Nội dung bài viết
Gắn link sản phẩm, đăng video review, nhận hoa hồng mỗi tuần: affiliate đang là nguồn thu phụ, thậm chí chính, của rất nhiều người. Nhưng khi hỏi về thu nhập affiliate thuế thế nào, câu trả lời phụ thuộc vào việc bạn đang “kinh doanh” hay đang nhận “tiền công”. ACCA Consulting Vietnam giúp bạn tự phân loại theo cách nhận tiền và biết cần giữ chứng từ gì.
1. Vì sao phải phân loại trước khi nói chuyện thuế
Cùng là “hoa hồng”, nhưng tiền bạn nhận có thể là thu nhập từ tiền công, tiền lương; có thể là thu nhập từ kinh doanh; cũng có thể là tiền bán hàng của chính bạn. Mỗi loại có người khai, người nộp và cách tính khác nhau theo quy định hiện hành. Phân loại sai dẫn tới hai rủi ro: khai thiếu, hoặc khai trùng với phần bên trả đã khấu trừ.
Bài này không nêu tỷ lệ hay ngưỡng cụ thể. Mục tiêu là giúp bạn mô tả đúng trường hợp của mình để hỏi cơ quan thuế hoặc đơn vị tư vấn cho nhanh và chính xác.
2. Phân loại theo cách nhận tiền
| Cách nhận tiền | Thường được xem là | Ai có thể khấu trừ | Chứng từ nên giữ |
|---|---|---|---|
| Nền tảng affiliate, sàn trả hoa hồng theo đơn | Thu nhập từ hoa hồng; xác định theo hướng dẫn hiện hành | Nền tảng/sàn (nếu thuộc diện) | Báo cáo hoa hồng, chứng từ khấu trừ |
| Nhãn hàng ký hợp đồng thuê làm video, review | Thu nhập từ dịch vụ/tiền công | Nhãn hàng, agency trả tiền | Hợp đồng, nghiệm thu, chứng từ khấu trừ |
| Cộng tác viên bán hộ, hưởng % trên đơn | Hoa hồng đại lý/môi giới, tuỳ thoả thuận | Bên giao hàng cho bạn bán | Thoả thuận CTV, bảng đối soát hoa hồng |
| Mua hàng về tự bán lại (mua đứt bán đoạn) | Doanh thu bán hàng của bạn | Thường không có bên khấu trừ | Chứng từ mua hàng, sổ doanh thu |
| KOC đã đăng ký hộ kinh doanh, xuất hoá đơn | Thu nhập kinh doanh của hộ | Tuỳ quy định áp dụng | Hoá đơn, hợp đồng, sổ sách hộ |
Một người có thể rơi vào nhiều dòng cùng lúc. Ví dụ, chị Mai vừa nhận hoa hồng từ sàn, vừa nhận hợp đồng review của một hãng mỹ phẩm, vừa tự nhập son về bán. Ba nguồn này cần ghi sổ riêng.
3. Thu nhập affiliate thuế: ai khấu trừ, ai tự khai
Nguyên tắc chung: khi bên trả tiền là tổ chức có nghĩa vụ khấu trừ, họ khấu trừ trước khi chuyển tiền và cấp chứng từ khấu trừ cho bạn. Phần không có ai khấu trừ, hoặc phần cần quyết toán thêm, thì bạn tự khai theo quy định. Vì vậy, việc đầu tiên là so sánh số hoa hồng ghi nhận với số tiền thực về.
Ví dụ minh hoạ. Chênh lệch có thể do đơn hoàn bị trừ hoa hồng, kỳ đối soát lệch tháng, hoặc khoản khấu trừ; cần đọc báo cáo của nền tảng để biết.
Xem dạng bảng
| Hoa hồng trên báo cáo | Tiền thực về tài khoản | |
|---|---|---|
| Tháng 7 | 12.000.000đ | 10.400.000đ |
| Tháng 8 | 15.500.000đ | 13.900.000đ |
| Tháng 9 | 9.800.000đ | 8.500.000đ |
Nếu chênh lệch do khấu trừ thuế, bạn cần chứng từ khấu trừ để chứng minh. Nếu chênh do đơn hoàn hay kỳ đối soát, đó là chuyện ghi sổ. Đừng đoán; hãy đọc từng dòng báo cáo.
