Nội dung bài viết
Khai đúng con số trên hoá đơn thương mại chưa chắc đã khai đúng trị giá hải quan. Phí bản quyền, hoa hồng, khuôn mẫu gửi cho nhà sản xuất hay cước tàu tự thuê đều có thể phải cộng vào. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam liệt kê 6 khoản hay bị cộng thiếu, ví dụ minh hoạ cách tính và hệ quả khi bị kiểm tra sau thông quan.
1. Trị giá hải quan là gì và vì sao hay bị khai thiếu
Trị giá hải quan là trị giá của hàng hoá nhập khẩu dùng làm căn cứ tính thuế nhập khẩu, và kéo theo cả thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế GTGT khâu nhập khẩu. Phương pháp ưu tiên là trị giá giao dịch: giá thực tế đã thanh toán hoặc sẽ phải thanh toán cho hàng nhập khẩu, cộng thêm các khoản điều chỉnh theo quy định hiện hành.
Nhiều doanh nghiệp chỉ khai đúng con số trên hoá đơn thương mại. Vấn đề là có những khoản người mua phải trả ngoài hoá đơn, hoặc trả cho bên thứ ba, nhưng vẫn gắn với việc mua hàng. Nếu không cộng vào, trị giá khai báo thấp hơn trị giá thực, và khoản chênh lệch này thường lộ ra khi cơ quan hải quan đối chiếu chứng từ thanh toán, hợp đồng bản quyền hoặc sổ sách kế toán.
2. Sáu khoản hay bị cộng thiếu vào trị giá hải quan
| Khoản | Ví dụ thực tế | Dấu hiệu dễ bỏ sót |
|---|---|---|
| 1. Hoa hồng bán hàng, phí môi giới | Người mua trả hoa hồng cho đại lý của người bán | Thanh toán riêng, không qua hoá đơn hàng |
| 2. Bao bì, chi phí đóng gói | Thùng chuyên dụng, đóng gói theo yêu cầu | Người mua tự trả cho bên đóng gói |
| 3. Trợ giúp (hàng hoá, dịch vụ người mua cung cấp) | Khuôn mẫu, nguyên liệu, bản thiết kế gửi cho nhà sản xuất | Không có hoá đơn mua bán, chỉ gửi miễn phí |
| 4. Phí bản quyền, phí giấy phép | Phí sử dụng nhãn hiệu, công nghệ trả cho chủ sở hữu | Hạch toán chi phí quản lý, không gắn với lô hàng |
| 5. Tiền thu được sau khi định đoạt hàng | Người mua chia một phần doanh thu bán lại cho người bán | Phát sinh sau thông quan nhiều tháng |
| 6. Vận tải, bảo hiểm đến cửa khẩu nhập đầu tiên | Mua giá EXW hoặc FOB, tự thuê tàu và mua bảo hiểm | Cước do hãng tàu xuất hoá đơn riêng |
Mỗi khoản đều có điều kiện để phải cộng, ví dụ phí bản quyền chỉ cộng khi liên quan đến hàng nhập khẩu và là điều kiện của giao dịch mua bán. Ngoài ra, các khoản thanh toán gián tiếp như người mua trả nợ thay cho người bán cũng thuộc giá thực tế phải thanh toán. Doanh nghiệp nên rà từng hợp đồng thay vì áp dụng máy móc.
3. Ví dụ tính lại trị giá hải quan
Công ty B nhập một lô máy móc theo điều kiện FOB, hoá đơn 2 tỷ đồng (quy đổi). Công ty tự thuê tàu và mua bảo hiểm hết 120 triệu đồng, trả phí bản quyền công nghệ gắn với lô máy 80 triệu đồng và gửi khuôn mẫu cho nhà sản xuất, phân bổ cho lô hàng 50 triệu đồng. Thuế suất nhập khẩu giả định 10%.
Ví dụ minh hoạ: trị giá đúng = 2.000 + 120 + 80 + 50 = 2.250 triệu. Thuế GTGT tính trên trị giá cộng thuế nhập khẩu. Thuế suất nhập khẩu 10% là giả định.
