Hạn chế chuyển nhượng cổ phần của cổ đông sáng lập trong 3 năm

Công ty cổ phần mới thành lập được hai năm, một co-founder muốn rút lui và bán cổ phần cho người quen. Liệu có làm được ngay? Câu trả lời nằm ở quy định về việc cổ đông sáng lập chuyển nhượng cổ phần trong 3 năm đầu. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam giải thích phạm vi hạn chế, ngoại lệ và cách xử lý thực tế.

1. Phạm vi hạn chế khi cổ đông sáng lập chuyển nhượng cổ phần

Theo Luật Doanh nghiệp 2020, trong thời hạn 3 năm kể từ ngày công ty được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, cổ phần phổ thông của cổ đông sáng lập được tự do chuyển nhượng cho cổ đông sáng lập khác. Nếu muốn chuyển nhượng cho người không phải là cổ đông sáng lập, việc chuyển nhượng phải được Đại hội đồng cổ đông chấp thuận; cổ đông dự định chuyển nhượng không có quyền biểu quyết về việc này.

Mục đích của quy định là giữ ổn định nhóm sáng lập trong giai đoạn đầu, tránh trường hợp lập công ty rồi “bán lại” ngay cho người khác. Các chi tiết như tỷ lệ biểu quyết, cách tính thời hạn và trường hợp điều lệ có quy định khác cần đối chiếu với văn bản luật và điều lệ công ty theo quy định hiện hành.

2. Các trường hợp không bị hạn chế

Theo quy định hiện hành, hạn chế này không áp dụng với một số loại cổ phần, điển hình là cổ phần cổ đông sáng lập có thêm sau khi đăng ký thành lập doanh nghiệp và cổ phần đã được chuyển nhượng cho người khác không phải là cổ đông sáng lập. Ngoài ra, điều lệ có thể quy định thêm hạn chế chuyển nhượng, khi đó hạn chế phải được ghi trên cổ phiếu tương ứng. Danh sách ngoại lệ đầy đủ nên đối chiếu trực tiếp với luật hiện hành trước khi giao dịch.

3. Case: co-founder rời đi năm thứ 2

Ví dụ minh hoạ: Công ty cổ phần X có 3 cổ đông sáng lập A, B, C với tỷ lệ 40% – 35% – 25%. Đầu năm thứ hai, C nghỉ việc và muốn bán toàn bộ 25%. Có ba phương án:

1. A và B mua lại: đơn giản nhất, không cần ĐHĐCĐ chấp thuận vì đều là cổ đông sáng lập.
2. Bán cho nhà đầu tư mới: cần cuộc họp hoặc lấy ý kiến ĐHĐCĐ chấp thuận; C không biểu quyết.
3. Công ty mua lại cổ phần: phải tuân thủ điều kiện về mua lại cổ phần theo quy định hiện hành và cân nhắc dòng tiền.

Nếu nhóm sáng lập đã ký thoả thuận cổ đông có vesting và giá mua lại, việc thương lượng sẽ nhanh hơn rất nhiều. Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, tranh chấp thường nảy sinh vì không ai thống nhất trước giá mua lại.

4. Quy trình và hồ sơ cần lưu

Sau giao dịch, công ty cần cập nhật sổ đăng ký cổ đông và kiểm tra có phải thông báo thay đổi thông tin với cơ quan đăng ký kinh doanh hay không. Bộ phận kế toán cần lưu hợp đồng, chứng từ thanh toán và biên bản ĐHĐCĐ; với chứng từ dùng ghi sổ, thời hạn lưu trữ tối thiểu 10 năm theo Luật Kế toán 2015. Một dịch vụ kế toán theo dõi đều đặn giúp giao dịch vốn không bị “quên” trên sổ sách.

Câu hỏi thường gặp