Nội dung bài viết
Tính sai giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt là lỗi dễ gặp với doanh nghiệp sản xuất đồ uống, nhập khẩu ô tô và hàng chịu thuế TTĐB khác, vì giá bán đã “gói” nhiều lớp thuế. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam trình bày công thức loại trừ, cách tính khâu nhập khẩu và ví dụ minh hoạ chuỗi thuế chồng thuế.
1. Nguyên tắc xác định giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt
Giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) là giá bán chưa có thuế TTĐB, chưa có thuế GTGT và (nếu có) chưa có thuế bảo vệ môi trường. Vì giá bán ra thực tế đã “gói” sẵn các loại thuế này, kế toán phải loại trừ ngược từng lớp thuế để tìm đúng phần giá làm căn cứ tính thuế.
Theo nguyên tắc tại quy định hiện hành, cách tính ở khâu sản xuất trong nước có thể tóm tắt như sau:
- Bước 1: Giá bán chưa có thuế GTGT = Giá thanh toán ÷ (1 + thuế suất GTGT).
- Bước 2: Trừ thuế bảo vệ môi trường (nếu mặt hàng có chịu).
- Bước 3: Giá tính thuế TTĐB = Kết quả bước 2 ÷ (1 + thuế suất TTĐB).
- Thuế TTĐB phải nộp = Giá tính thuế TTĐB × thuế suất TTĐB.
Ngoài nguyên tắc chung, luật còn có quy định riêng cho hàng bán qua cơ sở kinh doanh thương mại có quan hệ liên kết, hàng gia công, hàng trả góp, hàng dùng để trao đổi, biếu tặng và dịch vụ. Với các trường hợp này, bạn nên đối chiếu văn bản hướng dẫn đang có hiệu lực trước khi chốt giá tính thuế.
2. Ví dụ tính ở khâu sản xuất
Doanh nghiệp A sản xuất một loại đồ uống thuộc diện chịu thuế TTĐB, bán cho nhà phân phối với giá thanh toán 1.320.000đ/thùng (đã gồm thuế GTGT 10%). Giả định mặt hàng không chịu thuế bảo vệ môi trường và thuế suất TTĐB giả định 50% (con số chỉ để minh hoạ).
| Bước | Cách tính | Kết quả (đ) |
|---|---|---|
| Giá thanh toán | Giá bán ghi trên hoá đơn | 1.320.000 |
| Giá chưa thuế GTGT | 1.320.000 ÷ 1,1 | 1.200.000 |
| Trừ thuế BVMT | Giả định không chịu | 0 |
| Giá tính thuế TTĐB | 1.200.000 ÷ (1 + 50%) | 800.000 |
| Thuế TTĐB phải nộp | 800.000 × 50% | 400.000 |
| Thuế GTGT đầu ra | 1.200.000 × 10% | 120.000 |
Lỗi thường gặp là lấy thẳng giá chưa thuế GTGT (1.200.000đ) nhân thuế suất, ra 600.000đ, tức kê khai thừa 200.000đ mỗi thùng. Ngược lại, nếu quên loại trừ thuế bảo vệ môi trường với mặt hàng có chịu, số thuế TTĐB sẽ bị tính trùng.
3. Giá tính thuế TTĐB khâu nhập khẩu
Với hàng nhập khẩu, giá tính thuế TTĐB theo nguyên tắc là trị giá tính thuế nhập khẩu cộng thuế nhập khẩu, cộng thêm các loại thuế phòng vệ thương mại nếu có (chống bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ), theo quy định hiện hành. Sau đó, thuế GTGT khâu nhập khẩu lại được tính trên giá đã gồm thuế TTĐB. Đây chính là hiệu ứng “thuế chồng thuế”.
Ví dụ minh hoạ: thuế TTĐB = (500 + 100) × 50% = 300; thuế GTGT = (500 + 100 + 300) × 10% = 90. Tổng thuế 490 triệu trên trị giá 500 triệu. Thuế suất NK và TTĐB là giả định.
