Chi phí lãi vay được trừ: 3 lớp giới hạn doanh nghiệp cần biết

Lãi vay thường là một trong những khoản chi phí lớn nhất của doanh nghiệp đang mở rộng, và cũng là khoản hay bị loại khi kiểm tra quyết toán. Muốn biết chi phí lãi vay được trừ bao nhiêu, kế toán cần đi qua 3 lớp kiểm tra theo thứ tự. ACCA Consulting Vietnam trình bày từng lớp kèm ví dụ minh hoạ để CFO tự ước tính trước khi chốt số.

1. Tổng quan 3 lớp giới hạn chi phí lãi vay được trừ

Trước hết, lãi vay phải thoả điều kiện chung: khoản vay phục vụ sản xuất kinh doanh, có hợp đồng vay, chứng từ nhận tiền và trả lãi. Sau đó, phần lãi hợp lệ tiếp tục đi qua 3 lớp giới hạn dưới đây. Mỗi lớp có thể loại một phần, và thứ tự áp dụng cụ thể thực hiện theo quy định hiện hành.

2. Lớp 1: vốn điều lệ chưa góp đủ

Khi chủ sở hữu chưa góp đủ vốn điều lệ theo thời hạn đăng ký, doanh nghiệp vay bên ngoài để bù vào là chuyện hay gặp. Khi đó, lãi vay tương ứng với phần vốn còn thiếu không được trừ, vì về bản chất đó là phần vốn chủ sở hữu phải tự bỏ ra.

Ví dụ minh hoạ: vốn điều lệ 10 tỷ đồng, đến hạn mới góp 6 tỷ, còn thiếu 4 tỷ. Công ty vay ngân hàng 8 tỷ, lãi suất 10%/năm, lãi cả năm 800 triệu. Phần lãi tương ứng vốn thiếu: 4 tỷ × 10% = 400 triệu bị loại. Cách xác định chi tiết (theo từng thời điểm thiếu vốn, nhiều khoản vay) thực hiện theo quy định hiện hành.

Đây là lớp nhiều doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp mới bị loại nhất. Nên đối chiếu tiến độ góp vốn thực tế với thời hạn đăng ký ngay từ năm đầu.

3. Lớp 2: vay cá nhân, vay tổ chức không phải ngân hàng

Khoản vay từ chủ doanh nghiệp, người thân, nhân viên hoặc tổ chức kinh tế khác bị giới hạn mức lãi suất được tính vào chi phí. Phần lãi vượt mức khống chế theo quy định hiện hành không được trừ. Ngoài ra, khoản trả lãi cho cá nhân còn liên quan nghĩa vụ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân từ đầu tư vốn.

Ví dụ minh hoạ: vay giám đốc 2 tỷ đồng, lãi suất thoả thuận 14%/năm, lãi 280 triệu. Giả định mức trần được tính vào chi phí trong ví dụ là 9%/năm (con số giả định, cần tra mức hiện hành): lãi được trừ 180 triệu, bị loại 100 triệu. Xem bài doanh nghiệp vay tiền chủ sở hữu.

4. Lớp 3: giới hạn lãi vay khi có giao dịch liên kết

Doanh nghiệp có giao dịch liên kết (công ty mẹ – con, cùng chủ sở hữu, bên cho vay chiếm tỷ trọng lớn trong vốn…) phải kiểm tra tổng chi phí lãi vay so với mức trần theo quy định về quản lý thuế giao dịch liên kết. Phần vượt không được trừ trong kỳ và có thể được chuyển sang các kỳ sau trong giới hạn thời gian theo quy định hiện hành.

Ví dụ minh hoạ: tổng lãi vay sau khi trừ lãi tiền gửi, lãi cho vay là 5 tỷ đồng. Giả định mức trần tính theo công thức hiện hành của doanh nghiệp là 3 tỷ đồng: lãi vay được trừ 3 tỷ, phần 2 tỷ bị loại trong năm. Chi tiết xem giới hạn lãi vay theo EBITDA.

5. Hồ sơ cần chuẩn bị và cách tự kiểm tra

Mẹo thực hành: lập một bảng tính duy nhất cho tất cả khoản vay, có cột đánh dấu lớp 1, lớp 2, lớp 3. Cuối năm chỉ cần tổng hợp phần bị loại để đưa vào chỉ tiêu điều chỉnh trên tờ khai quyết toán thuế TNDN.

Câu hỏi thường gặp