Burn rate và runway: startup còn sống được bao lâu?

Với startup chưa có lãi, câu hỏi quan trọng nhất không phải lợi nhuận bao nhiêu mà là tiền còn đủ trong bao lâu. Cặp chỉ số burn rate runway trả lời đúng câu hỏi đó: mỗi tháng đốt bao nhiêu tiền và còn bao nhiêu tháng trước khi hết. Bài viết hướng dẫn cách tính, lập kịch bản và chọn thời điểm gọi vốn.

1. Gross burn và net burn khác nhau thế nào

Lưu ý quan trọng: burn rate tính theo tiền, không theo chi phí kế toán. Khấu hao không tốn tiền trong tháng, nhưng tiền đặt cọc thuê văn phòng, trả trước phần mềm năm, nộp thuế, bảo hiểm thì có. Hãy lấy số từ sao kê ngân hàng và sổ quỹ, đối chiếu với báo cáo lưu chuyển tiền tệ, thay vì lấy từ báo cáo lãi lỗ.

2. Ví dụ minh hoạ: tính burn rate runway

Ví dụ minh hoạ: startup có số dư tiền 3.600 triệu. Tiền chi mỗi tháng như bảng dưới; tiền thu từ khách hàng bình quân 200 triệu/tháng.

• Net burn = 600 − 200 = 400 triệu/tháng.
• Runway = 3.600 / 400 = 9 tháng.
• Nếu dùng gross burn, runway chỉ còn 6 tháng; đây là kịch bản xấu khi doanh thu bất ngờ dừng.

Lương thường chiếm phần lớn burn, nên mỗi quyết định tuyển dụng làm runway ngắn lại đáng kể. Khi tính chi phí người mới, nhớ cộng phần bảo hiểm doanh nghiệp đóng 21,5% trên tiền lương đóng BHXH (BHXH 17,5%, BHYT 3%, BHTN 1%).

3. Kịch bản cắt giảm để kéo dài runway

Tiếp ví dụ minh hoạ, lập bốn kịch bản từ nhẹ đến mạnh:

1. A – Giữ nguyên: net burn 400 triệu, runway 9 tháng.
2. B – Cắt chi không cốt lõi: giảm marketing 50, văn phòng 20 (chuyển chỗ nhỏ hơn), phần mềm 10, tổng 80 triệu. Net burn 320, runway 11,25 tháng.
3. C – B + tăng thu tiền: chuyển khách sang trả trước gói năm, thêm khoảng 80 triệu/tháng tiền thu. Net burn 240, runway 15 tháng.
4. D – C + hoãn tuyển: dừng 2 vị trí dự kiến tuyển, giảm thêm 40 triệu. Net burn 200, runway 18 tháng.

Kịch bản D gấp đôi runway mà không cần cắt nhân sự hiện có. Nếu buộc phải cắt giảm nhân sự, cần tuân thủ quy định lao động hiện hành và tính đủ các khoản phải trả khi chấm dứt hợp đồng. Ở chiều ngược lại, mọi khoản cắt giảm cần kiểm tra ảnh hưởng tới doanh thu: cắt marketing quá sâu có thể làm tiền thu giảm, net burn không giảm như kỳ vọng. Cách lập kịch bản chi tiết xem bài phân tích kịch bản tài chính.

4. Khi nào bắt đầu gọi vốn

Gọi vốn thường mất nhiều tháng từ lúc chuẩn bị đến khi tiền về tài khoản, chưa kể thời gian thẩm định và hoàn tất thủ tục. Nhiều founder dùng mốc tham khảo: bắt đầu khi còn khoảng 12 tháng runway, để không phải đàm phán trong thế bị động.

5. Theo dõi burn rate và runway hằng tháng

Đừng quên các khoản tiền đi theo nghĩa vụ thuế, ví dụ tiền thuế TNDN tạm nộp theo quý hạn ngày 30 tháng đầu quý sau nếu đã có lãi, hay tiền chậm nộp 0,03%/ngày nếu nộp thuế trễ. Những khoản này làm runway hụt đi nếu không được dự trù.

Câu hỏi thường gặp