Nội dung bài viết
Hợp đồng hợp tác kinh doanh (BCC) giúp các bên cùng làm dự án mà không cần lập pháp nhân mới. Nhưng chính vì không có pháp nhân, câu hỏi về thuế hợp đồng BCC luôn gây tranh cãi: ai xuất hoá đơn, ai kê khai, lợi nhuận chia xong thì nộp thuế ở đâu. Bài này, ACCA Consulting Vietnam giải thích theo hai mô hình phổ biến và đưa ví dụ số liệu để bạn hình dung.
1. BCC là gì và vì sao thuế phức tạp
BCC là hợp đồng giữa các nhà đầu tư nhằm hợp tác kinh doanh, phân chia lợi nhuận hoặc sản phẩm, không thành lập tổ chức kinh tế mới. Hoạt động thực tế vẫn diễn ra qua tài khoản, hoá đơn và sổ sách của một hoặc nhiều bên tham gia.
Vì vậy, nghĩa vụ thuế phụ thuộc trước hết vào điều khoản phân chia: chia doanh thu, chia sản phẩm hay chia lợi nhuận. Cách ghi trong hợp đồng quyết định ai là người lập hoá đơn và kê khai. Khi soạn hợp đồng, kế toán nên được tham gia từ đầu thay vì chỉ nhận bản ký.
2. Thuế hợp đồng BCC: chia doanh thu và chia lợi nhuận
| Nội dung | BCC chia doanh thu / sản phẩm | BCC chia lợi nhuận |
|---|---|---|
| Hoá đơn cho khách hàng | Thường mỗi bên lập theo phần doanh thu của mình, hoặc theo thoả thuận và quy định hiện hành | Bên được chỉ định lập hoá đơn cho toàn bộ doanh thu BCC |
| Kê khai GTGT | Mỗi bên kê khai phần doanh thu được chia | Bên đại diện kê khai, nộp GTGT cho hoạt động BCC |
| Chi phí | Mỗi bên tự hạch toán chi phí của mình | Tập trung tại bên đại diện, theo dõi riêng cho BCC |
| Thuế TNDN | Mỗi bên tính trên doanh thu, chi phí của mình | Lợi nhuận BCC chia cho các bên; mỗi bên kê khai TNDN trên phần được chia, trừ khi các bên thoả thuận và được chấp thuận khác theo quy định hiện hành |
| Sổ sách | Sổ của từng bên | Bên đại diện mở sổ chi tiết riêng cho BCC |
Đây là nguyên tắc thường gặp, không thay cho việc đọc văn bản hướng dẫn hiện hành. Với BCC có nhà đầu tư nước ngoài, còn cần xét thêm nghĩa vụ của bên nước ngoài (ví dụ thuế nhà thầu hoặc thủ tục đầu tư), nên kiểm tra riêng từng trường hợp.
3. Bên đại diện kê khai cần làm gì
- 1Ghi rõ bên đại diện
Hợp đồng nêu bên nào lập hoá đơn, giữ chứng từ, kê khai thuế cho hoạt động BCC.
- 2Mở theo dõi riêng
Tạo mã dự án hoặc tài khoản chi tiết để tách doanh thu, chi phí BCC với hoạt động khác.
- 3Lập hoá đơn, kê khai GTGT
Bên đại diện xuất hoá đơn điện tử, kê khai GTGT theo kỳ tháng hoặc quý của mình.
- 4Xác định lợi nhuận
Cuối kỳ phân chia, lập bảng xác định lợi nhuận BCC có các bên ký xác nhận.
- 5Chia và kê khai TNDN
Mỗi bên ghi nhận phần lợi nhuận được chia và kê khai TNDN theo quy định hiện hành.
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, lỗi phổ biến nhất là bên đại diện ghi toàn bộ doanh thu BCC vào doanh thu của mình nhưng lại chỉ ghi chi phí phần mình chịu, khiến lợi nhuận trên tờ khai lệch hẳn so với thực tế phân chia.
4. Ví dụ số liệu BCC chia lợi nhuận
Ví dụ minh hoạ: Công ty A và Công ty B ký BCC kinh doanh một dự án dịch vụ, A là bên đại diện. Trong năm, doanh thu BCC 10 tỷ đồng, chi phí hợp lệ 7 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế 3 tỷ đồng. Tỷ lệ chia lợi nhuận A 60%, B 40%.
- Công ty A60%
- Công ty B40%
Ví dụ minh hoạ: tỷ lệ do các bên thoả thuận trong hợp đồng BCC.
Xem dạng bảng
| Công ty A | 60% |
| Công ty B | 40% |
| Bên | Lợi nhuận được chia (đ) | Thuế TNDN giả định 20% (đ) | Lợi nhuận sau thuế (đ) |
|---|---|---|---|
| Công ty A | 1.800.000.000 | 360.000.000 | 1.440.000.000 |
| Công ty B | 1.200.000.000 | 240.000.000 | 960.000.000 |
| Tổng | 3.000.000.000 | 600.000.000 | 2.400.000.000 |
Ví dụ giả định cả hai bên áp dụng thuế suất phổ thông 20%. Nếu một bên đủ điều kiện thuế suất 15% hoặc 17% theo quy mô doanh thu, hoặc đang có lỗ được chuyển (tối đa 5 năm), số thuế thực tế của bên đó sẽ khác.
5. Hồ sơ cần chuẩn bị
- Hợp đồng BCC và phụ lục, ghi rõ phương thức chia và bên đại diện.
- Biên bản góp vốn, tài sản, nhân sự của từng bên vào BCC.
- Sổ chi tiết doanh thu, chi phí riêng của BCC.
- Hoá đơn đầu ra, đầu vào và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt với hoá đơn từ 5 triệu đồng.
- Bảng xác định và phân chia lợi nhuận có chữ ký các bên.
- Chứng từ chuyển tiền chia lợi nhuận giữa các bên.
Nếu một bên là cá nhân hoặc tổ chức nước ngoài, cần đánh giá thêm theo quy định hiện hành. Bạn có thể đọc thêm thuế nhà thầu nước ngoài là gì để nhận diện nghĩa vụ khi chi trả cho bên nước ngoài.
Câu hỏi thường gặp
BCC có phải đăng ký mã số thuế riêng không?
Tuỳ mô hình và các bên tham gia, việc đăng ký thuế cho BCC thực hiện theo quy định hiện hành. Nhiều BCC giữa doanh nghiệp trong nước dùng mã số thuế của bên đại diện; nên kiểm tra trước khi ký.
Lợi nhuận BCC đã chia có bị tính thuế hai lần không?
Nguyên tắc là mỗi phần lợi nhuận chỉ chịu TNDN một lần, ở bên được chia hoặc theo cách các bên thực hiện hợp lệ. Bảng phân chia có chữ ký giúp tránh kê khai trùng.
Bên đại diện có được khấu trừ toàn bộ GTGT đầu vào của BCC?
Thuế GTGT đầu vào phục vụ hoạt động BCC được kê khai tại bên đại diện nếu đủ điều kiện về hoá đơn, chứng từ và thanh toán theo quy định hiện hành.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ kế toán cho hợp đồng BCC không?
Có. ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) hỗ trợ thiết lập theo dõi riêng, kê khai thuế và lập bảng phân chia lợi nhuận BCC trong phạm vi dịch vụ kế toán đã thoả thuận.
Kiểm tra điều khoản thuế trước khi ký BCC
Gửi dự thảo hợp đồng BCC, ACCA Consulting Vietnam sẽ góp ý phần hoá đơn, kê khai và phân chia lợi nhuận.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
