều nội dung |
| Hình thức | Tại trụ sở cơ quan thuế hoặc tại doanh nghiệp | Đoàn thanh tra làm việc tại doanh nghiệp |
| Thời hạn | Ghi trong quyết định, theo quy định hiện hành | Ghi trong quyết định, thường dài hơn, theo quy định hiện hành |
| Văn bản kết thúc | Biên bản kiểm tra, quyết định xử lý nếu có | Kết luận thanh tra, quyết định xử lý nếu có |
| Mức độ chuẩn bị | Hồ sơ theo nội dung kiểm tra | Toàn diện hơn, cần người am hiểu nghiệp vụ tham gia |
Tên văn bản là dấu hiệu dễ nhận nhất: “Quyết định kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế” khác với “Quyết định thanh tra thuế”. Thông báo đề nghị giải trình, bổ sung hồ sơ chưa phải là quyết định kiểm tra tại doanh nghiệp, nhưng nếu không trả lời đúng hạn có thể dẫn tới bước tiếp theo.
4. Nhận được văn bản: xác định loại và hành động
- 1Đọc tiêu đề và căn cứ
Xác định là thông báo giải trình, quyết định kiểm tra hay quyết định thanh tra.
- 2Ghi nhận mốc thời gian
Ngày công bố quyết định, thời kỳ được xem xét, thời hạn làm việc.
- 3Lập danh mục hồ sơ
Theo đúng nội dung và kỳ ghi trong văn bản.
- 4Phân công đầu mối
Một người liên hệ chính, có người am hiểu nghiệp vụ hỗ trợ.
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, rủi ro lớn nhất không nằm ở loại quyết định mà ở việc hồ sơ trên sổ không khớp tờ khai. Trước buổi làm việc đầu tiên, nên tự đối chiếu doanh thu, chi phí, thuế đầu vào của các kỳ trong phạm vi. Xem 7 dấu hiệu sổ sách có rủi ro.
5. Chi phí khi để sai sót tồn đọng
Ví dụ minh hoạ: 100.000.000đ × 0,03%/ngày × số ngày (180, 365, 730, 1.095 ngày), chưa gồm tiền phạt.
Xem dạng bảng
| Sau 6 tháng | 5.400.000đ |
| Sau 1 năm | 10.950.000đ |
| Sau 2 năm | 21.900.000đ |
| Sau 3 năm | 32.850.000đ |
Ví dụ minh hoạ cho thấy tiền chậm nộp tăng tuyến tính theo thời gian. Sai sót phát hiện càng muộn, chi phí càng lớn. Doanh nghiệp tự phát hiện có thể khai bổ sung hồ sơ khai thuế theo quy định hiện hành.
- Doanh thu trên tờ khai GTGT khớp sổ cái và hoá đơn đầu ra
- Thuế đầu vào khớp tài khoản 133 và bảng kê hoá đơn
- Chi phí lương khớp hợp đồng, bảng chấm công, tờ khai TNCN
- Không còn hoá đơn từ 5 triệu đồng trả tiền mặt được khấu trừ
- Chứng từ được lưu đầy đủ, dễ truy xuất
Một dịch vụ kế toán làm đúng ngay từ đầu là cách giảm rủi ro hiệu quả nhất, dù đó là kiểm tra hay thanh tra.
Câu hỏi thường gặp
Thông báo giải trình có phải là kiểm tra thuế không?
Đó là một phần của kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế. Doanh nghiệp cần trả lời đúng hạn để tránh bị chuyển sang kiểm tra tại doanh nghiệp.
Thanh tra thuế có nghĩa là doanh nghiệp đã vi phạm không?
Không nhất thiết. Thanh tra có thể theo kế hoạch hoặc phân tích rủi ro. Kết luận chỉ có sau khi thanh tra xong.
Thời hạn kiểm tra, thanh tra là bao lâu?
Thời hạn ghi trong quyết định và thực hiện theo quy định hiện hành; một số trường hợp có thể được gia hạn.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ khi doanh nghiệp bị thanh tra thuế không?
Có. ACCA Consulting VN hỗ trợ rà soát sổ sách, chuẩn bị hồ sơ và văn bản giải trình; ACCA không phải đại lý thuế và không đại diện pháp lý thay doanh nghiệp.
Chuẩn bị đúng trước khi đoàn đến
ACCA Consulting Vietnam kiểm tra sơ bộ miễn phí sổ sách để doanh nghiệp biết điểm cần làm rõ trước buổi làm việc với cơ quan thuế.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
