Nội dung bài viết
Nhiều chủ doanh nghiệp siêu nhỏ nghe nói có thể nộp thuế TNDN theo doanh thu như hộ kinh doanh cho đơn giản. Thực tế, phương pháp chuẩn vẫn là tính trên thu nhập, còn tính theo tỷ lệ trên doanh thu chỉ áp dụng cho những trường hợp được quy định. Bài này ACCA Consulting Vietnam giải thích sự khác biệt, kèm ví dụ minh hoạ và các bước đối chiếu quy định mới.
1. Hai phương pháp xác định thuế TNDN
Tính trên thu nhập: thuế = thu nhập tính thuế × thuế suất. Thu nhập tính thuế lấy từ doanh thu trừ chi phí được trừ, cộng thu nhập khác, sau đó trừ thu nhập miễn thuế và lỗ được chuyển. Thuế suất phổ thông 20%. Luật Thuế TNDN 2025 (67/2025/QH15) quy định 15% cho doanh nghiệp tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng và 17% cho mức trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ đồng.
Tính theo tỷ lệ trên doanh thu: thuế = doanh thu × tỷ lệ % theo ngành nghề. Phương pháp này không quan tâm doanh nghiệp lãi hay lỗ. Theo quy định hiện hành, cách tính này dành cho các trường hợp cụ thể, ví dụ doanh nghiệp không hạch toán, xác định được chi phí, thu nhập của hoạt động kinh doanh, hoặc trường hợp luật cho phép lựa chọn.
| Tiêu chí | Tính trên thu nhập | Tính theo tỷ lệ trên doanh thu |
|---|---|---|
| Cơ sở tính | Thu nhập tính thuế | Doanh thu |
| Khi lỗ | Không phát sinh thuế TNDN | Vẫn phát sinh thuế |
| Yêu cầu chứng từ chi phí | Rất quan trọng | Ít ảnh hưởng đến số thuế |
| Chuyển lỗ, ưu đãi | Áp dụng theo điều kiện | Cần kiểm tra theo quy định hiện hành |
| Nghĩa vụ sổ sách kế toán | Đầy đủ theo Luật Kế toán | Vẫn phải tuân thủ chế độ kế toán, hoá đơn |
2. Khi nào áp dụng thuế TNDN theo doanh thu
Doanh nghiệp không tự chọn phương pháp theo ý muốn. Việc tính theo tỷ lệ trên doanh thu phải căn cứ quy định cụ thể, đối tượng, tỷ lệ theo ngành và thủ tục đăng ký nếu có. Một số hoạt động đặc thù cũng có cách xác định riêng.
Luật Thuế TNDN 2025 có nhiều điểm mới. Khi đọc thông tin về phương pháp tính thuế trên doanh thu cho doanh nghiệp nhỏ, bạn nên kiểm tra nguồn là văn bản luật, nghị định, thông tư hướng dẫn chính thức, không dựa vào bài đăng trên mạng xã hội.
3. Ví dụ minh hoạ: lãi nhiều, lãi mỏng và lỗ
Doanh nghiệp giả định có doanh thu 2 tỷ đồng/năm, đủ điều kiện thuế suất 15% nếu tính trên thu nhập. Để so sánh, giả định tỷ lệ tính trên doanh thu là 1%. Đây là tỷ lệ giả định chỉ dùng cho phép tính, không phải tỷ lệ luật định.
Doanh thu 2 tỷ đồng, số liệu giả định, ví dụ minh hoạ.
Xem dạng bảng
| Tính trên thu nhập 15% | Tính trên doanh thu 1% (giả định) | |
|---|---|---|
| Lãi 10% (200 triệu) | 30 triệu đ | 20 triệu đ |
| Lãi 3% (60 triệu) | 9 triệu đ | 20 triệu đ |
| Lỗ | 0 triệu đ | 20 triệu đ |
Kết quả cho thấy: tính trên doanh thu có lợi khi biên lợi nhuận cao, nhưng bất lợi rõ rệt khi lãi mỏng hoặc lỗ. Doanh nghiệp giai đoạn đầu thường lỗ hoặc lãi thấp, nên phương pháp tính trên thu nhập kèm chứng từ đầy đủ thường hợp lý hơn.
4. Các bước đối chiếu quy định mới
- 1Xác định nhóm doanh nghiệp
Tổng doanh thu năm, ngành nghề, loại hình.
- 2Tìm văn bản gốc
Luật Thuế TNDN 2025 và nghị định, thông tư hướng dẫn.
- 3Kiểm tra điều kiện
Đối tượng, tỷ lệ, thời điểm hiệu lực, thủ tục đăng ký.
- 4Tính thử nhiều kịch bản
So sánh số thuế ở mức lãi cao, thấp và lỗ.
- 5Hỏi xác nhận
Liên hệ cơ quan thuế quản lý hoặc đơn vị tư vấn trước khi áp dụng.
Dù tính theo phương pháp nào, doanh nghiệp vẫn phải dùng hoá đơn điện tử và giữ chứng từ. Lịch nộp thuế xem tại bài lịch nộp tờ khai thuế 2026, còn ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ xem bài ưu đãi thuế TNDN cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
5. Lời khuyên cho doanh nghiệp siêu nhỏ
- Giữ hoá đơn, chứng từ chi phí đầy đủ ngay từ đầu, đó là nền tảng để tính thuế trên thu nhập.
- Theo dõi biên lợi nhuận hằng quý để biết phương pháp nào có lợi nếu được lựa chọn.
- Không tự áp tỷ lệ doanh thu của hộ kinh doanh cho công ty.
- Cập nhật văn bản hướng dẫn luật mới trước kỳ quyết toán.
Theo kinh nghiệm của đội ngũ ACCA, doanh nghiệp siêu nhỏ có sổ sách gọn gàng thường không tốn nhiều chi phí kế toán. Dịch vụ kế toán giá rẻ, minh bạch từ 399.000đ/tháng cho doanh nghiệp chưa phát sinh có thể là điểm khởi đầu phù hợp.
Câu hỏi thường gặp
Công ty TNHH một thành viên có được nộp thuế TNDN theo doanh thu như hộ kinh doanh không?
Không mặc định. Việc tính theo tỷ lệ trên doanh thu chỉ áp dụng cho trường hợp được quy định. Doanh nghiệp cần đối chiếu điều kiện cụ thể trong văn bản hiện hành.
Tính thuế trên doanh thu có cần làm sổ sách kế toán không?
Có. Doanh nghiệp vẫn phải tuân thủ Luật Kế toán, sử dụng hoá đơn điện tử, lưu chứng từ và lập báo cáo theo quy định.
Doanh nghiệp lỗ có phải tạm nộp thuế TNDN hằng quý không?
Khi tính trên thu nhập, doanh nghiệp tự xác định số tạm nộp theo kết quả kinh doanh; tổng 4 quý tạm nộp không thấp hơn 80% số thuế phải nộp theo quyết toán năm.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ so sánh phương pháp tính thuế TNDN không?
Có. ACCA tính thử số thuế theo các kịch bản, đối chiếu điều kiện áp dụng theo văn bản hiện hành và đề xuất cách tổ chức sổ sách phù hợp.
Tính thử thuế TNDN trước khi quyết định
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) giúp bạn so sánh số thuế theo từng kịch bản lợi nhuận và đối chiếu luật mới.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
