Nội dung bài viết
"Làm ở quán nhỏ thôi, cần gì hợp đồng" — cho đến khi nhân viên nghỉ ngang giữa mùa cao điểm, hoặc két thiếu tiền mà không ai chịu trách nhiệm. Một hợp đồng lao động hộ kinh doanh đơn giản, viết đúng những điều hai bên đã thống nhất, bảo vệ cả chủ hộ lẫn người làm. ACCA Consulting Vietnam gợi ý khung điều khoản thực tế cho quán ăn, cửa hàng có vài nhân viên.
1. Vì sao không nên chỉ thoả thuận miệng
Thoả thuận miệng dễ dẫn tới hai người nhớ hai kiểu: lương có bao gồm cơm trưa không, nghỉ lễ có được trả lương không, làm thêm giờ tính thế nào. Ngoài ra, khi cần chứng minh chi phí tiền lương trong sổ sách, một bản thoả thuận có chữ ký là căn cứ quan trọng.
Pháp luật lao động có quy định về hình thức giao kết hợp đồng (bằng văn bản hay bằng lời nói) tuỳ loại và thời hạn công việc; điều kiện cụ thể hãy kiểm tra theo quy định hiện hành. Với hộ kinh doanh, lập văn bản cho mọi người làm thường xuyên là cách an toàn nhất.
2. Khung điều khoản hợp đồng lao động hộ kinh doanh
| Điều khoản | Nội dung nên ghi | Ví dụ cho quán ăn |
|---|---|---|
| Thông tin hai bên | Tên hộ kinh doanh, chủ hộ; họ tên, giấy tờ tuỳ thân người làm | Hộ kinh doanh Quán Cơm Mai – chủ hộ Trần Thị Mai |
| Công việc, địa điểm | Mô tả việc chính, nơi làm | Phụ bếp, rửa chén; tại quán số … |
| Thời hạn hợp đồng | Loại hợp đồng, ngày bắt đầu, kết thúc (nếu có) | 12 tháng từ 01/11/2026 |
| Thời giờ làm việc | Ca làm, ngày nghỉ, làm thêm giờ | Ca 6h–14h, nghỉ 1 ngày/tuần |
| Tiền lương, phụ cấp | Mức lương, hình thức, ngày trả | Lương tháng, trả qua chuyển khoản ngày 5 |
| Thử việc | Thời gian và lương thử việc (nếu có) | Theo giới hạn của luật |
| Bàn giao tiền, hàng | Quy trình chốt ca, trách nhiệm khi thiếu hụt | Đếm két hai người ký mỗi ca |
| Bảo hiểm, thuế | Ghi theo nghĩa vụ áp dụng | Theo quy định hiện hành |
| Chấm dứt, nghỉ việc | Thời hạn báo trước, bàn giao, thanh toán | Báo trước theo luật, bàn giao đồng phục, chìa khoá |
Bảng trên là khung gợi ý để chủ hộ chuẩn bị nội dung; khi soạn bản chính thức, nên đối chiếu với mẫu và quy định hiện hành, hoặc nhờ người có chuyên môn rà soát.
3. Các điều khoản đặc thù cho quán, cửa hàng
Bàn giao tiền và hàng
Đây là điều khoản nhiều chủ hộ quên nhất. Nên ghi rõ: ai giữ két, chốt ca thế nào, ai ký biên bản, xử lý ra sao khi thiếu hụt. Việc yêu cầu người lao động bồi thường phải tuân theo quy định về trách nhiệm vật chất; không tự ý trừ lương ngoài phạm vi luật cho phép.
Thông tin khách hàng và công thức
Nếu nhân viên tiếp xúc công thức món, danh sách khách quen, có thể thoả thuận giữ bí mật kinh doanh trong phạm vi pháp luật cho phép.
Nội quy kèm theo
Giờ giấc, đồng phục, vệ sinh an toàn thực phẩm, quy định thu tiền (không nhận ảnh chụp chuyển khoản thay cho xác nhận — xem 7 cách chống chuyển khoản giả) nên được viết thành phụ lục và người làm ký nhận.
