Nội dung bài viết
Khi làm một mình, bạn có hai lựa chọn phổ biến: TNHH một thành viên hay doanh nghiệp tư nhân. Cả hai đều do một người làm chủ, nhưng khác nhau rất lớn ở phần tài sản cá nhân phải gánh khi công việc gặp rủi ro. ACCA Consulting Vietnam tổng hợp 8 tiêu chí so sánh và một bộ câu hỏi giúp bạn chọn trong 15 phút.
1. Hai loại hình một chủ: hiểu nhanh trong 2 phút
Công ty TNHH một thành viên là pháp nhân tách biệt với chủ sở hữu. Chủ sở hữu chịu trách nhiệm về nợ của công ty trong phạm vi vốn điều lệ đã cam kết góp.
Doanh nghiệp tư nhân do một cá nhân làm chủ và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Theo Luật Doanh nghiệp hiện hành, doanh nghiệp tư nhân không có tư cách pháp nhân, tức là về bản chất doanh nghiệp và chủ là một khối tài sản.
Nói gọn: TNHH dựng một “bức tường” giữa tài sản công ty và tài sản gia đình; doanh nghiệp tư nhân thì không có bức tường đó.
2. TNHH một thành viên hay doanh nghiệp tư nhân: bảng so sánh 8 tiêu chí
| Tiêu chí | TNHH một thành viên | Doanh nghiệp tư nhân |
|---|---|---|
| 1. Trách nhiệm tài sản | Hữu hạn trong phạm vi vốn điều lệ | Vô hạn, bằng toàn bộ tài sản của chủ |
| 2. Tư cách pháp nhân | Có | Không |
| 3. Góp vốn, mời cộng sự sau này | Có thể chuyển thành TNHH hai thành viên trở lên | Không nhận góp vốn theo cách của công ty; muốn có cộng sự thường phải chuyển đổi loại hình |
| 4. Hình ảnh với khách doanh nghiệp | Quen thuộc, dễ được chấp nhận khi ký hợp đồng | Ít phổ biến hơn, đôi khi khách hỏi thêm |
| 5. Số lượng doanh nghiệp được làm chủ | Không giới hạn theo kiểu doanh nghiệp tư nhân | Mỗi cá nhân chỉ được làm chủ một doanh nghiệp tư nhân |
| 6. Thuế thu nhập trên lợi nhuận | Thuế TNDN theo thuế suất áp dụng | Thuế TNDN theo thuế suất áp dụng |
| 7. Nghĩa vụ kế toán, báo cáo | Sổ sách, tờ khai, BCTC năm | Sổ sách, tờ khai, BCTC năm |
| 8. Chuyển đổi về sau | Linh hoạt khi mở rộng | Có thể chuyển đổi sang công ty theo thủ tục quy định |
Điểm đáng chú ý: ở tiêu chí 6 và 7, hai loại hình gần như giống nhau. Cả hai đều phải dùng hoá đơn điện tử, nộp tờ khai GTGT, tạm nộp TNDN theo quý và lập báo cáo tài chính năm. Thuế suất TNDN theo Luật Thuế TNDN 2025 phụ thuộc doanh thu năm (15% nếu không quá 3 tỷ đồng; 17% nếu trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ), không phụ thuộc loại hình nào trong hai loại này. Vì vậy quyết định thực chất nằm ở rủi ro tài sản và kế hoạch mở rộng.
Ví dụ minh hoạ giả định chủ đã góp đủ vốn điều lệ 200 triệu và tách bạch tài sản; thực tế tuỳ hồ sơ và phán quyết cụ thể.
Xem dạng bảng
| TNHH một thành viên | Doanh nghiệp tư nhân | |
|---|---|---|
| Tài sản doanh nghiệp | 200 triệu đ | 200 triệu đ |
| Tài sản cá nhân (nhà, xe, tiết kiệm) | 0 triệu đ | 300 triệu đ |
3. Khi nào nên chọn loại nào?
Nên chọn TNHH một thành viên khi
- Dịch vụ của bạn có rủi ro bồi thường: tư vấn, lập trình, thi công, tổ chức sự kiện.
- Bạn dự định mời cộng sự góp vốn hoặc gọi vốn trong 1–3 năm tới.
- Khách hàng chính là doanh nghiệp lớn, tổ chức nước ngoài, cần hồ sơ pháp nhân rõ ràng.
- Bạn muốn sau này có thể lập thêm công ty khác.
Doanh nghiệp tư nhân có thể phù hợp khi
- Mô hình kinh doanh đơn giản, rủi ro thấp, bạn muốn toàn quyền quyết định.
- Bạn không có kế hoạch mời người góp vốn.
- Bạn chấp nhận trách nhiệm vô hạn và có kỷ luật tài chính tốt.
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, phần lớn freelancer chuyển sang mô hình công ty chọn TNHH một thành viên, chủ yếu vì yếu tố tài sản gia đình. Nếu bạn còn mơ hồ về khái niệm chủ sở hữu, vốn điều lệ, hãy đọc trước bài công ty một người là gì.
4. Năm câu hỏi giúp bạn chọn trong 15 phút
- Nếu dự án hỏng, tôi có thể bị khách đòi bồi thường lớn không?
- Tôi có nhà, xe, tiền tiết kiệm muốn tách khỏi rủi ro kinh doanh không?
- Trong 3 năm tới tôi có thể mời cộng sự góp vốn không?
- Khách hàng của tôi có quen làm việc với công ty TNHH hơn không?
- Tôi có thể muốn lập thêm một doanh nghiệp khác sau này không?
5. Lưu ý sau khi đã chọn loại hình
Chọn TNHH không tự động bảo vệ bạn. Bạn cần góp đủ vốn điều lệ đúng hạn theo quy định hiện hành, dùng tài khoản ngân hàng riêng của công ty, và mọi khoản chủ rút ra phải có chứng từ (lương, lợi nhuận được chia hoặc khoản vay có hợp đồng). Thanh toán hoá đơn mua vào từ 5 triệu đồng trở lên (đã có thuế GTGT) phải không dùng tiền mặt mới được khấu trừ thuế GTGT đầu vào.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp tư nhân có đóng thuế nhiều hơn công ty TNHH không?
Không nhất thiết. Cả hai đều nộp thuế TNDN trên lợi nhuận với thuế suất áp dụng theo doanh thu năm; khác biệt chính là trách nhiệm tài sản và khả năng mở rộng.
Đã lập doanh nghiệp tư nhân có chuyển sang TNHH được không?
Được, theo thủ tục chuyển đổi loại hình doanh nghiệp quy định hiện hành. Bạn nên rà soát sổ sách, công nợ và tài sản trước khi chuyển đổi.
Công ty TNHH một thành viên có cần thuê kế toán trưởng không?
Yêu cầu về bố trí kế toán, người phụ trách kế toán phụ thuộc quy mô và quy định hiện hành. Doanh nghiệp nhỏ có thể thuê dịch vụ kế toán để làm sổ sách; nên hỏi đơn vị tư vấn để biết trường hợp cụ thể.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ chọn loại hình doanh nghiệp không?
Có. ACCA tư vấn lựa chọn loại hình theo rủi ro và kế hoạch của bạn, hỗ trợ hồ sơ thành lập (nhận giấy phép trong 3–5 ngày làm việc) và kế toán sau thành lập.
Chọn đúng loại hình ngay từ đầu
Trao đổi 15 phút với ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) để chọn giữa TNHH và doanh nghiệp tư nhân theo đúng rủi ro của bạn. Nhận tư vấn.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
