Nội dung bài viết
Doanh nghiệp có giao dịch liên kết và vay nhiều thường bất ngờ khi một phần chi phí lãi vay không được trừ khi tính thuế TNDN, dù đã có hợp đồng, chứng từ đầy đủ. Nguyên nhân là quy định về giới hạn lãi vay 30% EBITDA. Bài này, ACCA Consulting Vietnam đi qua một ví dụ minh hoạ từ cách tính đến bảng theo dõi chuyển kỳ.
1. Ai bị áp dụng giới hạn
Theo quy định hiện hành về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, tổng chi phí lãi vay (sau khi trừ thu nhập lãi tiền gửi và lãi cho vay) phát sinh trong kỳ được trừ khi tính thuế TNDN không vượt quá mức trần tính theo EBITDA như tiêu đề bài viết. Điểm nhiều người hiểu nhầm: giới hạn xét trên tổng chi phí lãi vay của doanh nghiệp có giao dịch liên kết, không chỉ khoản vay từ bên liên kết.
Quy định hiện hành cũng có một số trường hợp loại trừ (ví dụ một số loại khoản vay có nguồn gốc ưu đãi của Nhà nước, hoặc một số đối tượng hoạt động đặc thù). Danh sách loại trừ đã được sửa đổi qua các văn bản, nên cần đối chiếu đúng văn bản áp dụng cho kỳ tính thuế. Nếu khoản vay đến từ nước ngoài, đừng quên nghĩa vụ riêng trong bài thuế nhà thầu trên lãi vay nước ngoài.
2. Cách xác định EBITDA theo mục đích thuế
EBITDA theo mục đích thuế thường được xác định từ lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh, cộng lại chi phí lãi vay sau khi trừ thu nhập lãi, cộng chi phí khấu hao trong kỳ, theo hướng dẫn hiện hành. Đây không hoàn toàn là EBITDA quản trị mà doanh nghiệp vẫn dùng khi báo cáo nhà đầu tư, nên cần một bảng tính riêng. Khái niệm EBITDA quản trị có trong bài giải thích EBITDA.
| Chỉ tiêu | Số tiền | Ghi chú |
|---|---|---|
| Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh | 6.000 | Đã trừ chi phí lãi vay |
| Chi phí lãi vay | 5.000 | Gồm vay ngân hàng và vay công ty mẹ |
| Thu nhập lãi tiền gửi, lãi cho vay | 200 | Trừ khỏi chi phí lãi vay |
| Chi phí lãi vay thuần | 4.800 | 5.000 − 200 |
| Chi phí khấu hao | 3.000 | Theo sổ sách |
| EBITDA theo mục đích thuế | 13.800 | 6.000 + 4.800 + 3.000 |
| Mức trần 30% EBITDA | 4.140 | 13.800 × 30% |
| Lãi vay vượt mức, chưa được trừ năm 1 | 660 | 4.800 − 4.140 |
Trong ví dụ minh hoạ, 660 triệu đồng lãi vay bị loại khỏi chi phí được trừ năm 1. Với thuế suất 20%, thuế TNDN năm 1 tăng thêm 132 triệu đồng. Tuy nhiên đây là chênh lệch tạm thời nếu phần vượt được chuyển và sử dụng ở các kỳ sau.
3. Chuyển phần vượt sang kỳ sau
Phần chi phí lãi vay không được trừ trong kỳ được chuyển sang kỳ tiếp theo khi tổng chi phí lãi vay của kỳ sau thấp hơn mức trần, trong thời hạn chuyển tiếp tối đa theo quy định hiện hành. Vì vậy, doanh nghiệp cần một bảng theo dõi nhiều năm, giống bảng theo dõi chuyển lỗ.
| Năm | Lãi vay thuần | Mức trần 30% EBITDA | Vượt (+) / còn trống (−) | Dùng phần chuyển kỳ | Số dư chuyển kỳ cuối năm |
|---|---|---|---|---|---|
| Năm 1 | 4.800 | 4.140 | +660 | 0 | 660 |
| Năm 2 | 4.000 | 4.500 | −500 | 500 | 160 |
| Năm 3 | 3.800 | 4.200 | −400 | 160 | 0 |
| Năm 4 | 4.600 | 4.300 | +300 | 0 | 300 |
| Năm 5 | 4.100 | 4.500 | −400 | 300 | 0 |
Ví dụ minh hoạ theo bảng trên; năm nào cột lãi vay cao hơn mức trần thì phát sinh phần vượt cần chuyển kỳ.
