Nội dung bài viết
Nhiều chủ doanh nghiệp nghĩ có tài sản thế chấp là vay được. Thực tế, khi xét hồ sơ vay vốn ngân hàng doanh nghiệp, cán bộ tín dụng đặt câu hỏi đầu tiên: công ty lấy tiền đâu để trả nợ? Tài sản bảo đảm chỉ là phương án dự phòng. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam giải thích ngân hàng thực sự đánh giá gì và cách chuẩn bị hồ sơ để không bị trả về.
1. Ngân hàng chấm hồ sơ vay vốn ngân hàng doanh nghiệp theo tiêu chí nào?
| Nhóm tiêu chí | Ngân hàng muốn biết | Bằng chứng doanh nghiệp cần có |
|---|---|---|
| Dòng tiền trả nợ | Hoạt động kinh doanh có tạo đủ tiền trả gốc và lãi? | Báo cáo tài chính, sao kê, kế hoạch dòng tiền |
| Tài sản bảo đảm | Nếu không trả được, ngân hàng thu hồi bằng gì? | Giấy tờ tài sản, hợp đồng, hồ sơ định giá |
| Lịch sử tín dụng và tư cách | Doanh nghiệp, chủ sở hữu có từng trả nợ chậm? | Thông tin tín dụng, lịch sử giao dịch ngân hàng |
| Phương án sử dụng vốn | Tiền vay dùng vào việc gì, có hợp lý không? | Hợp đồng đầu ra, đơn hàng, báo giá đầu vào |
| Năng lực quản trị | Ai điều hành, số liệu có đáng tin? | Hồ sơ pháp lý, sổ sách, báo cáo quản trị |
Mỗi ngân hàng có quy trình chấm điểm và khẩu vị rủi ro riêng, nên cùng một hồ sơ có thể được ngân hàng này duyệt, ngân hàng khác từ chối. Tuy vậy, điểm chung là dòng tiền trả nợ luôn nặng ký nhất. Một doanh nghiệp có lãi trên báo cáo nhưng tiền thường xuyên thiếu sẽ bị hỏi rất kỹ.
2. DSCR: chỉ số ngân hàng dùng để đo khả năng trả nợ
DSCR (Debt Service Coverage Ratio — hệ số khả năng trả nợ) bằng dòng tiền sẵn có để trả nợ chia cho nghĩa vụ trả gốc và lãi trong cùng kỳ. DSCR bằng 1 nghĩa là doanh nghiệp làm ra vừa đủ tiền trả nợ, không còn dư cho biến động. Mức DSCR tối thiểu mỗi ngân hàng chấp nhận khác nhau và thường được ghi vào hợp đồng tín dụng.
- Ví dụ minh hoạ: Công ty Tân Phát (giả định) có EBITDA 2.400 triệu/năm, thuế TNDN phải nộp 200 triệu, chi đầu tư duy trì máy móc 400 triệu.
- Dòng tiền sẵn có trả nợ = 2.400 - 200 - 400 = 1.800 triệu.
- Nghĩa vụ nợ hằng năm = gốc 900 + lãi 300 = 1.200 triệu.
- DSCR = 1.800 / 1.200 = 1,5 lần.
Ví dụ minh hoạ, số liệu giả định: 1.800/1.200; 1.440/1.200; 1.800/1.700.
Xem dạng bảng
| Hiện tại | 1,5 lần |
| Dòng tiền giảm 20% | 1,2 lần |
| Vay thêm, nghĩa vụ nợ tăng lên 1.700 triệu | 1,1 lần |
Kịch bản thứ ba cho thấy một khoản vay mới có thể đẩy DSCR sát mức 1, khiến ngân hàng lo ngại dù tài sản bảo đảm dư thừa. Vì vậy, trước khi nộp hồ sơ, bạn nên tự lập dự báo dòng tiền có tính cả khoản vay mới.
