Nội dung bài viết
Nhiều chủ xưởng biết tổng chi phí mỗi tháng nhưng không biết một sản phẩm làm ra tốn bao nhiêu. Thiếu con số đó, báo giá dễ lỗ mà không hay. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam hướng dẫn tính giá thành sản phẩm theo 5 bước, minh hoạ bằng một xưởng gỗ làm 2 sản phẩm.
1. Ba khoản mục chi phí cấu thành giá thành
| Khoản mục | Gồm những gì | Cách tập hợp |
|---|---|---|
| Nguyên vật liệu trực tiếp | Gỗ, sơn, ốc vít, bao bì gắn với từng sản phẩm | Theo phiếu xuất kho ghi rõ sản phẩm, lệnh sản xuất |
| Nhân công trực tiếp | Lương, phụ cấp và các khoản bảo hiểm doanh nghiệp đóng cho công nhân đứng máy | Theo bảng chấm công, phiếu khoán theo sản phẩm |
| Chi phí sản xuất chung | Lương quản đốc, khấu hao máy, điện, sửa chữa, công cụ dụng cụ ở xưởng | Tập hợp chung, cuối kỳ phân bổ cho từng sản phẩm |
Chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp không nằm trong giá thành sản xuất. Gộp lương văn phòng vào giá thành là lỗi phổ biến làm giá vốn cao giả và tồn kho bị thổi phồng. Về bảo hiểm, doanh nghiệp đóng 21,5% trên tiền lương đóng BHXH của công nhân, phần này đi vào chi phí nhân công trực tiếp.
2. Năm bước tính giá thành sản phẩm
- 1Xác định đối tượng
Chọn đối tượng tính giá thành: từng mã sản phẩm, từng lô hoặc từng đơn hàng.
- 2Tập hợp chi phí trực tiếp
Gom nguyên vật liệu và nhân công trực tiếp theo từng đối tượng ngay khi phát sinh.
- 3Phân bổ chi phí chung
Chọn tiêu thức (giờ công, giờ máy, nguyên vật liệu) và phân bổ chi phí sản xuất chung.
- 4Đánh giá sản phẩm dở dang
Kiểm kê bán thành phẩm cuối kỳ và xác định giá trị dở dang.
- 5Tính tổng và đơn vị
Giá thành = dở dang đầu + chi phí trong kỳ – dở dang cuối; chia cho số thành phẩm.
3. Ví dụ minh hoạ: xưởng gỗ làm bàn và ghế
Ví dụ minh hoạ, số liệu giả định: trong tháng, xưởng sản xuất bàn và ghế. Không có dở dang đầu kỳ. Cuối tháng hoàn thành 100 bàn, còn 20 bàn dở dang; ghế hoàn thành toàn bộ 120 chiếc.
- Nguyên vật liệu trực tiếp: bàn 60 triệu, ghế 40 triệu (theo phiếu xuất kho).
- Nhân công trực tiếp: bàn 30 triệu, ghế 20 triệu (gồm bảo hiểm doanh nghiệp đóng).
- Chi phí sản xuất chung: 30 triệu, phân bổ theo nhân công trực tiếp: bàn 60%, ghế 40%.
Bàn dở dang được đánh giá theo nguyên vật liệu trực tiếp, vì gỗ được xuất đủ ngay từ đầu: dở dang cuối = 60 triệu × 20 / (100 + 20) = 10 triệu. Đây là cách đơn giản, phù hợp khi nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành.
| Chỉ tiêu | Bàn | Ghế |
|---|---|---|
| Nguyên vật liệu trực tiếp | 60.000.000 | 40.000.000 |
| Nhân công trực tiếp | 30.000.000 | 20.000.000 |
| Chi phí sản xuất chung phân bổ | 18.000.000 | 12.000.000 |
| Trừ: dở dang cuối kỳ | 10.000.000 | 0 |
| Tổng giá thành thành phẩm | 98.000.000 | 72.000.000 |
| Số lượng hoàn thành | 100 | 120 |
| Giá thành đơn vị | 980.000 | 600.000 |
- Nguyên vật liệu trực tiếp51%
- Nhân công trực tiếp30,6%
- Chi phí sản xuất chung18,4%
Ví dụ minh hoạ: 50 triệu NVL thuộc thành phẩm, 30 triệu nhân công, 18 triệu chi phí chung trên tổng 98 triệu.
