Nội dung bài viết
Mua 10 tặng 1, phát hàng mẫu tại siêu thị, cho khách dùng thử máy một tuần: đây là chuyện thường ngày ở doanh nghiệp thương mại, bán lẻ. Nhưng khi quyết toán, thuế GTGT hàng khuyến mại lại là khoản hay bị điều chỉnh vì hồ sơ thiếu hoặc hoá đơn ghi sai. Bài viết này, ACCA Consulting Vietnam tổng hợp theo từng tình huống để kế toán biết cần lập hoá đơn gì, giá tính thuế ra sao và chi phí có được trừ hay không.
1. Vì sao hàng khuyến mại, hàng mẫu hay bị điều chỉnh
Hàng đem tặng không thu tiền, nên nhiều người nghĩ "không bán thì không có thuế". Thực tế, theo quy định hiện hành về thuế GTGT, hàng hoá cho, biếu, tặng, khuyến mại vẫn là đối tượng phải xác định thuế; điểm khác nhau nằm ở giá tính thuế và hồ sơ chứng minh.
Ba lỗi đội ngũ ACCA thường gặp khi rà soát doanh nghiệp bán lẻ:
- Xuất kho hàng khuyến mại nhưng không lập hoá đơn, chỉ có phiếu xuất kho nội bộ.
- Chương trình khuyến mại không thực hiện thủ tục với cơ quan quản lý thương mại theo quy định, nhưng vẫn xử lý thuế như chương trình hợp lệ.
- Hàng mẫu, hàng dùng thử không có biên bản giao nhận, không chứng minh được đã dùng cho mục đích kinh doanh.
2. Thuế GTGT hàng khuyến mại theo từng tình huống
Bảng dưới đây tóm tắt cách xử lý phổ biến. Cột "Giá tính thuế" mô tả nguyên tắc, không thay thế việc đọc văn bản hướng dẫn áp dụng cho trường hợp cụ thể.
| Tình huống | Lập hoá đơn | Giá tính thuế GTGT | Hồ sơ cần lưu |
|---|---|---|---|
| Khuyến mại thực hiện đúng thủ tục theo pháp luật thương mại | Có, ghi rõ là hàng khuyến mại | Áp dụng cơ chế riêng cho hàng khuyến mại theo quy định hiện hành (có trường hợp bằng không) | Thông báo/đăng ký khuyến mại, thể lệ, danh sách nhận |
| Khuyến mại không thực hiện đúng thủ tục | Có | Thường tính như hàng cho, biếu, tặng: theo giá hàng cùng loại tại thời điểm phát sinh | Quyết định nội bộ, phiếu xuất kho |
| Hàng mẫu phát cho khách | Theo hướng dẫn về hoá đơn hiện hành, xác định theo từng trường hợp | Theo quy định hiện hành, cần kiểm tra trường hợp cụ thể | Biên bản giao mẫu, mục đích sử dụng |
| Hàng dùng thử rồi thu hồi | Thường không phải hoá đơn bán nếu hàng thu hồi về kho | Không phát sinh doanh thu nếu không chuyển giao quyền sở hữu | Phiếu xuất – nhập lại, biên bản cho mượn |
| Hàng dùng thử rồi tặng luôn khách | Có | Xử lý như hàng cho, biếu, tặng hoặc khuyến mại tuỳ hồ sơ | Thể lệ chương trình, biên bản |
Điểm mấu chốt: cùng một món hàng tặng khách, cách xử lý thuế khác nhau hoàn toàn tuỳ việc doanh nghiệp có làm đúng thủ tục khuyến mại hay không. Vì vậy bộ phận marketing nên báo kế toán trước khi chạy chương trình, không phải sau.
3. Hàng mẫu, hàng dùng thử: những điểm hay nhầm
Hàng mẫu và hàng dùng thử nghe giống nhau nhưng khác về bản chất. Hàng mẫu thường giao hẳn cho khách để giới thiệu sản phẩm. Hàng dùng thử có thể được thu hồi sau thời gian thử, khi đó quyền sở hữu chưa chuyển giao.
- Ghi rõ mục đích trên phiếu xuất kho: mẫu chào hàng, hàng trưng bày, hàng cho mượn dùng thử.
- Có biên bản giao nhận ký với khách hoặc đại lý, ghi số lượng, thời hạn, điều kiện thu hồi.
