Nội dung bài viết
Nhiều startup công nghệ chỉ phát hiện mô hình của mình chạm vào ngành nghề cấm kinh doanh hoặc ngành bị hạn chế khi đã gọi vốn, tuyển người và ra mắt sản phẩm. Lúc đó chi phí sửa sai rất lớn. Bài viết tóm tắt các nhóm ngành cấm, chỉ ra những vùng xám thường gặp và cách tham vấn sớm. Nội dung do đội ngũ ACCA Consulting Vietnam tổng hợp từ kinh nghiệm hỗ trợ thành lập doanh nghiệp.
1. Ngành nghề cấm kinh doanh khác gì ngành có điều kiện?
Có ba nhóm ngành nghề. Nhóm tự do: đăng ký là được làm. Nhóm ngành nghề kinh doanh có điều kiện: phải đáp ứng điều kiện về vốn, giấy phép, chứng chỉ hoặc cơ sở vật chất. Nhóm cấm: không doanh nghiệp nào được thực hiện, dù có vốn lớn hay có đối tác nước ngoài.
Danh mục ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh được quy định trực tiếp trong Luật Đầu tư và các văn bản sửa đổi, bổ sung. Danh mục ngắn nhưng hậu quả khi vi phạm rất nặng, vì vậy việc đầu tiên khi lên mô hình là xác định sản phẩm nằm ở nhóm nào. Lưu ý thêm nhóm lĩnh vực mới chỉ được làm trong khuôn khổ thí điểm theo văn bản riêng.
2. Các nhóm ngành nghề cấm đầu tư kinh doanh
Bảng dưới là bản diễn giải phổ thông theo nhóm; khi cần kết luận cho một hoạt động cụ thể, hãy đọc nguyên văn luật hiện hành.
| Nhóm | Nội dung chính | Startup có thể vô tình chạm vào khi |
|---|---|---|
| Chất ma tuý | Kinh doanh các chất ma tuý theo danh mục cấm | Bán sản phẩm chiết xuất thực vật chưa rõ thành phần qua sàn |
| Hoá chất, khoáng vật cấm | Kinh doanh hoá chất, khoáng vật thuộc danh mục cấm | Làm nền tảng thương mại hoá chất không lọc danh mục |
| Động, thực vật hoang dã | Mẫu vật loài nguy cấp, quý hiếm khai thác từ tự nhiên | Sàn bán đồ thủ công, đồ trang sức có nguồn gốc động vật |
| Mại dâm | Kinh doanh mại dâm dưới mọi hình thức | App hẹn hò, dịch vụ giải trí bị lợi dụng |
| Mua bán người, mô, bộ phận cơ thể | Mua bán người, mô, xác, bộ phận cơ thể, bào thai người | Nền tảng kết nối y tế không kiểm soát nội dung |
| Sinh sản vô tính trên người | Hoạt động kinh doanh liên quan sinh sản vô tính trên người | Dự án công nghệ sinh học chưa xác định phạm vi |
| Pháo nổ | Kinh doanh pháo nổ, trừ trường hợp pháp luật cho phép | Bán đồ trang trí lễ hội nhập khẩu không kiểm tra |
| Dịch vụ đòi nợ | Kinh doanh dịch vụ đòi nợ | Mô hình thu hồi nợ thuê cho bên thứ ba, nhắc nợ gây áp lực |
3. Vùng xám startup công nghệ hay gặp
Ít startup cố ý kinh doanh ngành cấm. Rủi ro thường đến từ việc mô tả sản phẩm bằng thuật ngữ công nghệ, trong khi bản chất pháp lý lại thuộc lĩnh vực bị cấm hoặc bị kiểm soát chặt. Dưới đây là ba vùng xám đội ngũ ACCA Consulting Vietnam thường gặp. Ngoài ra, các tính năng nhắc nợ, thu hồi nợ hộ bên thứ ba cần thiết kế cẩn thận vì dịch vụ đòi nợ đã nằm trong danh mục cấm.
Tài sản số, tài sản mã hoá
Khung pháp lý về tài sản số đang được xây dựng và hoàn thiện. Một số hoạt động liên quan tài sản mã hoá chỉ được triển khai thí điểm theo văn bản riêng của Chính phủ, với điều kiện chặt chẽ. Tiền ảo cũng không được coi là phương tiện thanh toán hợp pháp. Nếu sản phẩm của bạn có ví, sàn giao dịch, phát hành token hay cho phép thanh toán bằng tài sản mã hoá, cần tham vấn chuyên sâu trước khi đăng ký ngành nghề.