3. Tài sản bảo đảm và lịch sử tín dụng
Tài sản bảo đảm thường được định giá thấp hơn giá thị trường và chỉ được cho vay một phần giá trị định giá, tuỳ loại tài sản và chính sách từng ngân hàng. Bất động sản, tiền gửi, máy móc, hàng tồn kho, khoản phải thu có mức chấp nhận khác nhau.
Về lịch sử tín dụng, ngân hàng tra cứu cả doanh nghiệp lẫn chủ sở hữu, người đại diện theo pháp luật. Một khoản vay tiêu dùng cá nhân trả chậm của giám đốc cũng có thể ảnh hưởng đến hồ sơ của công ty. Nên kiểm tra thông tin tín dụng của mình trước khi đi vay để giải trình nếu cần.
4. Checklist hồ sơ vay vốn doanh nghiệp
- Hồ sơ pháp lý: giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, điều lệ, giấy tờ người đại diện.
- Báo cáo tài chính các năm gần nhất và báo cáo quản trị kỳ gần nhất.
- Tờ khai thuế GTGT các kỳ gần đây, đối chiếu khớp với doanh thu trên báo cáo.
- Sao kê tài khoản ngân hàng, bảng chi tiết công nợ phải thu, phải trả.
- Phương án vay vốn: mục đích, nhu cầu vốn, nguồn trả nợ, kế hoạch dòng tiền.
- Hợp đồng đầu ra, đầu vào chứng minh nhu cầu vốn.
- Giấy tờ tài sản bảo đảm (nếu có).
Theo kinh nghiệm của ACCA, lỗi hay gặp nhất là số liệu không khớp nhau: doanh thu trên báo cáo tài chính khác tờ khai GTGT, sao kê ngân hàng thể hiện dòng tiền lớn hơn nhiều so với sổ sách. Ngân hàng sẽ hỏi bộ số nào đúng, và câu trả lời thiếu thuyết phục thường khiến hồ sơ bị treo.
5. Quy trình chuẩn bị trong 4 bước
- 1Đối chiếu số liệu
Khớp doanh thu giữa báo cáo tài chính, tờ khai thuế và sao kê; giải trình chênh lệch.
- 2Tính khả năng trả nợ
Tự tính DSCR hiện tại và sau khi vay; thử kịch bản dòng tiền giảm.
- 3Viết phương án vay
Nêu rõ mục đích, số tiền, thời hạn, nguồn trả nợ, kèm hợp đồng chứng minh.
- 4Chọn ngân hàng phù hợp
Ưu tiên ngân hàng đang giao dịch chính, đã hiểu dòng tiền của doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp mới thành lập có vay vốn ngân hàng được không?
Có thể, nhưng khó hơn vì chưa có lịch sử hoạt động và báo cáo tài chính. Ngân hàng thường đánh giá nặng hơn về phương án kinh doanh, năng lực chủ sở hữu và tài sản bảo đảm.
DSCR bao nhiêu thì ngân hàng chấp nhận?
Không có con số chung; mỗi ngân hàng, mỗi loại khoản vay có ngưỡng riêng. Nguyên tắc là DSCR càng cao hơn 1 thì biên an toàn càng lớn và hồ sơ càng thuận lợi.
Vì sao báo cáo có lãi mà vẫn bị từ chối cho vay?
Thường do dòng tiền thực không tương xứng với lợi nhuận, công nợ phải thu lớn, số liệu giữa các tài liệu không khớp hoặc nghĩa vụ nợ hiện tại đã cao. Lợi nhuận chỉ là một phần của bức tranh.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ chuẩn bị hồ sơ vay vốn không?
ACCA hỗ trợ phần tài chính – kế toán: đối chiếu số liệu, lập báo cáo tài chính, báo cáo quản trị và kế hoạch dòng tiền làm cơ sở cho phương án vay. Quyết định cho vay hoàn toàn thuộc về ngân hàng.
Số liệu khớp, hồ sơ vay thuận lợi hơn
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) là đơn vị dịch vụ kế toán tại TP.HCM, giá minh bạch từ 399.000đ/tháng; xem dịch vụ kế toán giá rẻ hoặc nhận tư vấn.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
