Nội dung bài viết
Startup thường coi kế toán là việc để sau, cho đến khi nhà đầu tư hỏi số liệu. Bài này giúp bạn chọn đúng phạm vi dịch vụ kế toán cho startup theo từng giai đoạn: pre-seed, seed và Series A. Mục tiêu là sổ đủ sạch để gọi vốn mà không tốn chi phí cho những việc chưa cần. Nội dung dựa trên các hồ sơ startup mà ACCA Consulting Vietnam đã hỗ trợ.
1. Vì sao startup cần kế toán ngay từ đầu
Ngay khi có giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, công ty đã có nghĩa vụ kê khai thuế. Doanh nghiệp mới thành lập khai thuế GTGT theo quý, hạn nộp là ngày cuối cùng của tháng đầu quý sau. Từ 01/01/2026, lệ phí môn bài đã được bãi bỏ, nhưng nghĩa vụ tờ khai và báo cáo tài chính năm vẫn còn.
Quan trọng hơn với startup: mỗi vòng gọi vốn, nhà đầu tư sẽ soát lại sổ sách. Sổ lộn xộn từ năm đầu sẽ khiến bạn mất thời gian làm lại đúng lúc cần tập trung vào sản phẩm.
2. Ưu tiên dịch vụ kế toán cho startup theo giai đoạn
| Hạng mục | Pre-seed | Seed | Series A |
|---|---|---|---|
| Tờ khai thuế định kỳ, BCTC năm | Bắt buộc | Bắt buộc | Bắt buộc |
| Tách tài khoản công ty và cá nhân founder | Làm ngay | Duy trì | Duy trì |
| Theo dõi vốn góp theo từng thành viên | Làm ngay | Cập nhật mỗi vòng | Cập nhật mỗi vòng |
| Báo cáo đốt tiền (burn rate) hằng tháng | Tự làm bảng tính | Dịch vụ lập | Dịch vụ lập |
| Báo cáo quản trị theo sản phẩm, kênh | Để sau | Cân nhắc | Nên có |
| Ghi chép chương trình cổ phần cho nhân viên (ESOP) | Để sau | Ghi nhận cam kết | Theo dõi chi tiết |
| Rà soát trước khi gọi vốn | Không cần | Nên làm | Nên làm |
Bảng trên cho thấy pre-seed chỉ cần ba việc: nộp đúng hạn, tách tiền, ghi rõ vốn góp. Phần còn lại tăng dần theo yêu cầu của nhà đầu tư.
3. Theo dõi vốn góp và ESOP
Vốn góp
Mỗi khoản góp vốn nên chuyển khoản từ tài khoản của thành viên vào tài khoản công ty, ghi rõ nội dung góp vốn. Kế toán đối chiếu với điều lệ và danh sách thành viên. Khoản founder chi hộ công ty bằng tiền cá nhân cần được ghi nhận là công ty nợ founder, không tự động coi là vốn góp.
| Nghiệp vụ | Nợ | Có | Số tiền (đ) |
|---|---|---|---|
| Founder A góp vốn qua ngân hàng | 112 – Tiền gửi ngân hàng | 4111 – Vốn góp của chủ sở hữu | 500.000.000 |
| Founder B chi hộ tiền thuê văn phòng (có hoá đơn) | 6422 – Chi phí quản lý doanh nghiệp | 338 – Phải trả khác (founder B) | 30.000.000 |
Tài khoản trong ví dụ theo chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành; cách hạch toán cụ thể cần đối chiếu chế độ doanh nghiệp đang áp dụng.
ESOP
Chương trình cổ phần cho nhân viên thường áp dụng ở công ty cổ phần. Ở giai đoạn seed, tối thiểu cần một bảng ghi nhận cam kết: ai, bao nhiêu, điều kiện nhận. Cách ghi nhận kế toán và nghĩa vụ thuế TNCN liên quan phụ thuộc cấu trúc cụ thể, nên trao đổi với tư vấn trước khi ký cam kết.
4. Chi phí dịch vụ theo giai đoạn
Ở pre-seed, phần lớn startup có ít hoá đơn và dưới 5 nhân viên, nên chi phí nằm ở nhóm thấp của bảng giá. Bảng giá dịch vụ kế toán thương mại – dịch vụ của ACCA cho doanh nghiệp dưới 5 nhân viên:
Ví dụ minh hoạ dựa trên bảng giá công khai, đ/tháng, doanh nghiệp dưới 5 nhân viên; 5–15 nhân viên cộng 300.000đ/tháng.
Xem dạng bảng
| Chưa phát sinh | 399.000đ |
| 1–15 | 800.000đ |
| 16–30 | 1.200.000đ |
| 31–50 | 1.800.000đ |
Khi lên seed và tuyển thêm người, phụ phí nhân viên và báo cáo quản trị sẽ làm phí tăng. Đây là chi phí có thể dự trù trong kế hoạch dùng vốn. Xem thêm dịch vụ kế toán giá rẻ: rẻ bao nhiêu là hợp lý.
5. Chuẩn bị sổ sách trước vòng gọi vốn
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, startup nên bắt đầu dọn sổ khoảng một quý trước khi mở phòng dữ liệu cho nhà đầu tư.
- 1Đối chiếu tiền
Khớp sổ với sao kê ngân hàng đến tháng gần nhất.
- 2Chốt vốn góp
Đối chiếu vốn đã góp với điều lệ và từng thành viên.
- 3Làm rõ khoản founder
Tách khoản chi hộ, tạm ứng, vay founder.
- 4Lập báo cáo
Báo cáo kết quả kinh doanh và dòng tiền theo tháng.
- 5Soát nghĩa vụ thuế
Kiểm tra tờ khai đã nộp, số thuế còn nợ.
Chi tiết các điểm nhà đầu tư soát có trong bài rà soát sổ sách trước khi gọi vốn.
Câu hỏi thường gặp
Startup chưa có doanh thu có cần thuê dịch vụ kế toán không?
Vẫn cần nộp tờ khai và báo cáo tài chính năm. Gói cơ bản cho doanh nghiệp chưa phát sinh giúp đáp ứng nghĩa vụ này với chi phí thấp.
Founder dùng thẻ cá nhân trả chi phí công ty có được không?
Có thể ghi nhận nếu có hoá đơn mang thông tin công ty và chứng từ rõ ràng. Tuy vậy nên hạn chế, chuyển dần sang thanh toán từ tài khoản công ty.
Khi nào startup cần báo cáo quản trị?
Thường từ giai đoạn seed, khi nhà đầu tư cần theo dõi đốt tiền và chỉ số theo tháng. Trước đó, một bảng tính dòng tiền đơn giản là đủ.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ dịch vụ kế toán cho startup không?
Có. ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) nhận kế toán, khai thuế và hỗ trợ dọn sổ trước vòng gọi vốn; phạm vi điều chỉnh theo giai đoạn của startup.
Sổ sạch từ ngày đầu, sẵn sàng gọi vốn
ACCA Consulting Vietnam đồng hành cùng startup với phạm vi kế toán vừa đủ cho từng giai đoạn. Liên hệ để nhận tư vấn.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