Đặt cược, trò chơi có thưởng
Kinh doanh đặt cược, casino, trò chơi điện tử có thưởng là ngành có điều kiện rất chặt. Ranh giới mỏng nằm ở các tính năng như vòng quay may mắn có thu phí, mini game dùng tiền nạp để đổi quà, dự đoán kết quả có thưởng. Những tính năng này có thể bị xem là đánh bạc hoặc đặt cược trái phép.
Dữ liệu cá nhân
Việc thu thập, xử lý và chuyển giao dữ liệu cá nhân hiện được điều chỉnh bởi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và văn bản hướng dẫn. Mô hình mua bán danh sách khách hàng, cung cấp dữ liệu cho bên thứ ba để kiếm tiền hoặc theo dõi người dùng không có sự đồng ý là vùng rủi ro cao. Startup nên thiết kế chính sách quyền riêng tư và cơ chế xin đồng ý ngay từ phiên bản đầu.
Ví dụ minh hoạ cho sản phẩm giả định, không phải số liệu thống kê: chỉ một tính năng cũng đủ làm cả mô hình gặp rủi ro.
Xem dạng bảng
| Tự do kinh doanh | 13 tính năng |
| Có điều kiện | 4 tính năng |
| Cần tham vấn sâu | 2 tính năng |
| Thuộc vùng cấm | 1 tính năng |
4. Cách rà soát và tham vấn trước khi ra mắt
Một quy trình rà soát gọn giúp bạn tránh phải sửa mô hình khi đã có người dùng. Bạn có thể tự làm bước 1 đến 3, sau đó mang kết quả đi hỏi chuyên gia.
- 1Mô tả bằng ngôn ngữ đời thường
Viết lại sản phẩm theo kiểu: ai trả tiền, trả cho cái gì, tiền đi đâu.
- 2Liệt kê từng tính năng có dòng tiền
Nạp tiền, đổi quà, thưởng, hoa hồng, chuyển dữ liệu đều phải ghi rõ.
- 3Đối chiếu ba danh mục
So với danh mục ngành cấm, ngành có điều kiện và lĩnh vực thí điểm.
- 4Chọn mã ngành phù hợp
Dùng hướng dẫn chọn mã ngành nghề kinh doanh để mô tả đúng hoạt động.
- 5Tham vấn và lưu hồ sơ
Hỏi cơ quan quản lý chuyên ngành hoặc luật sư, lưu văn bản trả lời để chứng minh thiện chí.
Nếu là ngành có điều kiện, hãy đưa chi phí và thời gian xin giấy phép vào kế hoạch gọi vốn. Nếu là vùng cấm, hãy tách hoặc bỏ tính năng đó, không đổi tên gọi để lách.
5. Hậu quả và những điều nên tránh
Theo quy định hiện hành, kinh doanh ngành cấm có thể bị xử phạt, buộc chấm dứt hoạt động, thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và truy cứu trách nhiệm hình sự với cá nhân liên quan. Nhà đầu tư cũng thường rà soát pháp lý trước khi rót vốn.
- Đăng ký mã ngành chung chung để che bản chất hoạt động.
- Đặt máy chủ hoặc pháp nhân ở nước ngoài rồi phục vụ người dùng Việt Nam mà không đánh giá pháp lý.
- Dùng điều khoản sử dụng để chuyển hết trách nhiệm sang người dùng.
Câu hỏi thường gặp
Ngành nghề cấm kinh doanh có được xin phép đặc biệt không?
Không. Với ngành cấm, pháp luật không có cơ chế cấp phép. Một số trường hợp ngoại lệ phục vụ nghiên cứu, y tế, quốc phòng do luật chuyên ngành điều chỉnh và không áp dụng cho kinh doanh thông thường.
Startup làm sàn giao dịch tài sản mã hoá có đăng ký được không?
Đây là lĩnh vực đang triển khai theo cơ chế thí điểm với điều kiện chặt chẽ. Bạn cần tham vấn chuyên sâu và theo dõi văn bản mới nhất trước khi đăng ký, không nên tự chọn một mã ngành công nghệ để bắt đầu.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ rà soát ngành nghề khi thành lập công ty không?
Có. Đội ngũ ACCA Consulting VN hỗ trợ đối chiếu mô tả hoạt động với danh mục ngành nghề, chọn mã ngành và chuẩn bị hồ sơ. Với vấn đề cần ý kiến chuyên ngành, chúng tôi sẽ nói rõ để bạn tham vấn thêm cơ quan quản lý hoặc luật sư.
Rà soát ngành nghề trước khi thành lập cùng ACCA Consulting Vietnam
Gửi mô tả sản phẩm để được góp ý ngành nghề, hồ sơ thành lập và dịch vụ kế toán trọn gói sau khi có giấy phép. Nhận tư vấn.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
