Nội dung bài viết
Cuối năm có lãi, câu hỏi đầu tiên của chủ doanh nghiệp thường là “rút lợi nhuận về được bao nhiêu?”. Trước khi chuyển tiền, cần trả lời ba việc: đã đủ điều kiện chia chưa, ai quyết định, và hạch toán chia lợi nhuận thế nào cho đúng. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam trình bày từng bước bằng ví dụ có số.
1. Điều kiện để được chia lợi nhuận
Theo Luật Doanh nghiệp và quy định hiện hành, việc chia lợi nhuận cho thành viên, cổ đông thường phải đáp ứng các điều kiện chung sau; điều kiện cụ thể từng loại hình và điều lệ công ty cần được kiểm tra trước khi ra quyết định:
- Công ty kinh doanh có lãi sau khi đã bù đắp lỗ luỹ kế của các năm trước theo quy định
- Đã hoàn thành nghĩa vụ thuế và các nghĩa vụ tài chính khác theo quy định
- Đã trích lập các quỹ theo điều lệ hoặc quyết định của chủ sở hữu
- Sau khi chia vẫn bảo đảm thanh toán đủ các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản đến hạn
- Thành viên, cổ đông đã góp đủ vốn theo cam kết (phần chia theo tỷ lệ vốn thực góp)
- Báo cáo tài chính năm đã được lập; doanh nghiệp FDI cần báo cáo đã kiểm toán
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, điểm hay bị bỏ qua nhất là lỗ luỹ kế: lợi nhuận năm nay dương nhưng tài khoản 4211 còn lỗ lớn từ các năm trước, nên số được chia thực tế thấp hơn nhiều so với kỳ vọng. Xem thêm bài lỗ luỹ kế vượt vốn chủ sở hữu.
2. Trình tự ra quyết định chia lợi nhuận
- 1Chốt số liệu
Khoá sổ, lập báo cáo tài chính và quyết toán thuế TNDN năm.
- 2Xác định lợi nhuận được chia
Lấy lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, trừ lỗ luỹ kế và các quỹ phải trích.
- 3Lập phương án
Kế toán đề xuất số chia, số giữ lại, tỷ lệ theo vốn thực góp.
- 4Ra nghị quyết, quyết định
Hội đồng thành viên, đại hội đồng cổ đông hoặc chủ sở hữu phê duyệt theo điều lệ.
- 5Ghi nhận và chi trả
Hạch toán phải trả, khấu trừ thuế nếu có, chuyển khoản cho từng người.
Không nên chuyển tiền cho thành viên trước khi có nghị quyết rồi ghi “tạm ứng cổ tức” không căn cứ. Khoản đó dễ bị hiểu là công ty cho thành viên vay hoặc chi không đúng quy định.
3. Hạch toán chia lợi nhuận: ví dụ có số
Ví dụ minh hoạ: Công ty TNHH hai thành viên, ông A góp 60% vốn, bà B góp 40%, cả hai là cá nhân trong nước. Đầu năm N+1, lợi nhuận năm trước (4211) gồm lỗ luỹ kế cũ 100 triệu đồng và lãi sau thuế năm N 400 triệu đồng, tức còn 300 triệu đồng chưa phân phối. Hội đồng thành viên quyết định trích quỹ khen thưởng, phúc lợi 30 triệu, chia 200 triệu, giữ lại 70 triệu.
- Chia cho thành viên200 tr
- Quỹ khen thưởng, phúc lợi30 tr
- Giữ lại tái đầu tư70 tr
Ví dụ minh hoạ, số giả định theo nghị quyết hội đồng thành viên.