- Theo dõi riêng trên sổ kho để cuối kỳ biết bao nhiêu đã thu về, bao nhiêu đã chuyển thành tặng hoặc bán.
- Hàng dùng thử sau đó khách mua lại thì lập hoá đơn bán bình thường tại thời điểm chuyển giao.
4. Ảnh hưởng tới chi phí và thuế TNDN
Giá vốn hàng khuyến mại, hàng mẫu là chi phí bán hàng. Để được tính vào chi phí được trừ khi tính thuế TNDN, khoản chi cần gắn với hoạt động kinh doanh, có hoá đơn, chứng từ hợp lệ và đáp ứng điều kiện chung theo quy định hiện hành. Xem thêm 3 điều kiện chi phí được trừ.
Ví dụ minh hoạ: cửa hàng chạy chương trình "mua 10 tặng 1", trong tháng tặng 100 chai nước, giá bán chưa thuế 20.000đ/chai, giá vốn 12.000đ/chai. Giả định thuế suất 10%.
Ví dụ minh hoạ, giả định chương trình hợp lệ được áp dụng giá tính thuế bằng không và thuế suất 10%; mặt hàng thuộc diện giảm thuế thì thay bằng 8%.
Xem dạng bảng
| Khuyến mại đúng thủ tục | Không đúng thủ tục | |
|---|---|---|
| Chi phí giá vốn hàng tặng | 1.200.000đ | 1.200.000đ |
| Thuế GTGT đầu ra phải kê khai thêm | 0đ | 200.000đ |
| Tổng chi phí thực tế của chương trình | 1.200.000đ | 1.400.000đ |
Chênh lệch 200.000đ trong tháng có vẻ nhỏ, nhưng chương trình kéo dài cả năm, nhiều mặt hàng thì con số cộng dồn đáng kể, chưa kể tiền chậm nộp 0,03%/ngày nếu bị truy thu sau kiểm tra.
5. Quy trình kiểm soát hàng khuyến mại trong doanh nghiệp
- 1Lên kế hoạch
Marketing gửi thể lệ, thời gian, giá trị hàng tặng cho kế toán trước khi chạy.
- 2Làm thủ tục
Thực hiện thông báo hoặc đăng ký khuyến mại theo quy định thương mại hiện hành.
- 3Xuất kho có mục đích
Phiếu xuất ghi rõ chương trình, đối chiếu với thể lệ đã duyệt.
- 4Lập hoá đơn
Lập hoá đơn điện tử đúng tình huống, ghi rõ hàng khuyến mại hoặc hàng tặng.
- 5Đối chiếu cuối kỳ
So số hàng xuất tặng với doanh số chương trình và lưu đủ hồ sơ.
Doanh nghiệp tặng quà đối tác dịp lễ tết thì xử lý gần giống hàng cho, biếu, tặng, xem bài quà biếu tặng đối tác lễ tết.
Câu hỏi thường gặp
Hàng khuyến mại có bắt buộc lập hoá đơn không?
Có. Theo quy định hiện hành về hoá đơn, hàng hoá dùng để khuyến mại, cho, biếu, tặng vẫn phải lập hoá đơn; nội dung ghi rõ là hàng khuyến mại hoặc hàng tặng tuỳ trường hợp.
Không làm thủ tục khuyến mại thì có sao không?
Hàng tặng khi đó thường bị xử lý như hàng cho, biếu, tặng, phải tính thuế GTGT theo giá hàng cùng loại. Doanh nghiệp còn có thể bị xử lý theo pháp luật thương mại.
Hàng cho khách dùng thử rồi thu hồi có phải xuất hoá đơn?
Nếu hàng được thu hồi về kho và không chuyển quyền sở hữu thì thường không phát sinh doanh thu. Bạn cần biên bản cho mượn, phiếu xuất và nhập lại để chứng minh.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ rà soát hoá đơn hàng khuyến mại không?
Có. Chúng tôi kiểm tra hồ sơ chương trình, cách lập hoá đơn và số liệu kê khai, chỉ ra điểm cần bổ sung trước kỳ quyết toán; phí báo giá theo khối lượng.
Chạy khuyến mại an tâm về thuế
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) với dịch vụ kế toán theo tháng cùng kế toán của bạn rà soát hồ sơ khuyến mại, hàng mẫu và hoá đơn trước kỳ quyết toán. Liên hệ nhận tư vấn để được kiểm tra sơ bộ.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
