Nội dung bài viết
Doanh nghiệp nhỏ và vừa có giao dịch với công ty cùng chủ thường hỏi: mình có phải lập hồ sơ chuyển giá không? Quy định hiện hành có các trường hợp miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết, nhưng miễn lập hồ sơ không có nghĩa là hết nghĩa vụ. Bài này, ACCA Consulting Vietnam đưa ra bộ câu hỏi tự rà, không thay cho việc đối chiếu văn bản pháp luật mới nhất.
1. Ba nghĩa vụ khác nhau, đừng nhầm
| Nghĩa vụ | Nội dung | Ghi chú |
|---|---|---|
| Kê khai phụ lục giao dịch liên kết | Thông tin bên liên kết, giá trị giao dịch, nộp kèm quyết toán TNDN | Có trường hợp được miễn kê khai riêng |
| Lập hồ sơ xác định giá | Bộ tài liệu phân tích chức năng, phương pháp, dữ liệu so sánh | Đây là nghĩa vụ có thể được miễn theo điều kiện |
| Xác định giá theo nguyên tắc độc lập | Giá giao dịch phải phù hợp giá thị trường | Áp dụng kể cả khi được miễn lập hồ sơ |
Điểm quan trọng: được miễn lập hồ sơ xác định giá thường vẫn phải kê khai phụ lục và vẫn phải đảm bảo giá theo nguyên tắc giao dịch độc lập. Phần điền phụ lục xem bài phụ lục giao dịch liên kết trong quyết toán TNDN.
2. Tự kiểm tra điều kiện miễn lập hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết
Quy định hiện hành đặt ra một số nhóm trường hợp được miễn lập hồ sơ, gắn với quy mô doanh thu và tổng giá trị giao dịch liên kết, mức độ đơn giản của chức năng kinh doanh, hoặc doanh nghiệp đã có thoả thuận trước về phương pháp xác định giá. Ngưỡng và tỷ lệ cụ thể có thể được sửa đổi, nên bạn cần đối chiếu văn bản đang có hiệu lực cho từng kỳ tính thuế.
- Doanh thu năm và tổng giá trị giao dịch liên kết trong kỳ của doanh nghiệp là bao nhiêu?
- Các con số đó có nằm dưới ngưỡng miễn theo văn bản hiện hành của kỳ quyết toán này không?
- Doanh nghiệp có chức năng đơn giản (ví dụ phân phối, gia công) và tỷ suất lợi nhuận có đáp ứng mức quy định không?
- Doanh nghiệp có thoả thuận trước về phương pháp xác định giá với cơ quan thuế không?
- Các bên liên kết có cùng thuế suất, có bên nào hưởng ưu đãi thuế không?
- Doanh nghiệp đã khai đúng ô lựa chọn miễn trên phụ lục chưa?
Nếu có câu nào bạn không chắc, đừng tự đánh dấu miễn. Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, lỗi hay gặp là doanh nghiệp tính tổng giao dịch liên kết thiếu (quên khoản vay, phí dịch vụ, thuê tài sản), dẫn đến tưởng mình dưới ngưỡng.
3. Khi nào vẫn nên lập hồ sơ dù được miễn
- Doanh nghiệp lỗ hoặc lợi nhuận thấp kéo dài trong khi bên liên kết có lãi.
- Giao dịch liên kết chiếm phần lớn doanh thu hoặc giá vốn, nên chỉ cần lệch giá nhỏ cũng ảnh hưởng lớn.
- Doanh nghiệp sắp tăng quy mô, có thể vượt ngưỡng miễn ở các năm tới.
- Doanh nghiệp đã nhận thông báo kiểm tra hoặc từng bị đặt câu hỏi về giá nội bộ.
Trong các trường hợp này, một bộ hồ sơ gọn (phân tích chức năng, bảng so sánh giá với khách độc lập, giải thích chênh lệch) giúp bạn có câu trả lời sẵn khi làm việc với cơ quan thuế.
4. Chi phí của việc không chuẩn bị
Nếu giá bị điều chỉnh, ngoài số thuế truy thu, doanh nghiệp phải nộp tiền chậm nộp 0,03%/ngày tính trên số thuế chậm nộp. Khoảng thời gian từ khi quyết toán đến khi bị kiểm tra thường kéo dài, nên khoản này tích luỹ đáng kể.
Ví dụ minh hoạ: số thuế truy thu giả định 100.000.000đ, tiền chậm nộp 0,03%/ngày; chưa gồm tiền phạt.
Xem dạng bảng
| 90 ngày | 2.700.000đ |
| 180 ngày | 5.400.000đ |
| 365 ngày | 10.950.000đ |
| 730 ngày | 21.900.000đ |
5. Quy trình hằng năm cho SMEs có giao dịch liên kết
- 1Cập nhật danh sách bên liên kết
Thêm, bớt công ty, cá nhân theo thay đổi sở hữu, điều hành.
- 2Tổng hợp giao dịch
Đủ các loại: mua bán, dịch vụ, vay, thuê, bảo lãnh.
- 3Đối chiếu điều kiện miễn
So với văn bản hiện hành của đúng kỳ tính thuế.
- 4Khai phụ lục
Ghi nhận trường hợp miễn (nếu có) và số liệu giao dịch.
- 5Lưu bằng chứng giá
Bảng so sánh giá thị trường, kể cả khi được miễn lập hồ sơ.
Nếu bạn là doanh nghiệp nội địa thuộc nhóm công ty cùng chủ, xem thêm rủi ro giao dịch liên kết giữa các công ty trong nước.
Câu hỏi thường gặp
Được miễn lập hồ sơ xác định giá thì có phải khai phụ lục không?
Thường vẫn phải khai phụ lục giao dịch liên kết kèm quyết toán TNDN và đánh dấu trường hợp miễn, trừ khi thuộc trường hợp được miễn cả nghĩa vụ kê khai theo quy định hiện hành.
Năm nay được miễn thì năm sau có tự động được miễn không?
Không. Điều kiện miễn phải kiểm tra lại theo số liệu và văn bản áp dụng cho từng kỳ tính thuế.
Được miễn lập hồ sơ thì cơ quan thuế có điều chỉnh giá được không?
Có thể. Miễn lập hồ sơ không miễn nguyên tắc giao dịch độc lập; nếu giá khác giá thị trường không có lý do hợp lý, giá vẫn có thể bị xác định lại.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ kiểm tra điều kiện miễn lập hồ sơ không?
Có. ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) hỗ trợ tổng hợp số liệu, đối chiếu điều kiện theo văn bản hiện hành và lập phụ lục; trường hợp cần hồ sơ chuyên sâu sẽ trao đổi phạm vi riêng.
Kiểm tra điều kiện miễn trước kỳ quyết toán
Gửi số liệu giao dịch nội bộ cho ACCA Consulting Vietnam để được rà sơ bộ nghĩa vụ kê khai và hồ sơ cần có.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