Xem dạng bảng
| Nguyên vật liệu trực tiếp | 51% |
| Nhân công trực tiếp | 30,6% |
| Chi phí sản xuất chung | 18,4% |
Nếu giá bán bàn là 1.200.000đ, lãi gộp mỗi chiếc khoảng 220.000đ. Chủ xưởng có thể thấy ngay: giá nguyên vật liệu tăng 10% (thêm khoảng 50.000đ mỗi bàn) sẽ ăn mất gần một phần tư lãi gộp, nên cần theo dõi giá nguyên vật liệu sát sao.
4. Ghi sổ và theo dõi trên tài khoản
Chi phí sản xuất được tập hợp vào tài khoản 154 – Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang, mở chi tiết theo sản phẩm hoặc lệnh sản xuất và theo khoản mục chi phí, tuỳ chế độ kế toán doanh nghiệp đang áp dụng. Khi hoàn thành nhập kho: Nợ 155 – Thành phẩm / Có 154. Khi bán: Nợ 632 / Có 155.
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, khó nhất ở xưởng nhỏ không phải công thức mà là chứng từ: phiếu xuất kho không ghi sản phẩm, bảng chấm công không tách công nhân xưởng với nhân viên văn phòng. Sửa hai chứng từ này trước, giá thành sẽ đáng tin hơn nhiều. Chi tiết về phân bổ chi phí chung, xem bài chi phí sản xuất chung.
5. Lỗi thường gặp khi tính giá thành sản phẩm
- Phiếu xuất nguyên vật liệu ghi rõ sản phẩm hoặc lệnh sản xuất.
- Lương công nhân trực tiếp tách riêng với lương quản đốc và văn phòng.
- Khấu hao máy móc xưởng nằm trong chi phí chung, không nằm trong chi phí quản lý.
- Có biên bản kiểm kê dở dang cuối kỳ.
- Giá thành đơn vị được so với tháng trước, chênh lệch lớn phải giải thích được.
Doanh nghiệp sản xuất chưa có kế toán giá thành riêng có thể cân nhắc dịch vụ kế toán thuê ngoài. Với nhóm sản xuất – xây dựng dưới 5 nhân viên, phí tham khảo là 1.040.000đ/tháng cho 1–15 hoá đơn và 1.560.000đ/tháng cho 16–30 hoá đơn. Xem thêm bài dịch vụ kế toán TP.HCM.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp sản xuất nhỏ có bắt buộc tính giá thành không?
Có. Doanh nghiệp sản xuất cần xác định giá trị thành phẩm nhập kho và giá vốn hàng bán, nên phải tính giá thành, dù ở mức đơn giản.
Đánh giá sản phẩm dở dang theo cách nào đơn giản nhất?
Khi nguyên vật liệu chiếm tỷ trọng lớn và được xuất ngay từ đầu, có thể đánh giá dở dang theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp. Nếu nhân công và chi phí chung lớn, nên dùng phương pháp sản lượng hoàn thành tương đương.
Lương giám đốc có tính vào giá thành sản phẩm không?
Không. Lương ban giám đốc và bộ phận văn phòng thuộc chi phí quản lý doanh nghiệp, không đưa vào giá thành sản xuất.
ACCA Consulting Vietnam có làm kế toán giá thành cho xưởng nhỏ không?
Có. ACCA Consulting VN nhận kế toán trọn gói cho doanh nghiệp sản xuất, gồm tập hợp chi phí, tính giá thành, theo dõi kho và khai báo thuế.
Biết giá thành, báo giá tự tin
ACCA Consulting VN giúp xưởng sản xuất có bảng giá thành hằng tháng rõ ràng, để mỗi đơn hàng đều được báo giá có lãi.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
