Nội dung bài viết
Báo cáo năm khoá số ngày 31/12 nhưng thường đến tháng 2, tháng 3 mới phát hành. Trong khoảng đó, nếu một khách hàng lớn phá sản hay kho bị cháy, kế toán phải xử lý thế nào? Bài viết của ACCA Consulting Vietnam giải thích cách phân loại sự kiện sau ngày kết thúc kỳ kế toán, kèm 8 ví dụ và bảng quyết định.
1. Sự kiện sau ngày kết thúc kỳ kế toán là gì
Đó là các sự kiện có ảnh hưởng tích cực hoặc tiêu cực, xảy ra trong khoảng thời gian từ ngày kết thúc kỳ kế toán đến ngày phát hành báo cáo tài chính (ngày giám đốc ký duyệt). Chuẩn mực kế toán về các sự kiện phát sinh sau ngày kết thúc kỳ kế toán năm chia chúng thành hai nhóm.
- Sự kiện cần điều chỉnh: cung cấp thêm bằng chứng về tình trạng đã tồn tại tại ngày kết thúc kỳ. Phải sửa số liệu trên báo cáo tài chính.
- Sự kiện không cần điều chỉnh: phản ánh tình trạng phát sinh sau ngày kết thúc kỳ. Không sửa số liệu, nhưng nếu trọng yếu thì phải trình bày trong thuyết minh.
- 31/12
Ngày kết thúc kỳ kế toán, khoá số
- Tháng 1 – tháng 2
Kế toán lập báo cáo, kiểm toán (nếu có) thực hiện
- Trước ngày ký
Rà soát sự kiện phát sinh: thư luật sư, công nợ, tồn kho bán sau kỳ
- Ngày ký phát hành
Giám đốc ký duyệt, mốc cuối để xem xét sự kiện
- Chậm nhất 31/3
Hạn nộp báo cáo tài chính năm cho cơ quan thuế
2. Sự kiện sau ngày kết thúc kỳ kế toán: cách phân biệt
Câu hỏi then chốt chỉ có một: nguyên nhân của sự kiện đã có từ trước ngày 31/12 chưa? Nếu có, sự kiện sau chỉ là bằng chứng rõ hơn cho tình trạng đã tồn tại, nên phải điều chỉnh. Nếu nguyên nhân mới phát sinh sau ngày 31/12, không điều chỉnh.
| Sự kiện sau ngày 31/12 | Nguyên nhân có từ trước 31/12? | Xử lý |
|---|---|---|
| Khách hàng nợ từ tháng 10 tuyên bố phá sản tháng 2 | Có, khả năng thanh toán đã yếu | Điều chỉnh: trích lập dự phòng phải thu khó đòi |
| Toà án tuyên doanh nghiệp bồi thường cho vụ kiện khởi kiện từ năm trước | Có, nghĩa vụ đã tồn tại | Điều chỉnh: ghi nhận khoản phải trả |
| Hàng tồn kho tại 31/12 bán tháng 1 với giá thấp hơn giá gốc | Có, giá trị thuần đã giảm | Điều chỉnh: lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho |
| Phát hiện sai sót, gian lận làm sai số liệu năm | Có | Điều chỉnh số liệu |
| Kho hàng bị hoả hoạn tháng 1 | Không, thiệt hại phát sinh sau | Không điều chỉnh, thuyết minh nếu trọng yếu |
| Công ty quyết định mua một doanh nghiệp khác tháng 2 | Không | Không điều chỉnh, thuyết minh |
| Tỷ giá biến động mạnh sau ngày 31/12 | Không | Không điều chỉnh, thuyết minh nếu ảnh hưởng lớn |
| Hội đồng thành viên quyết định chia lợi nhuận sau ngày 31/12 | Không, nghĩa vụ chưa có tại 31/12 | Không ghi nợ phải trả tại 31/12, thuyết minh |
- Cần điều chỉnh4 sự kiện
- Không điều chỉnh, thuyết minh4 sự kiện
Ví dụ minh hoạ theo 8 tình huống nêu trên, không phải thống kê.
