Nội dung bài viết
Đợi đến quyết toán mới kiểm tra thì sai sót đã tích tụ cả năm. Rà soát thuế doanh nghiệp theo quý giúp kế toán trưởng phát hiện lỗi khi còn nhỏ và sửa với chi phí thấp. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam đưa ra checklist 30 điểm, chia theo sắc thuế, mỗi điểm có cách kiểm tra nhanh và mức ưu tiên.
1. Vì sao cần rà soát thuế doanh nghiệp định kỳ?
Khác với việc chuẩn bị kiểm tra quyết toán vốn dồn vào một thời điểm, rà soát định kỳ là thói quen hằng quý: lấy mẫu, đối chiếu, sửa ngay. Lợi ích rõ nhất là chi phí. Tiền chậm nộp tính 0,03%/ngày trên số thuế thiếu, nên cùng một sai sót, phát hiện sau một quý rẻ hơn nhiều so với sau hai năm.
Mức ưu tiên trong checklist: Cao là điểm ảnh hưởng trực tiếp đến số thuế hoặc dễ bị phát hiện qua dữ liệu hoá đơn; Trung bình là điểm ảnh hưởng khi cộng dồn; Thấp là điểm thiên về hồ sơ, thủ tục.
- GTGT và hoá đơn13 điểm
- TNDN7 điểm
- TNCN6 điểm
- Thuế nhà thầu4 điểm
Cơ cấu checklist do ACCA biên soạn để tự rà soát nội bộ.
Xem dạng bảng
| GTGT và hoá đơn | 13 điểm |
| TNDN | 7 điểm |
| TNCN | 6 điểm |
| Thuế nhà thầu | 4 điểm |
2. Thuế GTGT (8 điểm)
| # | Điểm kiểm tra | Cách kiểm tra nhanh | Ưu tiên |
|---|---|---|---|
| 1 | Doanh thu tờ khai khớp hoá đơn đầu ra | Tổng hợp hoá đơn trên cổng so với tờ khai | Cao |
| 2 | Thuế đầu vào khớp TK 133 | Đối chiếu bảng kê với sổ cái | Cao |
| 3 | Hoá đơn từ 5 triệu đồng thanh toán qua ngân hàng | Lọc hoá đơn ≥ 5 triệu, khớp sao kê | Cao |
| 4 | Thuế suất áp dụng đúng (0%, 5%, 10%, giảm còn 8%) | Lấy mẫu mặt hàng, đối chiếu danh mục giảm thuế | Cao |
| 5 | Người bán còn hoạt động | Tra cứu trạng thái mã số thuế | Cao |
| 6 | Thuế đầu vào dùng chung được phân bổ | Kiểm tra bảng phân bổ nếu có doanh thu không chịu thuế | Trung bình |
| 7 | Hoá đơn bỏ sót kê khai đã đưa vào kỳ phù hợp | So hoá đơn trên cổng với bảng kê | Trung bình |
| 8 | Kỳ khai (tháng/quý) đúng theo doanh thu năm trước | Đối chiếu ngưỡng 50 tỷ đồng | Thấp |
Chính sách giảm thuế GTGT từ 10% xuống 8% cho một số nhóm hàng hoá, dịch vụ kéo dài đến hết 31/12/2026, trừ nhóm loại trừ. Điểm 4 cần kiểm tra kỹ vì áp sai thuế suất là lỗi lặp lại trên mọi hoá đơn.
3. Thuế TNDN (7 điểm)
| # | Điểm kiểm tra | Cách kiểm tra nhanh | Ưu tiên |
|---|---|---|---|
| 9 | Tổng tạm nộp 4 quý không thấp hơn 80% số phải nộp theo quyết toán | Ước tính lợi nhuận cả năm từ quý 3 | Cao |
| 10 | Chi phí có hoá đơn, chứng từ hợp lệ | Lấy mẫu các khoản chi lớn | Cao |
| 11 | Chi phí lương có hợp đồng, bảng lương, chứng từ chi | Đối chiếu sổ lương với tờ khai TNCN | Cao |
| 12 | Khấu hao tài sản đúng khung, đúng thời gian | Kiểm tra bảng khấu hao | Trung bình |
| 13 | Chi phí không được trừ đã được tách riêng | Rà tài khoản chi phí khác, tiếp khách | Trung bình |
| 14 | Thuế suất áp dụng đúng quy mô doanh thu | Đối chiếu 20% phổ thông hoặc 15%/17% theo Luật Thuế TNDN 2025 | Trung bình |
| 15 | Doanh thu ghi nhận đúng kỳ | Kiểm tra hoá đơn và biên bản nghiệm thu cuối kỳ | Trung bình |
Theo Luật Thuế TNDN 2025 (67/2025/QH15), doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng áp dụng 15%; trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ đồng áp dụng 17%; còn lại 20%. Kỳ áp dụng và điều kiện chi tiết cần đối chiếu văn bản hướng dẫn hiện hành.
