Nội dung bài viết
Hàng đã thông quan chưa có nghĩa là hồ sơ đã khép lại. Khi nhận thông báo kiểm tra sau thông quan, doanh nghiệp nhập khẩu cần trình được hợp đồng, chứng từ thanh toán, định mức và sổ kế toán khớp với tờ khai. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam đưa ra checklist hồ sơ, nội dung hay bị điều chỉnh và timeline một đợt kiểm tra.
1. Kiểm tra sau thông quan là gì?
Kiểm tra sau thông quan là việc cơ quan hải quan kiểm tra hồ sơ hải quan, sổ kế toán, chứng từ và các tài liệu liên quan sau khi hàng hoá đã được thông quan, nhằm đánh giá tính chính xác, trung thực của nội dung đã khai báo. Hoạt động này có thể diễn ra tại trụ sở cơ quan hải quan hoặc tại trụ sở doanh nghiệp, trong thời hạn theo quy định hiện hành.
Điểm khác biệt so với kiểm tra lúc làm thủ tục: cơ quan hải quan nhìn được toàn bộ bức tranh trong nhiều năm, gồm dòng tiền thanh toán, sổ kế toán, hợp đồng bản quyền, hợp đồng đại lý. Vì vậy, những khoản không thể hiện trên tờ khai nhưng có trên sổ sách thường bị phát hiện ở bước này.
2. Các nội dung hay bị điều chỉnh
| Nội dung | Rủi ro thường gặp | Tài liệu cơ quan hải quan hay yêu cầu |
|---|---|---|
| Trị giá hải quan | Thiếu phí bản quyền, hoa hồng, cước vận tải | Hợp đồng, chứng từ thanh toán, sổ chi phí |
| Mã HS | Phân loại sai dẫn đến sai thuế suất | Catalogue, tài liệu kỹ thuật, mẫu hàng |
| Xuất xứ, ưu đãi FTA | C/O không hợp lệ, không đáp ứng quy tắc xuất xứ | C/O, vận tải đơn, chứng từ lô hàng |
| Định mức gia công, sản xuất xuất khẩu | Định mức thực tế khác định mức khai báo | Định mức, phiếu xuất kho, báo cáo quyết toán |
| Hàng miễn thuế, tạm nhập | Sử dụng sai mục đích, không tái xuất đúng hạn | Danh mục miễn thuế, sổ tài sản, biên bản |
Chi tiết từng nhóm, xem các bài trị giá hải quan và áp mã HS sai.
3. Checklist hồ sơ cần chuẩn bị
- Danh sách tờ khai trong giai đoạn kiểm tra, có đối chiếu với sổ kế toán.
- Hợp đồng ngoại thương, phụ lục, đơn đặt hàng của từng lô.
- Hoá đơn thương mại, vận tải đơn, chứng từ bảo hiểm.
- Chứng từ thanh toán qua ngân hàng, đối chiếu công nợ với nhà cung cấp nước ngoài.
- Hợp đồng bản quyền, đại lý, dịch vụ nước ngoài và chứng từ trả phí.
- C/O và chứng từ xuất xứ đã nộp.
- Định mức, báo cáo quyết toán nguyên liệu, vật tư (với loại hình gia công, sản xuất xuất khẩu).
- Sổ kế toán chi tiết hàng tồn kho, giá vốn, chi phí liên quan hàng nhập.
4. Timeline một đợt kiểm tra sau thông quan
- Nhận thông báo, quyết định
Đọc kỹ phạm vi, giai đoạn, nội dung kiểm tra; phân công người đầu mối.
- Chuẩn bị hồ sơ
Tập hợp tài liệu theo checklist, tự rà chênh lệch trước.
- Buổi làm việc
Giải trình, cung cấp tài liệu bổ sung theo yêu cầu, ghi biên bản.
- Dự thảo kết luận
Xem xét kỹ số liệu, gửi ý kiến giải trình nếu chưa đồng ý.
- Kết luận, quyết định
Thực hiện nộp thuế, tiền chậm nộp hoặc các thủ tục tiếp theo.
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, doanh nghiệp thường mất nhiều thời gian nhất ở khâu tìm chứng từ thanh toán cũ và giải thích các khoản chi cho nhà cung cấp nước ngoài không ghi rõ nội dung. Hãy bắt đầu đối chiếu ngay khi nhận thông báo.
5. Chi phí của việc phát hiện muộn
Tiền chậm nộp được tính 0,03%/ngày trên số thuế chậm nộp, nên số thuế thiếu càng để lâu thì chi phí càng lớn. Ví dụ dưới đây giả định số thuế bị điều chỉnh tăng là 100 triệu đồng.
Ví dụ minh hoạ: tiền chậm nộp = 100 triệu × 0,03% × số ngày. Chưa gồm tiền phạt vi phạm hành chính (nếu có) theo quy định hiện hành.
Xem dạng bảng
| 180 ngày | 5,4 triệu |
| 365 ngày | 10,9 triệu |
| 730 ngày | 21,9 triệu |
| 1.095 ngày | 32,9 triệu |
Vì vậy, nếu tự rà soát và phát hiện sai sót, doanh nghiệp nên cân nhắc khai bổ sung theo quy định trước khi có quyết định kiểm tra. Xem thêm bài khai bổ sung khi có quyết định kiểm tra.
6. Cách chuẩn bị để không bị động
- 1Lưu hồ sơ theo tờ khai
Mỗi tờ khai một bộ: hợp đồng, hoá đơn, vận đơn, thanh toán, C/O.
- 2Đối chiếu hằng quý
Khớp tờ khai với sổ kho, công nợ nhà cung cấp và sao kê ngân hàng.
- 3Rà khoản chi nước ngoài
Xem khoản nào có thể liên quan đến trị giá hải quan.
- 4Tự kiểm tra hằng năm
Rà soát mẫu một số tờ khai lớn, ghi nhận và xử lý chênh lệch.
Câu hỏi thường gặp
Kiểm tra sau thông quan có thể kiểm tra lại tờ khai từ mấy năm trước?
Cơ quan hải quan được kiểm tra trong thời hạn theo quy định hiện hành của pháp luật hải quan, tính từ ngày đăng ký tờ khai. Doanh nghiệp nên lưu hồ sơ đầy đủ ít nhất trong suốt thời hạn này và theo thời hạn lưu trữ chứng từ kế toán.
Doanh nghiệp có quyền giải trình khi không đồng ý kết luận không?
Có. Doanh nghiệp có quyền giải trình, cung cấp thêm tài liệu và thực hiện khiếu nại theo quy định nếu không đồng ý với kết luận, quyết định của cơ quan hải quan.
Bị truy thu thuế nhập khẩu thì có bị tính tiền chậm nộp không?
Thường có. Tiền chậm nộp tính 0,03%/ngày trên số thuế chậm nộp, ngoài ra có thể bị xử phạt vi phạm hành chính tuỳ hành vi theo quy định hiện hành.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ kiểm tra sau thông quan không?
Có. ACCA Consulting VN hỗ trợ đối chiếu sổ kế toán với tờ khai, sắp xếp chứng từ và ước tính tác động thuế. Việc làm việc trực tiếp với cơ quan hải quan do doanh nghiệp thực hiện, chúng tôi chuẩn bị số liệu và giải trình kế toán.
Sẵn sàng trước khi hải quan gõ cửa
ACCA Consulting Vietnam rà soát mẫu tờ khai, đối chiếu sổ sách và chỉ ra điểm cần xử lý trước khi kiểm tra sau thông quan.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