Xem dạng bảng
| Cần điều chỉnh | 4 sự kiện |
| Không điều chỉnh, thuyết minh | 4 sự kiện |
3. Bút toán cho các sự kiện cần điều chỉnh
Sự kiện cần điều chỉnh được ghi vào sổ của năm đã kết thúc (ngày 31/12), trước khi khoá báo cáo. Ví dụ dưới đây là của một công ty giả định.
| Sự kiện | Nợ | Có | Số tiền |
|---|---|---|---|
| Khách hàng K phá sản, nợ 400 triệu, dự kiến không thu hồi được 70% | 642 | 2293 | 280 |
| Toà tuyên bồi thường hợp đồng cho vụ kiện từ năm trước | 811 | 3388 | 150 |
| Lô hàng giá gốc 600 triệu bán tháng 1 với giá thuần 520 triệu | 632 | 2294 | 80 |
Mức trích dự phòng và điều kiện tính vào chi phí được trừ khi tính thuế phải theo quy định hiện hành; bút toán kế toán và xử lý thuế có thể khác nhau. Xem thêm dự phòng nợ phải thu khó đòi và dự phòng giảm giá hàng tồn kho.
4. Thuyết minh sự kiện không cần điều chỉnh
Với sự kiện không cần điều chỉnh nhưng trọng yếu, thuyết minh báo cáo tài chính nên nêu: bản chất sự kiện, ước tính ảnh hưởng tài chính (hoặc lý do không ước tính được). Ví dụ: “Ngày 15/01, kho tại Bình Dương bị hoả hoạn; giá trị hàng hoá thiệt hại ước tính 1,2 tỷ đồng, đang làm thủ tục bồi thường bảo hiểm.” Xem cách viết trong bài thuyết minh báo cáo tài chính.
Trường hợp đặc biệt: nếu sự kiện sau ngày kết thúc kỳ cho thấy doanh nghiệp không thể tiếp tục hoạt động (ví dụ chủ sở hữu quyết định giải thể), giả định hoạt động liên tục không còn phù hợp và cách lập báo cáo phải thay đổi.
5. Quy trình rà soát trước khi ký báo cáo
- Xem sao kê ngân hàng tháng 1–2: khoản thu từ khách nợ lớn có về không
- Hỏi bộ phận kinh doanh về khách hàng chậm trả, mất liên lạc
- Đối chiếu giá bán hàng tồn kho sau kỳ với giá gốc
- Kiểm tra hợp đồng, thư từ pháp lý về tranh chấp, kiện tụng
- Đọc biên bản họp hội đồng thành viên, ban giám đốc sau kỳ
- Ghi nhận ngày ký báo cáo và lưu bằng chứng rà soát
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, doanh nghiệp nhỏ thường bỏ qua bước này vì nghĩ chỉ dành cho công ty kiểm toán. Thực tế, khoản dự phòng khách phá sản bị bỏ sót có thể làm lợi nhuận trên báo cáo cao hơn thực tế đáng kể.
Câu hỏi thường gặp
Báo cáo đã nộp rồi mới phát hiện sự kiện thì sao?
Khi đó không còn là sự kiện sau ngày kết thúc kỳ. Nếu là sai sót trọng yếu, doanh nghiệp xử lý theo nguyên tắc điều chỉnh sai sót và nộp bổ sung theo quy định hiện hành.
Sự kiện nhỏ có cần thuyết minh không?
Không bắt buộc với sự kiện không trọng yếu. Mức trọng yếu do doanh nghiệp đánh giá dựa trên quy mô và tính chất sự kiện.
Chia lợi nhuận quyết định sau 31/12 có ghi vào năm cũ không?
Không. Quyết định sau ngày kết thúc kỳ không tạo nghĩa vụ tại ngày 31/12, nên chỉ thuyết minh nếu trọng yếu.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ rà soát sự kiện sau ngày kết thúc kỳ không?
Có. ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) đưa bước rà soát này vào quy trình khoá sổ năm, đề xuất bút toán điều chỉnh hoặc nội dung thuyết minh để doanh nghiệp xem xét và quyết định.
Khoá sổ năm không bỏ sót sự kiện quan trọng
ACCA Consulting Vietnam rà soát công nợ, tồn kho và sự kiện sau kỳ trước khi bạn ký báo cáo tài chính. Nhận tư vấn.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
