Nội dung bài viết
Hai công ty có cùng doanh thu nhưng một công ty xoay vòng hàng nhanh gấp đôi sẽ cần ít vốn hơn nhiều. Vòng quay hàng tồn kho là chỉ số đo tốc độ đó. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam giải thích công thức, cách đọc số ngày tồn kho và 8 cách cải thiện mà không làm đứt hàng.
1. Công thức vòng quay hàng tồn kho và số ngày tồn kho
Tồn kho bình quân = (Tồn đầu kỳ + Tồn cuối kỳ) ÷ 2, hoặc bình quân các tháng nếu có số liệu.
Số ngày tồn kho (DIO) = 365 ÷ Vòng quay, hoặc Tồn kho bình quân ÷ Giá vốn × 365.
Các số liệu này có sẵn trên báo cáo tài chính khi sổ sách được ghi đúng; ACCA lập chỉ số này hằng tháng trong dịch vụ kế toán trọn gói, phù hợp doanh nghiệp tìm dịch vụ kế toán tại TP.HCM có báo cáo quản trị đi kèm.
Dùng giá vốn chứ không dùng doanh thu, vì tồn kho được ghi theo giá vốn. Dùng doanh thu sẽ làm vòng quay cao hơn thực tế, nhất là với doanh nghiệp có biên lợi nhuận gộp lớn.
Vòng quay 6 lần/năm nghĩa là trung bình hàng nằm trong kho khoảng 61 ngày trước khi được bán. Con số này kết hợp với số ngày thu tiền và số ngày phải trả để tạo thành chu kỳ chuyển đổi tiền mặt.
2. Ví dụ minh hoạ so sánh 2 kỳ
| Chỉ tiêu | Năm 1 | Năm 2 |
|---|---|---|
| Giá vốn hàng bán (tỷ đồng) | 12,0 | 14,0 |
| Tồn kho đầu kỳ (tỷ đồng) | 2,6 | 3,4 |
| Tồn kho cuối kỳ (tỷ đồng) | 3,4 | 2,2 |
| Tồn kho bình quân (tỷ đồng) | 3,0 | 2,8 |
| Vòng quay hàng tồn kho (lần) | 4,0 | 5,0 |
| Số ngày tồn kho (ngày) | 91 | 73 |
Ví dụ minh hoạ, số ngày làm tròn theo 365 ÷ vòng quay.
Xem dạng bảng
| Năm 1 | Năm 2 | |
|---|---|---|
| Vòng quay (lần) | 4 | 5 |
| Số ngày tồn kho (ngày) | 91 | 73 |
Năm 2 giá vốn tăng khoảng 17% nhưng tồn kho bình quân lại giảm. Nếu năm 2 vẫn giữ 91 ngày tồn kho, tồn kho bình quân cần khoảng 3,5 tỷ đồng. Như vậy cải thiện 18 ngày tồn kho tương đương khoảng 700 triệu đồng vốn không phải bỏ thêm.
Quy đổi số ngày tồn kho ra tiền
Một cách nói dễ hiểu với ban giám đốc: mỗi ngày tồn kho tương đương giá vốn bình quân một ngày. Với giá vốn 14 tỷ đồng mỗi năm, một ngày tồn kho khoảng 38 triệu đồng. Giảm 10 ngày tồn kho nghĩa là khoảng 380 triệu đồng tiền mặt không còn nằm trên kệ. Con số này giúp so sánh trực tiếp dự án cải thiện kho với một khoản vay vốn lưu động cùng quy mô.
3. Đọc đúng chỉ số: cao chưa chắc đã tốt
- So với chính mình qua các kỳ trước khi so với doanh nghiệp khác, vì mỗi ngành có đặc thù riêng.
- Vòng quay quá cao có thể là dấu hiệu tồn kho quá mỏng, hay đứt hàng, mất đơn.
- Vòng quay giảm đột ngột thường do nhập hàng lớn cuối kỳ, hàng chậm bán tích tụ hoặc dự báo sai.
