Nội dung bài viết
Không cần vay thêm, nhiều doanh nghiệp vẫn có thể có thêm tiền bằng cách rút ngắn thời gian tiền nằm trong công nợ và kho hàng. Bài viết này là checklist tối ưu vốn lưu động trong 90 ngày, gồm 20 hành động chia theo ba nhóm phải thu, tồn kho, phải trả. ACCA Consulting Vietnam kèm cách ước tính số tiền mặt giải phóng để bạn ưu tiên đúng việc.
1. Nguyên tắc tối ưu vốn lưu động
Vốn lưu động hoạt động gồm ba phần: phải thu khách hàng, hàng tồn kho và phải trả người bán. Tối ưu nghĩa là thu tiền nhanh hơn, giữ hàng ít hơn nhưng đủ bán, và trả tiền đúng hạn đã thoả thuận thay vì trả sớm không cần thiết. Ba chỉ số đo lường là số ngày thu tiền (DSO), số ngày tồn kho (DIO) và số ngày trả tiền (DPO); chúng cộng lại thành chu kỳ chuyển đổi tiền mặt.
| Nhóm | Chỉ số | Tiền giải phóng ước tính |
|---|---|---|
| Phải thu | Số ngày thu tiền (DSO) | Số ngày giảm × Doanh thu bình quân 1 ngày |
| Tồn kho | Số ngày tồn kho (DIO) | Số ngày giảm × Giá vốn bình quân 1 ngày |
| Phải trả | Số ngày trả tiền (DPO) | Số ngày tăng × Giá vốn (hoặc giá trị mua) bình quân 1 ngày |
Ví dụ minh hoạ: doanh nghiệp có doanh thu 24 tỷ đồng/năm, giá vốn 18 tỷ. Tính theo 360 ngày, doanh thu bình quân khoảng 66,7 triệu/ngày, giá vốn 50 triệu/ngày. Mục tiêu 90 ngày: giảm DSO 10 ngày, giảm DIO 15 ngày, tăng DPO 10 ngày trong giới hạn hợp đồng cho phép.
Ví dụ minh hoạ: doanh thu 24 tỷ, giá vốn 18 tỷ/năm, tính theo 360 ngày. Tổng khoảng 1,9 tỷ đồng.
Xem dạng bảng
| Phải thu: giảm 10 ngày | 667 triệu đ |
| Tồn kho: giảm 15 ngày | 750 triệu đ |
| Phải trả: tăng 10 ngày | 500 triệu đ |
Khoảng 1,9 tỷ đồng được giải phóng một lần và duy trì chừng nào các chỉ số giữ ở mức mới. Với doanh nghiệp đang vay ngắn hạn, số tiền này có thể dùng trả bớt nợ vay và giảm chi phí lãi.
2. Nhóm phải thu: 7 hành động
- Xuất hoá đơn ngay khi giao hàng hoặc nghiệm thu, không dồn cuối tháng
- Ghi rõ hạn thanh toán, số tài khoản trên hoá đơn và email gửi khách
- Gửi nhắc trước hạn 5–7 ngày cho các khoản lớn
- Lập báo cáo tuổi nợ hằng tuần, giao người theo dõi từng khách
- Áp dụng chiết khấu thanh toán sớm có chọn lọc
- Rà soát hạn mức tín dụng, tạm dừng giao hàng với khách quá hạn lâu
- Đối chiếu công nợ định kỳ với khách hàng lớn
Hai hành động đầu thường mang lại kết quả nhanh nhất vì không cần đàm phán với ai: chỉ cần hoá đơn đi sớm hơn vài ngày là tiền về sớm hơn vài ngày. Chi tiết quy trình xem bài quản lý công nợ phải thu.
