Nội dung bài viết
Doanh nghiệp xuất khẩu, FDI hay mua dịch vụ nước ngoài đều phải quy đổi ngoại tệ ra đồng Việt Nam để ghi sổ và kê khai. Chọn sai hoặc dùng không nhất quán tỷ giá kê khai thuế có thể làm lệch doanh thu, chi phí và số thuế phải nộp. Bài viết này, ACCA Consulting Vietnam tóm tắt nguyên tắc áp dụng cho từng loại giao dịch, kèm ví dụ số liệu.
1. Nguyên tắc chung: tỷ giá giao dịch thực tế
Theo chế độ kế toán hiện hành, giao dịch bằng ngoại tệ được quy đổi theo tỷ giá giao dịch thực tế tại thời điểm phát sinh. Pháp luật thuế về cơ bản thống nhất với nguyên tắc này cho doanh thu, chi phí tính thuế, với một số trường hợp riêng như hàng nhập khẩu theo quy định hải quan.
Trong thực tế, tỷ giá giao dịch thực tế thường được xác định theo tỷ giá của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp giao dịch: khoản phải thu (doanh thu) gắn với tỷ giá mua, khoản phải trả (chi phí) gắn với tỷ giá bán của ngân hàng. Cách chọn ngân hàng tham chiếu và thời điểm cụ thể cần thống nhất trong quy chế kế toán và đối chiếu quy định hiện hành.
2. Bảng tỷ giá kê khai thuế theo loại giao dịch
| Giao dịch | Thời điểm quy đổi | Tỷ giá thường dùng |
|---|---|---|
| Doanh thu xuất khẩu, dịch vụ cho khách nước ngoài | Thời điểm ghi nhận doanh thu, lập hoá đơn | Tỷ giá mua của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp nhận tiền |
| Chi phí mua hàng, dịch vụ bằng ngoại tệ | Thời điểm ghi nhận chi phí, công nợ | Tỷ giá bán của ngân hàng nơi doanh nghiệp thanh toán |
| Thuế nhà thầu nước ngoài | Thời điểm phát sinh nghĩa vụ khấu trừ | Theo quy định hiện hành về khai thuế nhà thầu |
| Hàng nhập khẩu (thuế nhập khẩu, GTGT khâu nhập) | Ngày đăng ký tờ khai hải quan | Tỷ giá tính thuế theo quy định hải quan |
| Đánh giá lại số dư ngoại tệ cuối kỳ | Ngày kết thúc kỳ kế toán | Theo chế độ kế toán; xử lý thuế theo quy định riêng |
Với hàng nhập khẩu, giá trị hàng trên sổ thường dùng tỷ giá trên tờ khai hải quan để khớp với thuế GTGT khâu nhập đã nộp. Chênh lệch khi thanh toán thực tế được ghi vào chênh lệch tỷ giá. Xem thêm khấu trừ thuế GTGT hàng nhập khẩu.
3. Ví dụ số liệu
Ví dụ minh hoạ: Doanh nghiệp xuất hoá đơn dịch vụ 10.000 USD cho khách nước ngoài. Tỷ giá mua của ngân hàng tại ngày lập hoá đơn giả định 25.300 đ/USD; 30 ngày sau khách thanh toán, tỷ giá mua giả định 25.600 đ/USD.
Ví dụ minh hoạ: tỷ giá giả định 25.300 và 25.600 đ/USD; không phải tỷ giá thực tế.
Xem dạng bảng
| Doanh thu tại ngày lập hoá đơn | 253.000.000đ |
| Tiền nhận tại ngày thanh toán | 256.000.000đ |
| Chênh lệch tỷ giá đã thực hiện | 3.000.000đ |
Doanh thu tính thuế được ghi 253 triệu đồng theo tỷ giá tại thời điểm ghi nhận doanh thu. Khoản 3 triệu đồng chênh lệch khi thu tiền là lãi chênh lệch tỷ giá đã thực hiện, ghi vào doanh thu hoạt động tài chính. Nếu kế toán ghi luôn doanh thu 256 triệu theo ngày nhận tiền, số liệu sẽ lệch với hoá đơn đã lập. Chi tiết xử lý thuế TNDN với chênh lệch tỷ giá có trong bài chênh lệch tỷ giá và thuế TNDN.
4. Lỗi dùng tỷ giá không nhất quán
- Tháng này dùng tỷ giá ngân hàng A, tháng sau dùng ngân hàng B mà không có quy chế.
- Hoá đơn ghi một tỷ giá, sổ sách ghi tỷ giá khác, tờ khai GTGT lệch hoá đơn.
- Dùng tỷ giá ngày thanh toán cho doanh thu thay vì ngày ghi nhận doanh thu.
- Thuế nhà thầu quy đổi theo tỷ giá tuỳ ý, không khớp chứng từ chuyển tiền.
- Không ghi nhận chênh lệch tỷ giá, để treo trên công nợ ngoại tệ.
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, phần lớn chênh lệch nhỏ không làm thay đổi đáng kể số thuế, nhưng khi cơ quan thuế đối chiếu dữ liệu hoá đơn với tờ khai, sự không nhất quán sẽ khiến doanh nghiệp phải giải trình nhiều lần. Một quy chế đơn giản giải quyết phần lớn vấn đề.
5. Thiết lập quy chế tỷ giá nội bộ
- 1Chọn ngân hàng tham chiếu
Thường là ngân hàng doanh nghiệp giao dịch ngoại tệ chính.
- 2Quy định thời điểm
Doanh thu theo ngày lập hoá đơn, chi phí theo ngày ghi nhận công nợ.
- 3Lưu bằng chứng tỷ giá
Chụp hoặc tải bảng tỷ giá ngày giao dịch, lưu cùng chứng từ.
- 4Đối chiếu cuối kỳ
So số dư ngoại tệ, ghi chênh lệch tỷ giá và đánh giá lại theo chế độ kế toán.
Câu hỏi thường gặp
Hoá đơn xuất khẩu ghi USD có cần ghi tỷ giá không?
Hoá đơn lập bằng ngoại tệ cần thể hiện tỷ giá quy đổi theo quy định về hoá đơn điện tử hiện hành, để làm căn cứ ghi sổ và kê khai bằng đồng Việt Nam.
Có được dùng tỷ giá trung tâm của Ngân hàng Nhà nước không?
Trường hợp được dùng và cách áp dụng phụ thuộc loại giao dịch theo quy định hiện hành; doanh nghiệp nên thống nhất trong quy chế và đối chiếu văn bản trước khi áp dụng.
Lãi chênh lệch tỷ giá có chịu thuế TNDN không?
Lãi chênh lệch tỷ giá đã thực hiện thường là thu nhập chịu thuế; chênh lệch do đánh giá lại số dư cuối kỳ được xử lý theo quy định riêng.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ kế toán ngoại tệ cho doanh nghiệp FDI không?
Có. ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) hỗ trợ ghi sổ ngoại tệ, quy đổi tỷ giá và kê khai thuế cho doanh nghiệp FDI, xuất khẩu trong phạm vi dịch vụ kế toán đã thoả thuận.
Kiểm tra cách quy đổi tỷ giá trên sổ của bạn
Gửi vài hoá đơn ngoại tệ và sao kê, ACCA Consulting Vietnam sẽ rà sơ bộ tính nhất quán của tỷ giá.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