Xem dạng bảng
| Chia cho thành viên | 200 tr |
| Quỹ khen thưởng, phúc lợi | 30 tr |
| Giữ lại tái đầu tư | 70 tr |
| Nghiệp vụ | Nợ | Có | Số tiền (đ) |
|---|---|---|---|
| Đầu năm N+1: kết chuyển lợi nhuận năm N sang năm trước | 4212 – LNST chưa phân phối năm nay | 4211 – LNST chưa phân phối năm trước | 400.000.000 |
| Trích quỹ khen thưởng, phúc lợi theo nghị quyết | 4211 | 353 – Quỹ khen thưởng, phúc lợi | 30.000.000 |
| Ghi nhận lợi nhuận phải trả ông A (60%) | 4211 | 3388 – Phải trả khác (chi tiết ông A) | 120.000.000 |
| Ghi nhận lợi nhuận phải trả bà B (40%) | 4211 | 3388 – Phải trả khác (chi tiết bà B) | 80.000.000 |
| Chi trả: khấu trừ thuế TNCN từ đầu tư vốn | 3388 | 3335 – Thuế TNCN | Theo thuế suất hiện hành |
| Chi trả: chuyển khoản phần còn lại | 3388 | 112 – Tiền gửi ngân hàng | Số chia trừ thuế đã khấu trừ |
Sau các bút toán, tài khoản 4211 còn 70 triệu đồng là phần giữ lại. Thuế TNCN đối với thu nhập từ đầu tư vốn do công ty khấu trừ khi chi trả và kê khai theo kỳ tương ứng; thuế suất áp dụng theo quy định hiện hành. Nếu thành viên là tổ chức trong nước, thông thường không khấu trừ thuế TNCN; nhà đầu tư nước ngoài chuyển lợi nhuận ra nước ngoài cần thêm thủ tục riêng.
4. Bảng tình huống thường gặp
| Tình huống | Hướng xử lý |
|---|---|
| Năm nay lãi nhưng lỗ luỹ kế còn lớn hơn | Chưa có lợi nhuận để chia; ưu tiên bù lỗ |
| Thành viên góp vốn chưa đủ | Chia theo phần vốn thực góp, kiểm tra điều lệ |
| Muốn chia bằng tài sản thay tiền | Cần nghị quyết, định giá tài sản và hạch toán bán, chuyển giao tương ứng |
| Đã chuyển tiền trước khi có nghị quyết | Ghi nhận tạm thời là khoản phải thu thành viên, hợp thức bằng nghị quyết hoặc thu hồi |
| Công ty TNHH một thành viên do cá nhân làm chủ | Chủ sở hữu quyết định; lương của chủ không được tính vào chi phí được trừ, nên phân biệt rõ lương và lợi nhuận |
Tình huống cuối liên quan trực tiếp đến thuế TNDN: tiền lương của chủ công ty TNHH một thành viên do một cá nhân làm chủ không được tính vào chi phí được trừ, vì vậy nhiều chủ doanh nghiệp chọn nhận lợi nhuận thay vì lương. Xem thêm chủ doanh nghiệp rút tiền từ công ty.
Câu hỏi thường gặp
Công ty còn lỗ luỹ kế có được chia lợi nhuận năm nay không?
Thông thường phải bù đắp lỗ luỹ kế trước theo quy định; chỉ phần lợi nhuận còn lại sau khi bù lỗ, trích quỹ và hoàn thành nghĩa vụ tài chính mới được xem xét chia.
Lợi nhuận phải trả cho thành viên hạch toán vào tài khoản nào?
Ghi giảm lợi nhuận chưa phân phối (4211) và ghi nhận phải trả trên tài khoản phải trả khác (3388) chi tiết theo từng thành viên, cho đến khi chi trả.
Chia lợi nhuận có phải khấu trừ thuế TNCN không?
Với thành viên, cổ đông là cá nhân, công ty khấu trừ thuế TNCN đối với thu nhập từ đầu tư vốn khi chi trả theo quy định hiện hành. Doanh nghiệp nên kiểm tra mức thuế suất và kỳ kê khai cụ thể.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ hồ sơ chia lợi nhuận không?
Có. ACCA hỗ trợ tính số được chia, soạn biên bản họp và nghị quyết mẫu, hạch toán và kê khai thuế TNCN khấu trừ liên quan.
Chia lợi nhuận đúng trình tự, đúng sổ sách
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) giúp chủ doanh nghiệp xác định lợi nhuận được chia và hoàn thiện hồ sơ trước khi chuyển tiền. Nhận tư vấn miễn phí.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
