Nội dung bài viết
Cuối năm có lợi nhuận, chủ doanh nghiệp muốn chia cho thành viên, cổ đông. Nhưng mỗi loại người nhận có nghĩa vụ thuế cổ tức chia lợi nhuận khác nhau, và doanh nghiệp chỉ được chia khi đáp ứng điều kiện. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam tổng hợp những điểm cần biết trước khi ký quyết định chia lợi nhuận.
1. Điều kiện để doanh nghiệp được chia lợi nhuận
Theo Luật Doanh nghiệp, công ty chỉ được chia lợi nhuận cho thành viên, cổ đông khi kinh doanh có lãi, đã hoàn thành nghĩa vụ thuế và nghĩa vụ tài chính khác theo quy định, đồng thời bảo đảm thanh toán đủ các khoản nợ đến hạn sau khi chia. Điều kiện cụ thể với từng loại hình công ty thực hiện theo quy định hiện hành và điều lệ.
Trên thực tế, “có lãi” cần hiểu là lợi nhuận sau thuế chưa phân phối còn dương sau khi bù các khoản lỗ trước đó. Doanh nghiệp đang còn lỗ luỹ kế nên cân nhắc kỹ trước khi chia.
2. Thuế cổ tức chia lợi nhuận theo từng loại người nhận
| Người nhận | Loại thuế liên quan | Ai thực hiện | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Cá nhân cư trú | Thuế TNCN từ đầu tư vốn | Doanh nghiệp chia lợi nhuận khấu trừ khi chi trả | Tỷ lệ và thời điểm khấu trừ theo quy định hiện hành |
| Cá nhân không cư trú | Thuế TNCN | Doanh nghiệp khấu trừ khi chi trả | Xác định cư trú trước khi chi trả |
| Tổ chức trong nước | Thường không phải nộp thêm TNDN nếu bên chia đã nộp TNDN | Bên nhận tự xác định khi quyết toán | Cần kiểm tra điều kiện theo quy định hiện hành |
| Nhà đầu tư nước ngoài là tổ chức | Theo quy định hiện hành | Doanh nghiệp FDI chuẩn bị hồ sơ chuyển lợi nhuận | Xem bài chuyển lợi nhuận ra nước ngoài |
Với cá nhân, doanh nghiệp là bên trả thu nhập nên có trách nhiệm khấu trừ thuế TNCN và khai theo tháng hoặc quý cùng kỳ với thuế GTGT. Tháng hoặc quý không phát sinh khấu trừ thì không phải nộp tờ khai TNCN. Cuối năm, các khoản này được tổng hợp trong quyết toán thuế TNCN của tổ chức trả thu nhập.
3. Ví dụ minh hoạ: từ lợi nhuận trước thuế đến số tiền chia
Công ty TNHH M có lợi nhuận kế toán trước thuế 1 tỷ đồng, giả định không có khoản điều chỉnh và áp dụng thuế suất TNDN phổ thông 20%. Hai thành viên góp vốn theo tỷ lệ 60% và 40%. Đây là ví dụ minh hoạ.
| Chỉ tiêu | Số tiền (đ) |
|---|---|
| Lợi nhuận trước thuế | 1.000.000.000 |
| Thuế TNDN 20% | 200.000.000 |
| Lợi nhuận sau thuế | 800.000.000 |
| Giữ lại để tái đầu tư (giả định) | 300.000.000 |
| Lợi nhuận đem chia | 500.000.000 |
- Thuế TNDN20%
- Giữ lại tái đầu tư30%
- Chia thành viên A (60%)30%
- Chia thành viên B (40%)20%
Ví dụ minh hoạ, số liệu giả định. Thuế TNCN trên phần chia cho cá nhân tính theo quy định hiện hành.
Xem dạng bảng
| Thuế TNDN | 20% |
| Giữ lại tái đầu tư | 30% |
| Chia thành viên A (60%) | 30% |
| Chia thành viên B (40%) | 20% |
Lưu ý: nếu doanh nghiệp thuộc nhóm có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng hoặc trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ, thuế suất TNDN có thể là 15% hoặc 17% theo Luật Thuế TNDN 2025. Khi đó số lợi nhuận sau thuế sẽ khác ví dụ trên.
4. Thời điểm khấu trừ và hồ sơ cần lập
Đội ngũ ACCA Consulting Vietnam thường gặp hai lỗi: chia lợi nhuận bằng cách cho thành viên “tạm ứng” dài hạn, và chi trả nhưng không khấu trừ thuế TNCN. Cả hai đều khiến hồ sơ khó giải trình khi bị kiểm tra.
- 1Chốt số liệu
Hoàn tất báo cáo tài chính và quyết toán TNDN năm.
- 2Kiểm tra điều kiện
Xác nhận lợi nhuận sau thuế chưa phân phối dương, đủ khả năng trả nợ.
- 3Ra quyết định
Hội đồng thành viên hoặc đại hội đồng cổ đông thông qua phương án chia.
- 4Khấu trừ thuế
Khấu trừ TNCN cho cá nhân tại thời điểm chi trả theo quy định hiện hành.
- 5Chi trả qua ngân hàng
Chuyển khoản để có chứng từ đối chiếu.
- 6Khai và lưu hồ sơ
Khai TNCN kỳ phát sinh, lưu quyết định và chứng từ.
Hạn quyết toán TNDN và báo cáo tài chính năm là ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ ngày kết thúc năm tài chính, tức 31/3 với năm dương lịch. Nên chia lợi nhuận sau mốc này để số liệu đã được chốt. Xem thêm bài quyết toán thuế TNDN.
Câu hỏi thường gặp
Công ty còn lỗ luỹ kế có được chia lợi nhuận không?
Không nên. Điều kiện chia lợi nhuận yêu cầu công ty kinh doanh có lãi và hoàn thành nghĩa vụ tài chính; lỗ luỹ kế cần được bù trước khi chia.
Chủ công ty TNHH một thành viên nhận lợi nhuận có phải nộp thuế TNCN không?
Lợi nhuận chia cho cá nhân thuộc thu nhập từ đầu tư vốn; nghĩa vụ cụ thể theo quy định hiện hành. Lưu ý tiền lương của chủ công ty TNHH một thành viên do một cá nhân làm chủ không được tính vào chi phí được trừ.
Chia lợi nhuận bằng tiền mặt có được không?
Nên chi trả qua ngân hàng để có chứng từ rõ ràng, thuận tiện đối chiếu khi khấu trừ và quyết toán.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ lập hồ sơ chia lợi nhuận không?
Có. ACCA hỗ trợ kiểm tra điều kiện chia, tính số khấu trừ thuế TNCN, lập tờ khai và hướng dẫn hồ sơ lưu trữ.
Chia lợi nhuận đúng điều kiện, đúng thuế
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói giúp doanh nghiệp chốt số liệu và chia lợi nhuận minh bạch. Nhận tư vấn.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