4. Lỗi hay gặp khi chỉ thoả thuận miệng
Ví dụ minh hoạ, điểm do người viết ước lượng để so sánh tương đối, không phải số liệu thống kê.
Xem dạng bảng
| Tranh chấp lương, làm thêm giờ | 8 điểm |
| Nghỉ ngang, không bàn giao | 7 điểm |
| Thiếu tiền két không rõ trách nhiệm | 6 điểm |
| Không có chứng từ chi lương | 5 điểm |
- Không ghi rõ lương đã gồm hay chưa gồm ăn ở, phụ cấp.
- Không có thời hạn báo trước khi nghỉ việc.
- Trừ lương tuỳ ý khi thiếu tiền, dẫn tới tranh chấp.
- Không lưu chữ ký nhận lương, khó chứng minh chi phí.
- Hợp đồng không ghi tên hộ kinh doanh, chỉ ghi tên cá nhân lẫn lộn.
5. Quy trình ký và lưu hợp đồng
- 1Soạn từ mẫu
Điền thông tin theo khung điều khoản, đính kèm nội quy.
- 2Đọc cùng người làm
Giải thích từng điều, đặc biệt lương, giờ làm, bàn giao tiền.
- 3Ký 2 bản
Mỗi bên giữ một bản; ký nháy từng trang.
- 4Lưu hồ sơ
Bản giấy trong bìa nhân sự, bản chụp lưu thư mục điện tử.
- 5Cập nhật khi thay đổi
Tăng lương, đổi ca: lập phụ lục có chữ ký hai bên.
- Đã ghi đúng tên hộ kinh doanh và chủ hộ
- Mức lương và cách tính khớp với bảng lương sẽ dùng
- Đã tra cứu nghĩa vụ bảo hiểm, thuế TNCN áp dụng
- Có điều khoản bàn giao tiền, hàng và nghỉ việc
- Người làm đã đọc và ký nhận nội quy
Hợp đồng và bảng lương cần nói cùng một con số; xem bài bảng lương nhân viên quán ăn. Đội ngũ ACCA có thể rà soát hợp đồng hiện có của bạn trước khi ký. Các mức lương tối thiểu, tỷ lệ đóng bảo hiểm và cách khấu trừ thuế thu nhập cá nhân thay đổi theo từng thời kỳ; hãy tra văn bản hiện hành trước khi áp dụng.
Câu hỏi thường gặp
Hộ kinh doanh có được ký hợp đồng lao động không?
Có. Chủ hộ kinh doanh có thể thuê người lao động và giao kết hợp đồng; nên ghi rõ tên hộ kinh doanh và chủ hộ trong hợp đồng.
Nhân viên làm thiếu tiền két, có được trừ lương không?
Chỉ được xử lý theo quy định về trách nhiệm vật chất và khấu trừ lương của pháp luật lao động. Nên thoả thuận trước quy trình bàn giao và lập biên bản khi có thiếu hụt.
Thời gian thử việc tối đa là bao lâu?
Phụ thuộc tính chất công việc theo pháp luật lao động hiện hành. Hãy kiểm tra quy định hiện hành và ghi rõ thời gian, mức lương thử việc trong thoả thuận.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ soạn và rà soát hợp đồng cho hộ kinh doanh không?
Có. ACCA Consulting VN hỗ trợ mẫu hợp đồng, phụ lục, nội quy và kiểm tra các nghĩa vụ bảo hiểm, thuế liên quan khi hộ kinh doanh thuê người.
Hợp đồng rõ, làm việc yên
ACCA Consulting Vietnam hỗ trợ hộ kinh doanh chuẩn hoá hợp đồng, bảng lương và hồ sơ nhân sự; dịch vụ kế toán TP.HCM và từ xa toàn quốc. Nhận tư vấn hoặc Zalo +84 938 847 699.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