4. TNCN và thuế nhà thầu (10 điểm)
| # | Điểm kiểm tra | Cách kiểm tra nhanh | Ưu tiên |
|---|---|---|---|
| 16 | Giảm trừ gia cảnh đúng mức từ kỳ tính thuế 2026 | Bản thân 15,5 triệu, người phụ thuộc 6,2 triệu/tháng | Cao |
| 17 | Người phụ thuộc có hồ sơ đăng ký | Đối chiếu danh sách đăng ký | Trung bình |
| 18 | Khoản phụ cấp, phúc lợi tính thuế đúng | Rà bảng lương các khoản ngoài lương cơ bản | Cao |
| 19 | Khấu trừ TNCN với cộng tác viên, dịch vụ cá nhân | Rà chi phí thuê ngoài cá nhân | Trung bình |
| 20 | Tờ khai TNCN nộp đúng kỳ khi có phát sinh khấu trừ | Đối chiếu bảng lương với tờ khai | Trung bình |
| 21 | Bảo hiểm bắt buộc tính đúng tỷ lệ | DN 21,5%, người lao động 10,5% trên lương đóng BHXH | Thấp |
| 22 | Hợp đồng với tổ chức, cá nhân nước ngoài đã xác định nghĩa vụ nhà thầu | Rà các khoản thanh toán ra nước ngoài | Cao |
| 23 | Giá hợp đồng net hay gross được xử lý đúng | Đọc điều khoản thuế trong hợp đồng | Cao |
| 24 | Tờ khai nhà thầu nộp theo từng lần thanh toán hoặc theo kỳ | So ngày chuyển tiền với tờ khai | Trung bình |
| 25 | Hồ sơ miễn giảm theo hiệp định (nếu có) đầy đủ | Kiểm tra hồ sơ thông báo miễn giảm | Thấp |
Thuế nhà thầu nước ngoài hay bị bỏ sót với dịch vụ phần mềm, quảng cáo trực tuyến, phí quản lý. Tỷ lệ và phương pháp tính thực hiện theo quy định hiện hành; xem thêm thuế nhà thầu nước ngoài là gì.
5. Hoá đơn điện tử (5 điểm)
- 26. Hoá đơn đầu ra lập đúng thời điểm (Ưu tiên: Cao)
- 27. Hoá đơn sai sót đã xử lý đúng thủ tục điều chỉnh, thay thế (Ưu tiên: Cao)
- 28. Không còn hoá đơn đầu vào sai tên, mã số thuế người mua (Ưu tiên: Trung bình)
- 29. Hoá đơn đầu vào trên cổng đều đã được hạch toán hoặc giải thích (Ưu tiên: Trung bình)
- 30. Hoá đơn, chứng từ lưu đủ, tối thiểu 10 năm theo Luật Kế toán 2015 (Ưu tiên: Thấp)
6. Cách triển khai checklist mỗi quý
- 1Khoá số liệu quý
Sau khi nộp tờ khai, chốt sổ.
- 2Chạy điểm ưu tiên Cao
Làm đủ 100% các điểm Cao.
- 3Lấy mẫu điểm còn lại
Luân phiên mỗi quý một nhóm.
- 4Ghi nhận và sửa
Ghi lỗi, khai bổ sung nếu cần.
- 5Báo cáo ban giám đốc
Tóm tắt rủi ro và việc đã sửa.
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, làm đủ các điểm ưu tiên Cao mỗi quý đã giảm phần lớn rủi ro bị truy thu.
Câu hỏi thường gặp
Nên rà soát thuế bao lâu một lần?
Mỗi quý, ngay sau khi nộp tờ khai, là nhịp phù hợp với đa số doanh nghiệp. Doanh nghiệp khai tháng có thể rà soát nhanh các điểm Cao hằng tháng.
Phát hiện sai sót khi rà soát thì làm gì?
Khai bổ sung hồ sơ khai thuế theo quy định hiện hành và nộp số thuế thiếu kèm tiền chậm nộp 0,03%/ngày. Sửa càng sớm chi phí càng thấp.
Checklist này có thay thế kiểm toán không?
Không. Đây là công cụ tự kiểm tra nội bộ; doanh nghiệp FDI vẫn phải kiểm toán báo cáo tài chính năm bởi công ty kiểm toán độc lập.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ rà soát thuế doanh nghiệp định kỳ không?
Có. ACCA Consulting VN thực hiện rà soát sổ sách, thuế theo quý hoặc theo yêu cầu, bắt đầu bằng kiểm tra sơ bộ miễn phí.
Rà soát đều tay, quyết toán nhẹ nhàng
ACCA Consulting Vietnam đồng hành rà soát thuế định kỳ để doanh nghiệp không dồn sai sót đến cuối năm.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp