Hộ bán hàng kèm dịch vụ: tách doanh thu theo nhóm ngành thế nào?

Nhiều tiệm vừa bán hàng vừa làm dịch vụ: tiệm điện thoại bán linh kiện và sửa máy, tiệm xe bán phụ tùng và thay nhớt, tiệm tóc bán thêm mỹ phẩm. Khi chuyển sang tự kê khai từ năm 2026, tách doanh thu theo ngành hộ kinh doanh là việc nên làm ngay từ tờ phiếu đầu tiên, vì mỗi nhóm ngành có thể được xác định nghĩa vụ khác nhau. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam dùng một case giả định để bạn thấy cách làm cụ thể, không cần biết kế toán.

1. Vì sao phải tách doanh thu theo nhóm ngành

Hiểu đơn giản: cơ quan thuế nhìn doanh thu của hộ theo từng nhóm hoạt động như phân phối hàng hoá, dịch vụ, sản xuất, vận tải, ăn uống… Nếu bạn gộp tất cả vào một con số, khi kê khai sẽ không biết phần nào thuộc nhóm nào, và khi được hỏi lại cũng khó giải thích.

• Kê khai đúng nhóm: số liệu mỗi nhóm có sẵn, chỉ việc chép vào tờ khai.
• Giải trình dễ: khi cán bộ thuế hỏi, bạn đưa ra bảng theo dõi có ngày, khách, số tiền.
• Biết mảng nào lời: sửa chữa thường ít vốn, bán linh kiện cần vốn nhập hàng; tách ra mới thấy rõ.
• Hoá đơn khớp sổ: hoá đơn ghi tách dòng hàng và dòng công thì sổ cũng tách theo.

Bài viết không nêu tỷ lệ hay mức thuế cụ thể cho từng nhóm. Việc của bạn là có số liệu tách sạch; còn áp dụng nhóm ngành nào, tỷ lệ nào thì đối chiếu văn bản hiện hành hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý.

2. Case giả định: tiệm điện thoại Minh Phát

Ví dụ minh hoạ: tiệm Minh Phát (tên giả định) ở một khu dân cư, có hai mảng. Mảng một là bán linh kiện, phụ kiện: màn hình, pin, ốp lưng, cáp sạc. Mảng hai là dịch vụ sửa chữa: công thay màn hình, công thay pin, cài đặt, vệ sinh máy. Có khách chỉ mua ốp lưng, có khách chỉ cài phần mềm, nhưng phần lớn khách thay màn hình sẽ trả cả tiền linh kiện lẫn tiền công trong một lần.

Chỗ khó nằm ở các đơn gộp như vậy. Nếu chủ tiệm ghi "Thay màn hình: 1.800.000đ" thì không biết bao nhiêu là hàng, bao nhiêu là công. Cách xử lý là báo giá và ghi tách ngay từ đầu: màn hình 1.400.000đ, công thay 400.000đ. Khách vẫn trả một lần, nhưng sổ có hai dòng.

Nhìn biểu đồ, chủ tiệm thấy mảng sửa chữa chiếm khoảng một phần ba doanh thu nhưng gần như không cần vốn hàng tồn. Thông tin này hữu ích cả khi kê khai lẫn khi quyết định đầu tư thêm máy móc sửa chữa.

3. Mẫu bảng tách doanh thu theo ngành hộ kinh doanh

Bạn có thể dùng sổ giấy kẻ cột hoặc bảng tính trên điện thoại. Quan trọng là mỗi giao dịch một dòng, mỗi dòng có cột nhóm ngành.

Cuối tháng, bạn cộng riêng cột Số tiền theo từng nhóm. Trên bảng tính, dùng hàm SUMIF theo cột Nhóm là có ngay hai con số. Ví dụ minh hoạ tháng 6 của Minh Phát: hàng hoá 66 triệu đồng, dịch vụ 34 triệu đồng, tổng 100 triệu đồng.

4. Quy trình tách doanh thu mỗi ngày

Với tiệm có máy tính tiền hoặc phần mềm bán hàng, bạn tạo hai nhóm mặt hàng "Linh kiện" và "Dịch vụ". Phần mềm sẽ tự cộng theo nhóm, cuối tháng chỉ cần xuất báo cáo. Xem thêm cách chọn công cụ ở bài app ghi sổ bán hàng.

Theo kinh nghiệm của đội ngũ ACCA, tiệm nào báo giá tách dòng ngay từ quầy thì cuối tháng gần như không phải sửa sổ; tiệm ghi gộp thường mất nhiều buổi để tách lại.

5. Lỗi hay gặp và cách tránh

Một lỗi khác là tự ý dồn doanh thu sang nhóm có lợi hơn. Cách ghi phải phản ánh đúng thực tế giao dịch: linh kiện là hàng hoá, tiền công là dịch vụ. Khi có tình huống lưng chừng, như gói "bảo dưỡng trọn gói" có cả vật tư, hãy ghi rõ thành phần và hỏi lại cơ quan thuế hoặc người tư vấn. Muốn hiểu thêm các khoản tiền nào tính vào doanh thu, đọc bài doanh thu tính thuế hộ kinh doanh.

Câu hỏi thường gặp