Nội dung bài viết
Nên ký hợp đồng lao động hay hợp đồng dịch vụ là câu hỏi chủ doanh nghiệp và HR gặp mỗi lần tuyển người. Bài viết so sánh tổng chi phí của doanh nghiệp, tiền người làm thực nhận và rủi ro bị đánh giá lại bản chất hợp đồng. Nội dung do ACCA Consulting Vietnam biên soạn từ thực tế dịch vụ kế toán và nhân sự.
1. Hợp đồng lao động hay hợp đồng dịch vụ: khác nhau ở bản chất
Tên gọi trên giấy không quyết định loại hợp đồng. Nếu một bên làm việc có trả lương, chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của bên kia, quan hệ đó được xem là quan hệ lao động dù hợp đồng ghi là “dịch vụ” hay “cộng tác viên”. Ngược lại, hợp đồng dịch vụ hướng tới kết quả công việc, bên cung cấp tự chủ thời gian và cách làm.
| Tiêu chí | Hợp đồng lao động | Hợp đồng dịch vụ (đúng bản chất) |
|---|---|---|
| Bảo hiểm bắt buộc | DN đóng 21,5%, người lao động đóng 10,5% trên lương đóng BHXH | Thường không phát sinh |
| Thuế TNCN | Tính theo biểu luỹ tiến, được giảm trừ gia cảnh 15,5 triệu/tháng cho bản thân, 6,2 triệu/người phụ thuộc | DN khấu trừ theo tỷ lệ quy định hiện hành; cá nhân tự quyết toán nếu cần |
| Chứng từ chi phí | HĐLĐ, bảng lương, chấm công, quy chế lương | Hợp đồng, biên bản nghiệm thu, đề nghị thanh toán |
| Quyền lợi người làm | Nghỉ phép, chế độ ốm đau, thai sản, thất nghiệp | Theo thoả thuận trong hợp đồng |
| Rủi ro chính | Chi phí cao hơn | Bị đánh giá lại thành quan hệ lao động |
2. So sánh chi phí: ví dụ minh hoạ với mức 20 triệu đồng/tháng
Giả định doanh nghiệp trả 20 triệu đồng/tháng cho một người làm thiết kế. Với hợp đồng lao động, lương đóng BHXH bằng 20 triệu. Với hợp đồng dịch vụ, phí cố định 20 triệu/tháng. Đây là ví dụ minh hoạ, chưa tính thuế TNCN vì số thuế còn phụ thuộc người phụ thuộc và biểu thuế hiện hành.
Ví dụ minh hoạ: 21,5% x 20 triệu = 4,3 triệu; 10,5% x 20 triệu = 2,1 triệu.
Xem dạng bảng
| Hợp đồng lao động | Hợp đồng dịch vụ | |
|---|---|---|
| Tổng chi phí DN | 24,3 triệu đ | 20 triệu đ |
| Bảo hiểm DN đóng | 4,3 triệu đ | 0 triệu đ |
| Bảo hiểm người làm đóng | 2,1 triệu đ | 0 triệu đ |
| Người làm nhận trước thuế TNCN | 17,9 triệu đ | 20 triệu đ |
Nhìn bảng, hợp đồng dịch vụ có vẻ “lợi” cho cả hai bên: DN tiết kiệm 4,3 triệu mỗi tháng, người làm nhận nhiều hơn 2,1 triệu. Nhưng con số này chỉ đúng khi quan hệ thật sự là dịch vụ. Người làm theo hợp đồng lao động còn có bảo hiểm y tế, thất nghiệp, lương hưu, những giá trị không hiện trên phiếu lương.
3. Thuế TNCN: khấu trừ ngay hay tính luỹ tiến
Với hợp đồng lao động, thu nhập tính thuế ví dụ minh hoạ = 20 − 2,1 (bảo hiểm) − 15,5 (giảm trừ bản thân) = 2,4 triệu đồng, sau đó áp biểu luỹ tiến. Nếu có một người phụ thuộc, giảm thêm 6,2 triệu và thường không còn thu nhập tính thuế.