3. Nhóm tồn kho: 7 hành động
- Phân loại hàng theo nhóm A, B, C dựa trên giá trị xuất bán
- Đặt mức tồn tối thiểu, tối đa cho từng mã hàng nhóm A
- Lập danh sách hàng tồn trên 180 ngày, đề xuất xả hoặc trả nhà cung cấp
- Giảm số lượng mỗi lần đặt, tăng tần suất với hàng bán đều
- Thoả thuận nhà cung cấp giữ hàng hoặc giao theo đợt
- Kiểm kê định kỳ, xử lý chênh lệch ngay
- Đồng bộ dự báo bán hàng với kế hoạch mua hàng hằng tháng
Hàng tồn lâu không chỉ giữ tiền mà còn có rủi ro hỏng, lỗi thời. Khi xử lý hàng chậm luân chuyển, cần lập hồ sơ đầy đủ (biên bản kiểm kê, quyết định xử lý) để hạch toán đúng theo quy định hiện hành.
4. Nhóm phải trả: 6 hành động
- Lập lịch thanh toán theo đúng hạn hợp đồng, không trả sớm khi không có chiết khấu
- Gom ngày thanh toán cố định mỗi tuần để chủ động dòng tiền
- Đàm phán kéo dài thời hạn với nhà cung cấp lớn, đổi lại cam kết khối lượng
- So sánh chiết khấu thanh toán sớm với lãi vay trước khi quyết định
- Thanh toán bằng chuyển khoản, giữ đủ chứng từ cho hoá đơn từ 5 triệu đồng
- Không kéo dài quá hạn đã thoả thuận để giữ uy tín
Kéo dài thời hạn trả tiền phải dựa trên thoả thuận, không phải trả chậm đơn phương. Trả chậm làm mất uy tín, mất chiết khấu và có thể bị phạt theo hợp đồng. Xem thêm bài đàm phán giãn nợ nhà cung cấp.
5. Lộ trình 90 ngày tối ưu vốn lưu động
- Ngày 1–15
Đo DSO, DIO, DPO hiện tại; chọn 5–7 hành động ưu tiên; giao người phụ trách.
- Ngày 16–45
Chuẩn hoá xuất hoá đơn, nhắc nợ; lập danh sách hàng tồn lâu; lịch thanh toán cố định.
- Ngày 46–75
Đàm phán với khách và nhà cung cấp lớn; xả hàng tồn; điều chỉnh mức đặt hàng.
- Ngày 76–90
Đo lại chỉ số, so với mục tiêu, tính tiền giải phóng thực tế, đưa vào báo cáo tháng.
Đo lường bằng số liệu sổ sách cuối mỗi tháng, không dựa vào cảm nhận. Nếu sau 90 ngày DSO không giảm, nguyên nhân thường nằm ở điều khoản hợp đồng với khách hoặc ở việc xuất hoá đơn chậm, cần quay lại sửa từ gốc.
Câu hỏi thường gặp
Nên ưu tiên nhóm nào trước khi tối ưu vốn lưu động?
Ưu tiên nhóm có số tiền lớn nhất và dễ làm nhất. Với đa số doanh nghiệp thương mại, phải thu và tồn kho thường mang lại kết quả rõ hơn phải trả.
Kéo dài thời hạn trả nhà cung cấp có ảnh hưởng gì không?
Nếu có thoả thuận thì đó là nguồn vốn hợp lệ. Nếu trả chậm đơn phương, doanh nghiệp có thể bị phạt hợp đồng, mất chiết khấu và khó mua hàng với điều kiện tốt về sau.
Bao lâu nên đo lại các chỉ số vốn lưu động?
Nên đo hằng tháng bằng số liệu cuối tháng. Trong giai đoạn tăng trưởng nhanh hoặc khó khăn dòng tiền, theo dõi hằng tuần các khoản phải thu lớn.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ theo dõi chỉ số vốn lưu động không?
Có. ACCA cập nhật công nợ, tồn kho trong gói kế toán và có thể lập báo cáo DSO, DIO, DPO hằng tháng để chủ doanh nghiệp theo dõi tiến độ của lộ trình 90 ngày.
Giải phóng tiền đang nằm trong công nợ và kho hàng
ACCA Consulting VN hỗ trợ dịch vụ kế toán trọn gói cùng báo cáo chỉ số vốn lưu động hằng tháng. Liên hệ để được tư vấn lộ trình phù hợp.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
