Nội dung bài viết
Cần một chiếc xe tải hay dây chuyền máy móc mà chưa muốn bỏ ra cả tỷ đồng một lúc, doanh nghiệp thường đứng giữa hai lựa chọn: thuê tài chính (leasing) hoặc vay ngân hàng để mua. Lãi suất chỉ là một phần của câu chuyện; số tiền trả trước, dòng tiền từng năm và điều kiện hồ sơ mới quyết định phương án nào hợp với bạn. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam so sánh qua một ví dụ cụ thể.
1. Thuê tài chính khác vay mua tài sản thế nào?
Khi vay mua, doanh nghiệp là chủ sở hữu tài sản ngay từ đầu, dùng tiền vay cộng vốn tự có để thanh toán cho người bán, tài sản thường được thế chấp cho ngân hàng. Khi thuê tài chính, công ty cho thuê tài chính mua tài sản theo yêu cầu của bạn rồi cho bạn thuê trong phần lớn thời gian sử dụng; cuối kỳ, bạn thường được mua lại với giá tượng trưng theo hợp đồng.
| Tiêu chí | Thuê tài chính | Vay mua |
|---|---|---|
| Sở hữu trong thời gian trả nợ | Bên cho thuê sở hữu | Doanh nghiệp sở hữu, thường thế chấp |
| Tiền trả trước | Thường thấp hơn | Phần vốn đối ứng thường cao hơn |
| Tài sản bảo đảm bổ sung | Thường chính là tài sản thuê | Có thể yêu cầu thêm tài sản khác |
| Hồ sơ, thời gian duyệt | Thường tập trung vào tài sản và dòng tiền | Đánh giá toàn diện doanh nghiệp |
| Chi phí lãi | Thường cao hơn lãi vay ngân hàng | Thường thấp hơn |
| Linh hoạt khi muốn bán, đổi tài sản | Bị ràng buộc theo hợp đồng thuê | Linh hoạt hơn, cần ngân hàng đồng ý giải chấp |
2. Ví dụ minh hoạ: xe tải 1,2 tỷ đồng trong 4 năm
Công ty Vận tải Sao Mai (giả định) cần một xe tải giá 1.200 triệu đồng (giá giả định chưa tính thuế GTGT và các chi phí đăng ký). Hai phương án được chào:
- Vay mua: trả trước 30% (360 triệu), vay 840 triệu trong 4 năm, lãi 9%/năm trên dư nợ giảm dần, gốc trả đều mỗi năm 210 triệu.
- Thuê tài chính: trả trước 20% (240 triệu), tài trợ 960 triệu trong 4 năm, lãi thuê 11%/năm trên dư nợ giảm dần, gốc đều 240 triệu/năm, giá mua lại cuối kỳ 1% (12 triệu).
Ví dụ minh hoạ, số liệu giả định; chưa tính thuế GTGT, bảo hiểm, chi phí đăng ký và tác động thuế TNDN. Năm 4 thuê tài chính gồm 12 triệu giá mua lại.
Xem dạng bảng
| Vay mua | Thuê tài chính | |
|---|---|---|
| Năm 1 (gồm trả trước) | 645,6 triệu đ | 585,6 triệu đ |
| Năm 2 | 266,7 triệu đ | 319,2 triệu đ |
| Năm 3 | 247,8 triệu đ | 292,8 triệu đ |
| Năm 4 | 228,9 triệu đ | 278,4 triệu đ |
| Tổng 4 năm | 1.389 triệu đ | 1.476 triệu đ |
Kết quả: thuê tài chính giúp năm đầu nhẹ hơn 60 triệu đồng, nhưng tổng chi phí 4 năm cao hơn 87 triệu. Nếu tính đến giá trị thời gian của tiền, chênh lệch thực tế sẽ thu hẹp đôi chút. Để so sánh chính xác hơn, hãy quy đổi cả hai về lãi suất vay thực tế có tính các khoản phí.