Với hợp đồng dịch vụ, doanh nghiệp khấu trừ thuế TNCN trên tiền trả theo tỷ lệ quy định hiện hành, không trừ gia cảnh tại thời điểm chi trả. Cá nhân có thể quyết toán để được tính lại. Vì vậy với mức thu nhập vừa phải, người làm theo hợp đồng dịch vụ có khi bị giữ lại thuế nhiều hơn trong năm.
4. Rủi ro bị đánh giá lại hợp đồng lao động hay hợp đồng dịch vụ
Khi thanh tra lao động, cơ quan bảo hiểm hoặc cơ quan thuế kiểm tra, các dấu hiệu sau dễ khiến hợp đồng dịch vụ bị xác định lại là hợp đồng lao động:
- Làm việc theo giờ hành chính, chấm công như nhân viên
- Trả tiền cố định hằng tháng, không gắn với kết quả nghiệm thu
- Chịu sự phân công, đánh giá của trưởng bộ phận
- Được cấp email, thẻ nhân viên, chỗ ngồi cố định
- Ký nối tiếp nhiều hợp đồng dịch vụ cho cùng một vị trí
- Không có biên bản nghiệm thu, sản phẩm bàn giao cụ thể
Hậu quả có thể gồm truy đóng bảo hiểm bắt buộc kèm lãi, xử phạt về lao động và bảo hiểm, khai lại thuế TNCN theo biểu luỹ tiến, và chi phí có thể bị xem xét lại khi quyết toán TNDN. Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, rủi ro lớn nhất thường không phải tiền phạt mà là khoản truy đóng tích luỹ nhiều năm.
5. Cách chọn đúng loại hợp đồng
- 1Mô tả công việc
Viết rõ người làm cần tự chủ hay chịu quản lý hằng ngày.
- 2Xác định đầu ra
Có sản phẩm, kết quả nghiệm thu cụ thể thì phù hợp hợp đồng dịch vụ.
- 3Tính tổng chi phí
Cộng bảo hiểm, thuế, phúc lợi để so sánh đúng.
- 4Chuẩn hoá hồ sơ
Hợp đồng, biên bản nghiệm thu, chứng từ khấu trừ thuế đầy đủ.
Với freelancer và cộng tác viên, xem thêm hợp đồng dịch vụ cho freelancer; với nhân viên chính thức, xem điều kiện chi phí tiền lương được trừ.
Câu hỏi thường gặp
Ký hợp đồng dịch vụ thì có phải đóng bảo hiểm không?
Nếu đúng bản chất dịch vụ, thường không phát sinh bảo hiểm bắt buộc. Nếu thực chất là quan hệ lao động, doanh nghiệp có thể bị truy đóng theo quy định hiện hành.
Người làm hợp đồng dịch vụ có được giảm trừ gia cảnh không?
Khi doanh nghiệp khấu trừ thì chưa trừ gia cảnh. Cá nhân có thể tự quyết toán thuế TNCN để được tính giảm trừ, hạn ngày cuối cùng của tháng thứ 4 năm sau.
Chi phí trả theo hợp đồng dịch vụ có được trừ khi tính TNDN?
Được nếu có hợp đồng, biên bản nghiệm thu, chứng từ thanh toán và chứng từ khấu trừ thuế TNCN theo quy định.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ tính lương và bảo hiểm không?
Có. Đội ngũ ACCA Consulting VN hỗ trợ tính lương, bảo hiểm, khấu trừ thuế TNCN và rà soát hợp đồng trong phạm vi dịch vụ kế toán.
Tính đúng chi phí nhân sự trước khi ký
ACCA Consulting Vietnam cung cấp dịch vụ kế toán tại TP.HCM, giúp bạn so sánh chi phí từng phương án hợp đồng bằng số liệu thực.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