- Tính theo nhóm hàng: con số chung của cả kho có thể che mất nhóm hàng đang ứ đọng.
- Kiểm tra mùa vụ: doanh nghiệp bán theo mùa nên dùng tồn kho bình quân theo tháng, không chỉ đầu và cuối năm.
4. 8 cách cải thiện vòng quay hàng tồn kho mà không gây đứt hàng
- Phân tích ABC và tập trung giảm tồn ở nhóm A, nơi có nhiều tiền nhất.
- Đặt mức tồn an toàn cho từng mã bán chạy trước khi cắt giảm bất kỳ mã nào.
- Đặt hàng lô nhỏ, nhiều lần hơn với nhà cung cấp giao nhanh, gần.
- Cắt hoặc ngừng nhập các mã không xuất trong 6–12 tháng.
- Dùng dữ liệu bán hàng thực tế để dự báo, không đặt theo cảm giác.
- Thoả thuận gửi hàng hoặc trả lại hàng chưa bán với một số nhà cung cấp.
- Rút ngắn thời gian từ nhận hàng đến sẵn sàng bán (kiểm hàng, nhập mã, lên kệ).
- Gắn chỉ số số ngày tồn kho vào mục tiêu của bộ phận mua hàng, cùng chỉ số tỷ lệ đáp ứng đơn.
Mục cuối quan trọng: nếu bộ phận mua hàng chỉ được đánh giá theo “không bao giờ hết hàng”, họ sẽ luôn mua dư. Cặp chỉ số đối trọng giúp cân bằng giữa vốn và dịch vụ khách hàng. Các mặt hàng đã ứ đọng lâu cần phương án riêng, xem bài hàng tồn kho chậm luân chuyển.
5. Điều kiện để chỉ số đáng tin
Chỉ số chỉ đúng khi giá vốn và tồn kho trên sổ đúng. Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, sai lệch thường đến từ ba nguồn: xuất kho chưa ghi sổ kịp cuối tháng, hàng gửi đi bán chưa tách riêng, và chênh lệch kiểm kê không được xử lý. Hãy đối chiếu số kho thực tế với sổ kế toán ít nhất mỗi quý, và ghi nhận giá vốn đồng thời với doanh thu.
Doanh nghiệp nhỏ có thể bắt đầu bằng cách tính chỉ số theo quý từ báo cáo tài chính, sau đó chuyển sang tính hằng tháng theo nhóm hàng khi dữ liệu đã sạch. Nếu bạn cần một đơn vị làm sổ sách ổn định với chi phí hợp lý, tham khảo dịch vụ kế toán giá rẻ, minh bạch từ 399.000đ/tháng.
Câu hỏi thường gặp
Vòng quay hàng tồn kho bao nhiêu là tốt?
Không có con số chung cho mọi ngành. Hàng tươi sống quay rất nhanh, còn máy móc, nội thất quay chậm. Hãy so với chính doanh nghiệp qua các kỳ và với kế hoạch đã đặt.
Nên dùng doanh thu hay giá vốn để tính vòng quay?
Nên dùng giá vốn hàng bán vì tồn kho được ghi theo giá gốc. Dùng doanh thu làm chỉ số cao hơn thực tế và khó so sánh giữa các nhóm hàng có biên lợi nhuận khác nhau.
Vòng quay tăng có phải lúc nào cũng tốt?
Không. Nếu vòng quay tăng kèm tỷ lệ đứt hàng tăng hoặc doanh thu giảm, có thể bạn đang cắt tồn kho quá tay. Luôn theo dõi cùng tỷ lệ đáp ứng đơn hàng.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ tính vòng quay hàng tồn kho định kỳ không?
Có. ACCA tính vòng quay và số ngày tồn kho theo tháng hoặc quý, theo nhóm hàng, trong báo cáo quản trị đi kèm sổ sách kế toán.
Theo dõi vòng quay kho mỗi tháng
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) giúp bạn có số liệu giá vốn, tồn kho sạch để chỉ số vòng quay phản ánh đúng thực tế.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