3. Khi nào nên chọn thuê tài chính?
- Doanh nghiệp mới hoặc đang tăng trưởng, chưa đủ lịch sử tài chính để vay ngân hàng với điều kiện tốt.
- Không có tài sản bảo đảm bổ sung, hoặc muốn giữ tài sản hiện có cho các khoản vay khác.
- Muốn giữ tiền mặt cho vốn lưu động trong giai đoạn đầu khai thác tài sản.
- Tài sản tạo ra dòng tiền ngay (xe chở hàng theo hợp đồng, máy móc có đơn hàng sẵn).
Ngược lại, nếu doanh nghiệp đã có quan hệ ngân hàng tốt, dòng tiền ổn định và đủ vốn đối ứng, vay mua thường rẻ hơn trong dài hạn. Đội ngũ ACCA hay gặp doanh nghiệp chọn thuê tài chính chỉ vì thủ tục nhanh, rồi tiếp tục dùng phương án này cho cả những tài sản lẽ ra vay ngân hàng sẽ rẻ hơn.
4. Lưu ý kế toán và thuế
Cả hai phương án đều ảnh hưởng đến báo cáo tài chính: tài sản và nợ phải trả tương ứng được ghi nhận, chi phí khấu hao và lãi được phân bổ qua các năm. Việc ghi nhận tài sản thuê tài chính, khấu hao, khấu trừ thuế GTGT và chi phí được trừ khi tính thuế TNDN thực hiện theo chế độ kế toán và quy định thuế hiện hành; hợp đồng và hoá đơn cần được lưu đầy đủ.
5. Quy trình ra quyết định trong 5 bước
- 1Xác định nhu cầu
Giá tài sản, thời gian sử dụng, dòng tiền tài sản tạo ra.
- 2Thu thập báo giá
Lấy ít nhất một chào giá thuê tài chính và một chào giá vay ngân hàng.
- 3Lập bảng dòng tiền
Ghi trả trước, gốc, lãi, phí, giá mua lại theo từng kỳ.
- 4Quy đổi lãi thực tế
So sánh trên cùng thước đo và thử kịch bản doanh thu giảm.
- 5Đọc kỹ điều khoản
Phạt trả trước hạn, bảo hiểm bắt buộc, điều kiện chuyển quyền sở hữu.
Câu hỏi thường gặp
Thuê tài chính có đắt hơn vay ngân hàng không?
Thường lãi thuê tài chính cao hơn lãi vay ngân hàng, nhưng đổi lại có thể trả trước ít hơn, hồ sơ đơn giản hơn. Cần so sánh tổng chi phí và dòng tiền theo báo giá cụ thể.
Thuê tài chính khác thuê hoạt động thế nào?
Thuê tài chính chuyển giao phần lớn rủi ro và lợi ích của tài sản cho bên thuê, thường kèm quyền mua lại cuối kỳ. Thuê hoạt động giống thuê thông thường, hết hạn trả lại tài sản. Cách ghi nhận kế toán hai loại này khác nhau.
Có thể trả trước hạn hợp đồng thuê tài chính không?
Thường được, nhưng có thể phát sinh phí trả trước hạn theo hợp đồng. Hãy kiểm tra điều khoản này trước khi ký nếu bạn dự kiến có dòng tiền dư trong tương lai.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ hạch toán tài sản thuê tài chính không?
Có. Trong dịch vụ kế toán, ACCA ghi nhận tài sản, nợ thuê, khấu hao, lãi thuê và theo dõi lịch thanh toán theo hợp đồng của doanh nghiệp, đồng thời rà soát chứng từ phục vụ quyết toán thuế.
Chọn đúng cách tài trợ tài sản
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) cung cấp dịch vụ kế toán tại TP.HCM, giá minh bạch từ 399.000đ/tháng; xem dịch vụ kế toán giá rẻ hoặc nhận tư vấn.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
