Nội dung bài viết
Hàng bán chạy, sổ ghi có lãi, nhưng đến ngày trả tiền nhà cung cấp lại không đủ tiền. Đây là chuyện của dòng tiền hộ kinh doanh, không phải chuyện lãi lỗ. ACCA Consulting Vietnam giải thích vì sao "lãi" và "tiền" khác nhau, và hướng dẫn lập bảng dự báo 13 tuần đơn giản để chủ hộ thấy trước tuần nào sẽ thiếu tiền.
1. Lãi khác tiền: dòng tiền hộ kinh doanh bị kẹt ở đâu
Lãi được tính khi hàng đã bán, bất kể khách đã trả tiền hay chưa. Tiền thì chỉ có khi khách thật sự trả. Với hộ bán sỉ, bán chịu, nhập hàng nhiều, tiền thường bị "kẹt" ở ba nơi:
| Nơi kẹt tiền | Biểu hiện | Cách gỡ |
|---|---|---|
| Hàng tồn kho | Kho đầy, hàng chậm bán, tiền đã trả cho nhà cung cấp | Nhập theo đợt, xả hàng chậm bán, đặt mức tồn tối đa |
| Công nợ khách | Bán chịu cho đại lý, khách quen; sổ ghi lãi nhưng tiền chưa về | Hạn mức nợ, hạn thanh toán rõ ràng, nhắc nợ đều đặn |
| Trả trước nhà cung cấp | Đặt cọc hàng Tết, trả trước để được giá tốt | Chỉ đặt cọc khi đã dự báo đủ tiền cho các tuần sau |
Ngoài ra, chủ hộ rút tiền tiệm cho gia đình, trả góp thiết bị, nộp thuế cũng làm tiền giảm mà không ảnh hưởng lãi trên sổ. Cách tách tiền gia đình xem ở bài tách tiền gia đình và tiền kinh doanh.
2. Bảng dự báo dòng tiền 13 tuần
13 tuần tương đương một quý: đủ dài để thấy trước mùa cao điểm, đủ ngắn để ước tính khá sát. Bảng gồm các dòng sau, mỗi cột là một tuần:
| Dòng | Lấy số từ đâu |
|---|---|
| Tiền đầu tuần | Tiền mặt trong két + số dư tài khoản bán hàng |
| Thu bán hàng thu tiền ngay | Doanh thu dự kiến × tỷ lệ khách trả ngay |
| Thu nợ khách | Sổ công nợ: khoản nào đến hạn tuần nào |
| Chi trả nhà cung cấp | Đơn đặt hàng và hạn thanh toán đã thoả thuận |
| Chi cố định | Mặt bằng, lương, điện nước, trả góp |
| Chi thuế | Theo lịch kê khai, nộp thuế của hộ và quỹ dự phòng thuế |
| Chủ hộ rút | Mức tự trả lương cố định |
| Tiền cuối tuần | Tiền đầu tuần + Thu − Chi; chuyển sang tiền đầu tuần sau |
- 1Điền tiền đầu tuần 1
Đếm két, xem số dư tài khoản hôm nay.
- 2Ước tính thu từng tuần
Dựa trên cùng kỳ năm trước và đơn hàng đã có.
- 3Ghi mọi khoản chi đã biết
Đặc biệt các khoản lớn: tiền hàng Tết, tiền thuê quý, thuế.
- 4Đánh dấu tuần âm tiền
Tô đỏ tuần có tiền cuối tuần thấp hơn mức tối thiểu tự đặt.
- 5Hành động trước 3–4 tuần
Thu nợ sớm, giãn đơn nhập, thương lượng hạn trả.
- 6Cập nhật mỗi thứ Hai
Thay số dự báo của tuần vừa qua bằng số thực, thêm tuần mới.
3. Ví dụ minh hoạ: shop nhập hàng Tết
Shop quần áo giả định của anh Tuấn bán sỉ cho 15 tiệm nhỏ, cho nợ 30 ngày. Tháng 11 anh đặt cọc và nhập hàng Tết 600 triệu đồng, trong khi tiền từ các tiệm chỉ về sau Tết. Sổ sách ghi lãi tốt, nhưng bảng dòng tiền cho thấy từ tuần 3 đến tuần 6, tiền phải chi vượt xa tiền thu vào.