- 1Liệt kê nguồn tiền
Ghi tất cả bên đã trả tiền cho bạn trong năm: sàn, nền tảng, nhãn hàng, agency, chủ shop.
- 2Ghi cách nhận
Theo đơn, theo hợp đồng, theo chiết khấu hay tự mua bán.
- 3Tìm chứng từ
Tải báo cáo hoa hồng, hợp đồng, chứng từ khấu trừ của từng bên.
- 4Đối chiếu tiền về
So khớp với sao kê tài khoản nhận tiền.
- 5Hỏi để xác nhận
Mang bảng tổng hợp đi hỏi cơ quan thuế hoặc đơn vị tư vấn.
4. 6 câu nên hỏi cơ quan thuế
- Thu nhập hoa hồng từ nền tảng này của tôi được xác định là loại thu nhập nào?
- Bên trả đã khấu trừ thì tôi có phải khai, quyết toán thêm không?
- Phần thu nhập từ nhãn hàng nước ngoài trả trực tiếp cho tôi xử lý thế nào?
- Khi nào tôi nên đăng ký hộ kinh doanh cho hoạt động này?
- Nếu vừa có tiền công vừa có tiền bán hàng, tôi khai thế nào cho đúng?
- Tôi cần lưu chứng từ gì và lưu trong bao lâu?
Nếu bạn đã là hộ kinh doanh, lưu ý từ 2026 hình thức thuế khoán được bỏ, hộ kinh doanh chuyển sang kê khai/tự khai theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và hướng dẫn. Bài hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh giúp bạn phân biệt hai tư cách này.
5. Chứng từ cần giữ
- Báo cáo hoa hồng theo tháng tải từ từng nền tảng.
- Hợp đồng, phụ lục, biên bản nghiệm thu với nhãn hàng, agency.
- Chứng từ khấu trừ thuế do bên trả cấp (nếu có).
- Sao kê tài khoản nhận tiền, đánh dấu từng khoản.
- Bảng tổng hợp thu nhập theo nguồn, theo tháng.
- Chứng từ mua hàng nếu có tự nhập hàng về bán.
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, KOC thường thiếu nhất là chứng từ khấu trừ và hợp đồng với các nhãn hàng nhỏ. Hãy xin ngay khi nhận tiền, đừng đợi cuối năm.
Câu hỏi thường gặp
Làm affiliate có bắt buộc đăng ký hộ kinh doanh không?
Tuỳ hoạt động thực tế và quy định hiện hành. Nếu bạn chỉ nhận hoa hồng từ nền tảng, cách xử lý có thể khác với khi bạn tự nhập hàng về bán; nên hỏi cơ quan thuế với mô tả cụ thể.
Nền tảng không gửi chứng từ khấu trừ thì làm sao?
Bạn có thể yêu cầu bên trả cung cấp, hoặc tra thông tin trên tài khoản thuế điện tử cá nhân nếu có. Giữ báo cáo hoa hồng và sao kê làm căn cứ đối chiếu.
Nhãn hàng trả bằng sản phẩm thay tiền có phải ghi lại không?
Nên ghi lại giá trị và chứng từ giao nhận. Cách xác định thu nhập từ hàng hoá nhận được cần kiểm tra theo quy định hiện hành.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ KOC, cộng tác viên tổng hợp thu nhập không?
Có. Đội ngũ ACCA Consulting VN hỗ trợ tổng hợp thu nhập theo nguồn, kiểm tra chứng từ và chuẩn bị hồ sơ; nghĩa vụ thuế cụ thể được xác định theo trường hợp của bạn.
Rõ nguồn thu nhập, yên tâm khi kê khai
Gửi danh sách nền tảng và nhãn hàng bạn đang hợp tác, đội ngũ ACCA Consulting VN sẽ giúp bạn sắp xếp hồ sơ. Tìm hiểu dịch vụ kế toán tại ACCA Consulting Vietnam.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
