Nội dung bài viết
Khi cơ quan thuế kiểm tra một doanh nghiệp có giao dịch với công ty mẹ, câu hỏi đầu tiên thường là: "Doanh nghiệp đã có hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết chưa?". Bộ hồ sơ này là bằng chứng giá giao dịch nội bộ phù hợp với thị trường. Bài viết giải thích cấu trúc hồ sơ, cách tự kiểm tra trường hợp được miễn và cách chuẩn bị theo lộ trình. Nội dung do đội ngũ dịch vụ kế toán của ACCA Consulting Vietnam tổng hợp.
1. Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết là gì?
Đây là bộ tài liệu doanh nghiệp lập và lưu giữ để chứng minh giá các giao dịch liên kết tuân thủ nguyên tắc giao dịch độc lập. Khác với phụ lục kê khai nộp cùng quyết toán TNDN, hồ sơ xác định giá thường được lưu tại doanh nghiệp và xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu, trong thời hạn theo quy định hiện hành.
Thông lệ quốc tế (theo hướng dẫn của OECD) và quy định Việt Nam đều chia hồ sơ thành ba tầng. Mỗi tầng trả lời một câu hỏi khác nhau.
| Tầng hồ sơ | Tiếng Anh | Trả lời câu hỏi | Ai thường chuẩn bị |
|---|---|---|---|
| Hồ sơ quốc gia | Local file | Giá giao dịch của công ty tại Việt Nam có phù hợp thị trường không? | Công ty tại Việt Nam, có thể thuê tư vấn |
| Hồ sơ toàn cầu | Master file | Tập đoàn hoạt động thế nào, chính sách giá chung ra sao? | Công ty mẹ, công ty con nhận bản sao |
| Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia | Country-by-Country Report (CbCR) | Lợi nhuận, thuế của tập đoàn phân bổ ở từng quốc gia? | Công ty mẹ tối cao, áp dụng với tập đoàn đủ quy mô theo quy định |
2. Hồ sơ quốc gia gồm những phần nào?
Với phần lớn DN FDI vừa và nhỏ, hồ sơ quốc gia là phần doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm chính. Cấu trúc thường gặp:
- Thông tin doanh nghiệp: cơ cấu quản lý, sơ đồ tổ chức, hoạt động kinh doanh, chiến lược.
- Thông tin giao dịch liên kết: mô tả từng loại giao dịch, giá trị, điều khoản hợp đồng.
- Phân tích chức năng: doanh nghiệp thực hiện chức năng gì, sử dụng tài sản gì, chịu rủi ro gì.
- Lựa chọn phương pháp xác định giá: lý do chọn phương pháp và bên so sánh độc lập.
- Phân tích so sánh: dữ liệu doanh nghiệp độc lập tương đồng, khoảng giá trị và kết luận.
- Thông tin tài chính: BCTC, bảng phân bổ lợi nhuận theo hoạt động liên kết và độc lập.
3. Cách tự kiểm tra trường hợp được miễn lập hồ sơ
Quy định hiện hành cho phép một số doanh nghiệp được miễn lập hồ sơ xác định giá, dựa trên các tiêu chí như quy mô doanh thu, tổng giá trị giao dịch liên kết, hoặc mức lợi nhuận trên doanh thu theo lĩnh vực. Các ngưỡng cụ thể có thể thay đổi, vì vậy chúng tôi không nêu con số ở đây mà hướng dẫn cách tự kiểm tra.
- 1Xác định văn bản hiện hành
Tra nghị định về quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết đang hiệu lực trên cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế hoặc cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật.
- 2Lấy số liệu năm
Doanh thu, tổng giá trị giao dịch liên kết, lợi nhuận trước lãi vay và thuế từ BCTC kiểm toán.
- 3So với từng tiêu chí
Đối chiếu từng điều kiện miễn, ghi rõ kết quả đạt/không đạt.
- 4Kê khai trên phụ lục
Ghi nhận việc thuộc diện miễn theo hướng dẫn của mẫu phụ lục.
- 5Lưu bằng chứng
Lưu bảng tính và văn bản áp dụng cùng hồ sơ quyết toán.
4. Khối lượng công việc khi tự lập hồ sơ quốc gia
Để ban giám đốc dự trù nguồn lực, biểu đồ dưới đây ước tính ngày công cho một doanh nghiệp giả định có ba loại giao dịch liên kết (mua hàng, phí quản lý, lãi vay).
Ví dụ minh hoạ cho doanh nghiệp giả định; khối lượng thực tế phụ thuộc số loại giao dịch và chất lượng dữ liệu sẵn có.
Xem dạng bảng
| Thu thập thông tin, phỏng vấn | 4 ngày |
| Phân tích chức năng, rủi ro | 3 ngày |
| Tìm và sàng lọc bên so sánh | 6 ngày |
| Phân tích, tính khoảng giá | 4 ngày |
| Soạn thảo, rà soát, dịch | 5 ngày |
Phần tốn thời gian nhất thường là tìm bên so sánh độc lập, vì cần cơ sở dữ liệu tài chính doanh nghiệp. Nhiều tập đoàn thuê công ty tư vấn chuyên về giá chuyển giao cho phần này, trong khi kế toán nội bộ hoặc đơn vị dịch vụ kế toán chuẩn bị dữ liệu tài chính và mô tả giao dịch.
5. Lộ trình chuẩn bị theo năm
- Quý I năm tài chính
Rà soát hợp đồng nội bộ, chính sách giá tập đoàn cho năm mới
- Quý III
Kiểm tra sơ bộ biên lợi nhuận, cân nhắc điều chỉnh giá trước cuối năm
- Tháng 1–2 năm sau
Chốt số liệu giao dịch liên kết, lấy master file từ công ty mẹ
- Trước hạn quyết toán
Hoàn tất phụ lục kê khai; hồ sơ quốc gia lập trước thời điểm theo quy định hiện hành
- Sau quyết toán
Lưu trữ hồ sơ, sẵn sàng cung cấp khi được yêu cầu
Câu hỏi thường gặp
Hồ sơ xác định giá có phải nộp cùng quyết toán không?
Thông thường hồ sơ được lập, lưu tại doanh nghiệp và cung cấp khi cơ quan thuế yêu cầu; phần nộp cùng quyết toán là phụ lục kê khai. Hãy kiểm tra quy định hiện hành về thời điểm lập và cung cấp.
Công ty con có phải tự lập master file không?
Thường công ty mẹ lập hồ sơ toàn cầu và công ty con nhận bản để cung cấp khi được yêu cầu. Doanh nghiệp nên đề nghị công ty mẹ gửi bản cập nhật hằng năm.
Hồ sơ xác định giá viết bằng tiếng Anh có được không?
Cần kiểm tra yêu cầu ngôn ngữ theo quy định hiện hành; trên thực tế doanh nghiệp nên chuẩn bị bản tiếng Việt hoặc bản dịch khi cung cấp cho cơ quan thuế.
Dữ liệu sẵn sàng cho hồ sơ giá chuyển giao
ACCA Consulting Vietnam tổ chức sổ sách DN FDI để dữ liệu giao dịch liên kết luôn sẵn sàng cho hồ sơ và kiểm tra thuế. Nhận tư vấn dịch vụ kế toán.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
