Nội dung bài viết
Chọn sai một mã số có thể khiến doanh nghiệp bị truy thu thuế nhập khẩu, mất ưu đãi FTA và chậm thông quan. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam giải thích vì sao áp mã HS quan trọng, ba nhóm hàng hay nhầm, quy trình tra cứu và khi nào nên dùng thủ tục xác định trước mã số.
1. Vì sao áp mã HS quyết định số thuế phải nộp
Mã HS (Harmonized System) là mã số phân loại hàng hoá theo Danh mục hàng hoá xuất nhập khẩu Việt Nam, xây dựng trên Hệ thống hài hoà mô tả và mã hoá hàng hoá của Tổ chức Hải quan Thế giới. Mỗi mã gắn với thuế suất nhập khẩu, thuế suất ưu đãi theo các hiệp định thương mại tự do (FTA), và cả chính sách quản lý như giấy phép, kiểm tra chuyên ngành.
Vì vậy, áp mã HS sai không chỉ làm sai số thuế. Hàng có thể thiếu giấy phép, bị chậm thông quan, hoặc không được hưởng ưu đãi FTA vì mã trên tờ khai không khớp với mã trên chứng nhận xuất xứ (C/O). Trách nhiệm khai đúng mã thuộc về người khai hải quan, kể cả khi hồ sơ do đại lý làm thủ tục.
2. Hệ quả chênh lệch thuế suất khi áp mã HS sai
Ví dụ minh hoạ: trị giá tính thuế 1.000 triệu; thuế suất nhập khẩu 0% và 15% là giả định, không gắn với mặt hàng cụ thể. Thuế GTGT tính trên trị giá cộng thuế nhập khẩu.
Xem dạng bảng
| Mã khai (giả định 0%) | Mã đúng (giả định 15%) | |
|---|---|---|
| Thuế nhập khẩu | 0 triệu | 150 triệu |
| Thuế GTGT NK 10% | 100 triệu | 115 triệu |
| Tổng thuế khâu nhập khẩu | 100 triệu | 265 triệu |
Trong ví dụ, khoản truy thu thuế nhập khẩu 150 triệu đồng là chi phí doanh nghiệp không thể khấu trừ lại. Nếu bị phát hiện sau vài năm, cộng thêm tiền chậm nộp 0,03%/ngày trên số thuế chậm nộp, con số cuối cùng có thể lớn hơn nhiều. Ngoài ra còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về khai sai theo quy định hiện hành.
3. Ba nhóm mặt hàng hay nhầm mã HS
| Tình huống | Cách hiểu dễ sai | Điểm cần xem xét |
|---|---|---|
| Máy nhập dạng tháo rời theo nhiều lô | Khai từng lô là “linh kiện, bộ phận” | Hàng chưa lắp ráp nhưng đã có đặc trưng cơ bản của máy hoàn chỉnh có thể phải phân loại như máy hoàn chỉnh |
| Bộ sản phẩm đóng gói bán lẻ (set quà, bộ dụng cụ) | Tách từng món theo mã riêng | Bộ hàng đáp ứng điều kiện có thể được phân loại theo món tạo nên đặc trưng cơ bản |
| Hàng đa chức năng, sản phẩm có thành phần đặc biệt | Chọn mã theo tên thương mại hoặc chức năng phụ | Phân loại theo chức năng chính, thành phần, công dụng; có thể cần phân tích mẫu |
Điểm chung của ba tình huống: tên thương mại trên hoá đơn không đủ để quyết định mã. Người phân loại phải dựa vào các quy tắc tổng quát giải thích việc phân loại, chú giải phần, chương và bản chất kỹ thuật của hàng hoá.
4. Quy trình tra cứu và áp mã HS đúng
- 1Thu thập thông tin kỹ thuật
Catalogue, thành phần, cấu tạo, nguyên lý hoạt động, công dụng chính.
- 2Xác định chương, nhóm
Đọc chú giải phần, chương và áp dụng quy tắc tổng quát giải thích.
- 3Chọn phân nhóm chi tiết
Đối chiếu Danh mục hàng hoá xuất nhập khẩu Việt Nam đang có hiệu lực.
- 4Tham khảo tiền lệ
Tra cứu thông báo kết quả phân loại, xác định trước mã số đã công bố của cơ quan hải quan.
- 5Lưu hồ sơ phân loại
Ghi lại lập luận, tài liệu kỹ thuật để giải trình khi bị hỏi.
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, doanh nghiệp nên lập bảng danh mục mã HS nội bộ cho các mặt hàng nhập thường xuyên, có cột lý do phân loại và tài liệu kèm theo. Khi đổi nhà cung cấp hoặc đổi model, chỉ cần rà lại dòng liên quan thay vì để mỗi lô hàng một người tự chọn mã.
5. Thủ tục xác định trước mã số: khi nào nên dùng
Với mặt hàng mới, giá trị lớn hoặc có tranh luận về mã, doanh nghiệp có thể đề nghị cơ quan hải quan xác định trước mã số trước khi làm thủ tục nhập khẩu. Hồ sơ thường gồm đơn đề nghị, tài liệu kỹ thuật và mẫu hàng (nếu cần). Thành phần hồ sơ, thời hạn trả lời và hiệu lực của văn bản xác định trước thực hiện theo quy định hiện hành.
- Mặt hàng nhập lần đầu, chưa có tiền lệ phân loại rõ ràng.
- Hai mã có thể áp dụng chênh lệch thuế suất đáng kể.
- Kế hoạch nhập khẩu lặp lại nhiều lô trong năm.
- Hàng thuộc diện quản lý chuyên ngành khác nhau tuỳ mã.
- Doanh nghiệp từng bị điều chỉnh mã cho mặt hàng tương tự.
Mã HS cũng ảnh hưởng trực tiếp đến việc hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt. Xem bài C/O và ưu đãi thuế FTA và trị giá hải quan để rà soát đồng bộ.
Câu hỏi thường gặp
Đại lý hải quan áp mã HS sai thì doanh nghiệp có chịu trách nhiệm không?
Doanh nghiệp là người nộp thuế nên vẫn chịu nghĩa vụ nộp đủ thuế khi bị điều chỉnh. Trách nhiệm giữa doanh nghiệp và đại lý được xử lý theo hợp đồng dịch vụ giữa hai bên.
Tra mã HS ở đâu cho chính xác?
Doanh nghiệp tra theo Danh mục hàng hoá xuất nhập khẩu Việt Nam và biểu thuế đang có hiệu lực, kết hợp chú giải và các thông báo kết quả phân loại do cơ quan hải quan công bố. Với hàng phức tạp, nên cân nhắc thủ tục xác định trước mã số.
Phát hiện áp mã sai sau khi thông quan thì làm gì?
Doanh nghiệp nên đánh giá số thuế chênh lệch và xem xét khai bổ sung theo quy định về hải quan. Chủ động khai bổ sung thường có lợi hơn so với để cơ quan hải quan phát hiện qua kiểm tra.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ về mã HS không?
ACCA Consulting VN hỗ trợ ở góc độ kế toán, thuế: đối chiếu tờ khai với sổ sách, tính tác động thuế và lập danh mục hàng hoá nội bộ. Việc phân loại chuyên sâu và thủ tục hải quan cần phối hợp với đại lý làm thủ tục hải quan.
Rà soát mã HS các mặt hàng nhập thường xuyên
ACCA Consulting Vietnam giúp bạn lập danh mục mã HS nội bộ và đánh giá tác động thuế khi có chênh lệch.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