Xem dạng bảng
| Khai theo hoá đơn | Khai đủ khoản cộng | |
|---|---|---|
| Trị giá hải quan | 2.000 triệu | 2.250 triệu |
| Thuế nhập khẩu (giả định 10%) | 200 triệu | 225 triệu |
| Thuế GTGT NK 10% | 220 triệu | 247,5 triệu |
Chênh lệch thuế trong ví dụ là 25 triệu đồng thuế nhập khẩu và 27,5 triệu đồng thuế GTGT. Thuế GTGT khâu nhập khẩu thường được khấu trừ lại nếu đủ điều kiện, nhưng thuế nhập khẩu bị truy thu là chi phí thật, cộng thêm tiền chậm nộp 0,03%/ngày trên số thuế chậm nộp và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định về hải quan, thuế.
4. Hệ quả khi bị phát hiện qua kiểm tra sau thông quan
Cơ quan hải quan có thể kiểm tra sau thông quan trong thời hạn theo quy định hiện hành, tức là sai sót của lô hàng nhập từ vài năm trước vẫn có thể bị xử lý. Khi kiểm tra, cơ quan hải quan thường đối chiếu hợp đồng ngoại thương, chứng từ thanh toán qua ngân hàng, sổ kế toán chi phí bản quyền, phí hoa hồng và hợp đồng vận tải.
- Truy thu thuế nhập khẩu và các loại thuế khâu nhập khẩu liên quan.
- Tiền chậm nộp tính trên số thuế thiếu cho từng ngày chậm nộp.
- Xử phạt vi phạm hành chính về khai sai trị giá theo quy định hiện hành.
- Doanh nghiệp có thể bị nâng mức độ rủi ro, tăng tỷ lệ kiểm tra các lô sau.
Chuẩn bị cho buổi làm việc, xem bài kiểm tra sau thông quan: doanh nghiệp cần chuẩn bị gì.
5. Quy trình rà soát trị giá hải quan trong doanh nghiệp
- 1Lập danh sách hợp đồng
Liệt kê hợp đồng mua hàng, bản quyền, đại lý, vận tải liên quan hàng nhập.
- 2Đối chiếu tài khoản chi phí
Rà chi phí bản quyền, hoa hồng, dịch vụ nước ngoài trên sổ kế toán.
- 3Gắn với tờ khai
Xác định khoản nào liên quan lô hàng nào, đã cộng hay chưa.
- 4Tính chênh lệch
Ước tính số thuế thiếu nếu có.
- 5Khai bổ sung
Cân nhắc khai bổ sung theo quy định trước khi cơ quan hải quan kiểm tra.
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, điểm hay vênh nhất là phí bản quyền trả cho công ty mẹ ở nước ngoài: phòng kế toán ghi nhận chi phí, còn bộ phận xuất nhập khẩu không biết khoản này tồn tại. Khoản phí này cũng có thể kéo theo nghĩa vụ thuế nhà thầu.
Câu hỏi thường gặp
Phí bản quyền trả cho công ty mẹ có phải cộng vào trị giá hải quan không?
Có thể phải cộng nếu phí bản quyền liên quan đến hàng hoá nhập khẩu và việc trả phí là điều kiện của giao dịch mua bán. Cần xem nội dung hợp đồng bản quyền và hợp đồng mua hàng theo quy định hiện hành.
Mua hàng theo điều kiện FOB thì khai trị giá hải quan thế nào?
Với giá FOB, chi phí vận tải và bảo hiểm đến cửa khẩu nhập đầu tiên chưa nằm trong giá hoá đơn, nên thường phải cộng thêm khi xác định trị giá hải quan.
Phát hiện khai thiếu trị giá thì có được tự khai bổ sung không?
Doanh nghiệp có thể khai bổ sung theo quy định về hải quan trong các trường hợp và thời hạn được phép. Tự khai bổ sung trước khi bị kiểm tra thường có lợi hơn so với bị phát hiện.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ rà soát trị giá hải quan không?
ACCA Consulting VN hỗ trợ đối chiếu sổ kế toán, hợp đồng và chứng từ thanh toán với tờ khai để chỉ ra khoản có thể bị bỏ sót. Thủ tục khai báo hải quan do doanh nghiệp hoặc đại lý làm thủ tục hải quan thực hiện.
Rà soát trị giá hải quan trước khi bị kiểm tra
ACCA Consulting Vietnam đối chiếu chứng từ, sổ kế toán và tờ khai để bạn chủ động xử lý chênh lệch.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