Ví dụ minh hoạ, số giả định; tuần 3–6 tiền phải chi vượt tiền thu, nếu không xử lý sẽ thiếu tiền.
Xem dạng bảng
| Tiền thu vào | Tiền phải chi | |
|---|---|---|
| Tuần 1–2 | 160 triệu đồng | 120 triệu đồng |
| Tuần 3–4 | 140 triệu đồng | 380 triệu đồng |
| Tuần 5–6 | 150 triệu đồng | 260 triệu đồng |
| Tuần 7–8 | 170 triệu đồng | 110 triệu đồng |
| Tuần 9–10 | 320 triệu đồng | 90 triệu đồng |
| Tuần 11–12 | 260 triệu đồng | 100 triệu đồng |
Nhìn thấy trước 4 tuần, anh Tuấn đã: chia đơn hàng Tết thành 2 đợt, xin nhà cung cấp trả 50% khi nhận và 50% sau 30 ngày, đề nghị các tiệm thanh toán sớm được chiết khấu nhỏ, và chuẩn bị hạn mức vay ngắn hạn dự phòng. Kết quả là không phải vay nóng.
4. Biện pháp cải thiện dòng tiền
- Có mức tiền tối thiểu luôn giữ trong tài khoản (ví dụ đủ chi cố định 1 tháng)
- Mỗi khách nợ có hạn mức và hạn thanh toán, xem bài công nợ
- Nhập hàng theo đợt, không dồn toàn bộ vào một lần
- Thương lượng hạn trả với nhà cung cấp trước khi cần gấp
- Quỹ thuế để riêng, không dùng cho nhập hàng
- Cập nhật bảng 13 tuần mỗi thứ Hai
Cách quản lý khách nợ xem tại bán chịu cho khách quen: cách ghi công nợ. Nếu muốn hiểu sâu về phương pháp, bài dự báo dòng tiền 13 tuần trình bày chi tiết hơn cho doanh nghiệp.
5. Thuế trong dòng tiền
Từ 2026 bỏ hình thức thuế khoán, hộ kinh doanh chuyển sang kê khai/tự khai (theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và hướng dẫn). Ngưỡng doanh thu, tỷ lệ thuế và thủ tục cụ thể áp dụng cho hộ của bạn cần kiểm tra trên cổng thông tin của cơ quan thuế hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý. Khi tự kê khai, số thuế và thời điểm nộp cần đưa vào bảng 13 tuần như một khoản chi cố định để không bị động. Đội ngũ ACCA Consulting Vietnam thường gặp hộ bán sỉ có lãi trên sổ nhưng phải vay nóng vào tháng Chạp; nguyên nhân hầu hết nằm ở công nợ và hàng tồn.
Câu hỏi thường gặp
Hộ nhỏ có cần dự báo dòng tiền không?
Rất cần nếu bạn bán chịu, nhập hàng theo mùa hoặc có khoản trả góp. Hộ bán lẻ thu tiền ngay có thể làm bảng 4–8 tuần cho gọn.
Lãi trên sổ cao nhưng tiền ít, có phải sổ sai không?
Không nhất thiết. Tiền có thể nằm ở hàng tồn, công nợ khách hoặc đã được rút về gia đình. Hãy đối chiếu ba nơi này trước.
Có nên vay để nhập hàng Tết không?
Chỉ nên khi bảng dòng tiền cho thấy đủ khả năng trả đúng hạn sau mùa bán. Bài này không phải tư vấn tài chính cá nhân; hãy cân nhắc kỹ lãi suất và điều kiện vay.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ lập dự báo dòng tiền cho hộ kinh doanh không?
Có. Chúng tôi dựng bảng 13 tuần từ sổ bán hàng, công nợ và lịch thuế của hộ, cập nhật định kỳ trong gói dịch vụ kế toán.
Thấy trước tuần thiếu tiền
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) giúp hộ kinh doanh quản lý dòng tiền, công nợ và lịch thuế. Nhận tư vấn hoặc Zalo +84 938 847 699.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