Xem dạng bảng
| Lãi vay thuần | Mức trần 30% EBITDA | |
|---|---|---|
| Năm 1 | 4.800 triệu đ | 4.140 triệu đ |
| Năm 2 | 4.000 triệu đ | 4.500 triệu đ |
| Năm 3 | 3.800 triệu đ | 4.200 triệu đ |
| Năm 4 | 4.600 triệu đ | 4.300 triệu đ |
| Năm 5 | 4.100 triệu đ | 4.500 triệu đ |
Bảng cho thấy phần vượt năm 1 được dùng hết ở năm 2 và năm 3; phần vượt năm 4 được dùng ở năm 5. Nếu doanh nghiệp không theo dõi, rất dễ quên khấu trừ phần chuyển kỳ, tức tự nộp thừa thuế.
4. Quy trình áp dụng giới hạn lãi vay 30% EBITDA mỗi năm
- 1Xác định đối tượng
Kiểm tra doanh nghiệp có giao dịch liên kết và có thuộc trường hợp loại trừ không.
- 2Tổng hợp lãi vay
Gom đủ chi phí lãi vay, thu nhập lãi trong kỳ, kể cả lãi đã vốn hoá cần xem xét riêng.
- 3Tính EBITDA thuế
Lập bảng riêng, không lấy trực tiếp EBITDA quản trị.
- 4So sánh mức trần
Xác định phần được trừ, phần vượt, phần chuyển kỳ được dùng.
- 5Khai và lưu
Khai trên phụ lục giao dịch liên kết, cập nhật bảng theo dõi nhiều năm.
Kết quả tính được khai ở phụ lục giao dịch liên kết; xem hướng dẫn tại phụ lục giao dịch liên kết trong quyết toán.
5. Lỗi thường gặp
- Chỉ xét lãi vay từ công ty mẹ, bỏ qua lãi vay ngân hàng.
- Quên trừ thu nhập lãi tiền gửi khi tính lãi vay thuần.
- Dùng lợi nhuận kế toán trước thuế thay vì lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh.
- Không theo dõi phần chuyển kỳ, bỏ sót khi năm sau còn dư mức trần.
- Không kiểm tra lại danh sách trường hợp loại trừ sau mỗi lần văn bản sửa đổi.
Câu hỏi thường gặp
Giới hạn 30% EBITDA có áp dụng cho doanh nghiệp không có giao dịch liên kết không?
Quy định này nằm trong khuôn khổ quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết. Doanh nghiệp không có giao dịch liên kết vẫn phải đáp ứng các điều kiện chung về chi phí lãi vay được trừ theo quy định hiện hành.
EBITDA âm thì sao?
Khi EBITDA âm hoặc rất thấp, mức trần gần như bằng không, phần lớn lãi vay có thể bị chuyển kỳ. Doanh nghiệp cần tính kỹ và theo dõi thời hạn chuyển tiếp.
Phần lãi vay bị loại có mất hẳn không?
Không mất ngay; phần vượt được chuyển sang các kỳ sau trong thời hạn theo quy định hiện hành, nếu kỳ sau còn dư mức trần.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ lập bảng tính giới hạn lãi vay không?
Có. ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) hỗ trợ lập bảng tính EBITDA theo mục đích thuế, bảng theo dõi chuyển kỳ và khai phụ lục kèm quyết toán.
Kiểm tra phần lãi vay chuyển kỳ của doanh nghiệp
Gửi tờ khai quyết toán và phụ lục các năm trước cho ACCA Consulting Vietnam để được rà soát sơ bộ phần chuyển kỳ còn sử dụng được.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
