Nội dung bài viết
Mỗi mùa quyết toán TNDN, kế toán DN FDI lại mất nhiều ngày để điền phụ lục giao dịch liên kết. Khó khăn không nằm ở mẫu biểu mà ở dữ liệu: số tiền nằm rải rác ở nhiều tài khoản, nhiều loại tiền, và phải khớp với thuyết minh bên liên quan trên BCTC kiểm toán. Bài viết hướng dẫn cách tổ chức dữ liệu để phụ lục làm nhanh và nhất quán, theo cách đội ngũ dịch vụ kế toán của ACCA Consulting Vietnam vẫn làm.
1. Phụ lục giao dịch liên kết gồm những thông tin gì?
Phụ lục thông tin về quan hệ liên kết và giao dịch liên kết được nộp kèm hồ sơ quyết toán TNDN, theo mẫu ban hành kèm quy định hiện hành. Dù mẫu có thể được sửa đổi, nội dung cốt lõi thường gồm bốn nhóm dưới đây. Nếu chưa rõ bên nào là bên liên kết, hãy đọc trước bài giao dịch liên kết là gì.
| Nhóm thông tin | Nội dung | Lấy dữ liệu từ đâu |
|---|---|---|
| Thông tin bên liên kết | Tên, quốc gia, mã số thuế, hình thức quan hệ | Sơ đồ tập đoàn, hồ sơ pháp lý, danh sách bên liên kết |
| Giá trị giao dịch | Doanh thu, giá vốn, chi phí, lãi vay... theo từng bên | Sổ chi tiết doanh thu, chi phí, công nợ theo đối tượng |
| Phương pháp xác định giá | Phương pháp áp dụng cho từng loại giao dịch | Hồ sơ xác định giá, chính sách giá của tập đoàn |
| Chỉ tiêu tài chính | Doanh thu, chi phí, lợi nhuận, lãi vay để xác định các mức khống chế | BCTC sau kiểm toán, tờ khai quyết toán TNDN |
2. Gom dữ liệu từ sổ sách: quy trình 6 bước
- 1Gắn mã đối tượng
Mỗi bên liên kết có một mã riêng trong phần mềm kế toán ngay từ đầu năm.
- 2Lọc sổ chi tiết
Lọc toàn bộ phát sinh theo mã bên liên kết trên tất cả tài khoản doanh thu, chi phí, công nợ.
- 3Phân loại giao dịch
Gán loại: mua hàng, bán hàng, dịch vụ, bản quyền, lãi vay, khác.
- 4Quy đổi tiền
Thống nhất quy đổi sang VND theo tỷ giá ghi sổ.
- 5Đối chiếu
Khớp tổng với thuyết minh bên liên quan trên BCTC kiểm toán.
- 6Điền phụ lục
Chuyển số từ bảng tổng hợp sang mẫu phụ lục, lưu bảng tính làm căn cứ.
Bước 1 quyết định tốc độ của cả quy trình. Nếu đến tháng 2 mới bắt đầu tìm lại từng hoá đơn của công ty mẹ, bạn sẽ mất nhiều ngày; nếu mã đối tượng đã gắn từ tháng 1, việc lọc chỉ mất vài phút.
3. Template bảng tổng hợp giao dịch liên kết
Dưới đây là cấu trúc bảng mà chúng tôi khuyên dùng. Mỗi dòng là một cặp "bên liên kết – loại giao dịch". Số liệu trong bảng là ví dụ minh hoạ.
| Bên liên kết | Quốc gia | Loại giao dịch | Giá trị | Tài khoản nguồn |
|---|---|---|---|---|
| Công ty mẹ M | Nhật Bản | Mua nguyên vật liệu | 18.000 | 152, 331 |
| Công ty mẹ M | Nhật Bản | Phí quản lý | 1.200 | 642, 331 |
| Công ty mẹ M | Nhật Bản | Lãi vay | 450 | 635, 335 |
| Công ty chị em S | Thái Lan | Bán thành phẩm | 6.500 | 511, 131 |
| Công ty chị em S | Thái Lan | Phí IT dùng chung | 300 | 642, 331 |
Ví dụ minh hoạ, số liệu giả định từ bảng tổng hợp ở trên.
Xem dạng bảng
| Mua nguyên vật liệu | 18.000.000.000đ |
| Bán thành phẩm | 6.500.000.000đ |
| Phí quản lý | 1.200.000.000đ |
| Lãi vay | 450.000.000đ |
| Phí IT dùng chung | 300.000.000đ |
4. Đối chiếu với BCTC: chỗ hay lệch
Phụ lục, tờ khai quyết toán và thuyết minh BCTC kiểm toán phải kể cùng một câu chuyện. Ví dụ dưới đây cho thấy những chênh lệch thường gặp khi phụ lục lấy số từ sổ chưa điều chỉnh.
Ví dụ minh hoạ. Chênh lệch do trích trước phí quản lý quý IV và hàng đi đường cuối năm được kiểm toán điều chỉnh.
Xem dạng bảng
| Sổ trước điều chỉnh | Thuyết minh BCTC | |
|---|---|---|
| Phí quản lý | 1.000.000.000đ | 1.200.000.000đ |
| Lãi vay | 450.000.000đ | 450.000.000đ |
| Mua nguyên vật liệu | 17.600.000.000đ | 18.000.000.000đ |
- Tổng giá trị theo từng bên khớp thuyết minh bên liên quan trên BCTC kiểm toán
- Số dùng là số sau bút toán điều chỉnh của kiểm toán
- Danh sách bên liên kết trong phụ lục trùng danh sách trên thuyết minh
- Chi phí lãi vay liên kết đã đối chiếu mức khống chế theo quy định hiện hành
- Giao dịch không thu tiền (bảo lãnh, cho mượn nhân sự) đã được xem xét
- Lưu bảng tính tổng hợp cùng hồ sơ quyết toán để giải trình khi kiểm tra
5. Phụ lục và hồ sơ xác định giá khác nhau thế nào?
Phụ lục là bản kê khai số liệu nộp cùng quyết toán. Hồ sơ xác định giá là bộ tài liệu phân tích chứng minh giá phù hợp nguyên tắc độc lập, lưu tại doanh nghiệp và cung cấp khi được yêu cầu. Doanh nghiệp có thể thuộc diện được miễn lập hồ sơ nhưng vẫn phải kê khai phụ lục. Chi tiết ở bài hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết.
Câu hỏi thường gặp
Không có giao dịch liên kết trong năm có phải nộp phụ lục không?
Tuỳ quy định hiện hành về đối tượng kê khai. Nếu doanh nghiệp có quan hệ liên kết nhưng không phát sinh giao dịch, hãy kiểm tra hướng dẫn mới nhất hoặc hỏi cơ quan thuế.
Giao dịch bằng ngoại tệ quy đổi theo tỷ giá nào?
Nên thống nhất dùng tỷ giá đã ghi sổ kế toán để số trong phụ lục khớp với sổ sách và BCTC.
Phụ lục có cần khớp tuyệt đối với thuyết minh BCTC không?
Nên khớp. Nếu có khác biệt do cách phân loại, cần có bảng đối chiếu giải thích và lưu cùng hồ sơ.
Mùa quyết toán nhẹ hơn với dữ liệu sạch từ đầu năm
ACCA Consulting Vietnam tổ chức sổ sách theo bên liên kết để phụ lục quyết toán luôn khớp BCTC. Nhận tư vấn dịch vụ kế toán.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