Xem dạng bảng
| Trị giá tính thuế NK | 500 triệu |
| Thuế nhập khẩu (giả định 20%) | 100 triệu |
| Thuế TTĐB (giả định 50%) | 300 triệu |
| Thuế GTGT NK 10% | 90 triệu |
Biểu đồ cho thấy thuế TTĐB lớn hơn cả thuế nhập khẩu, và thuế GTGT tính trên nền đã cộng cả hai. Một sai sót nhỏ ở trị giá hải quan sẽ lan sang cả ba loại thuế. Xem thêm các khoản hay bị cộng thiếu tại bài trị giá hải quan.
4. Khấu trừ thuế TTĐB đã nộp ở khâu trước
Doanh nghiệp sản xuất dùng nguyên liệu chịu thuế TTĐB (ví dụ nhập khẩu nguyên liệu để sản xuất hàng chịu thuế TTĐB) có thể được khấu trừ số thuế TTĐB đã nộp tương ứng với nguyên liệu sử dụng, khi đáp ứng điều kiện chứng từ theo quy định hiện hành. Điều kiện thường gồm hoá đơn, tờ khai hải quan, chứng từ nộp thuế và theo dõi định mức sử dụng nguyên liệu.
5. Quy trình tự kiểm tra giá tính thuế mỗi kỳ
- 1Lấy bảng giá
Tổng hợp giá bán thực tế từng mặt hàng, từng kênh trong kỳ.
- 2Loại trừ thuế
Loại thuế GTGT, thuế BVMT theo đúng thứ tự.
- 3Chia hệ số
Chia cho (1 + thuế suất TTĐB) của năm áp dụng.
- 4So sánh giá liên kết
Kiểm tra giá bán qua công ty thương mại liên kết theo quy định riêng.
- 5Đối chiếu sổ
Khớp số thuế trên tờ khai với sổ chi tiết thuế TTĐB.
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, nên lập sẵn một bảng tính mẫu cho từng mặt hàng, khoá công thức và chỉ cập nhật thuế suất khi luật thay đổi. Cách này giảm rủi ro gõ nhầm và giúp giải trình nhanh khi cơ quan thuế hỏi. Tham khảo thêm danh mục đối tượng tại bài thuế tiêu thụ đặc biệt: ai phải nộp.
Câu hỏi thường gặp
Giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt có bao gồm thuế GTGT không?
Không. Giá tính thuế TTĐB là giá chưa có thuế GTGT, chưa có thuế TTĐB và chưa có thuế bảo vệ môi trường (nếu có). Vì vậy cần loại trừ ngược từ giá thanh toán.
Hàng nhập khẩu tính thuế TTĐB trên giá nào?
Theo nguyên tắc, giá tính thuế TTĐB khâu nhập khẩu là trị giá tính thuế nhập khẩu cộng thuế nhập khẩu và các loại thuế phòng vệ thương mại (nếu có). Chi tiết cần đối chiếu quy định hiện hành cho từng mặt hàng.
Bán hàng qua công ty thương mại liên kết thì giá tính thuế TTĐB có khác không?
Có thể khác. Luật có quy định riêng để tránh việc bán giá thấp cho bên liên kết nhằm giảm thuế TTĐB. Doanh nghiệp nên kiểm tra kỹ trước khi thiết kế kênh phân phối.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ tính thuế tiêu thụ đặc biệt không?
Có. ACCA Consulting VN hỗ trợ lập bảng tính giá tính thuế, kê khai thuế TTĐB và đối chiếu số liệu với sổ sách hằng kỳ. Với các trường hợp đặc thù, chúng tôi sẽ nêu rõ căn cứ cần kiểm tra thêm.
Kiểm tra lại giá tính thuế TTĐB của bạn
ACCA Consulting Vietnam rà soát bảng tính, phát hiện chênh lệch và hướng dẫn điều chỉnh trước khi cơ quan thuế kiểm tra.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
