Làm việc tại Big4 và công ty kiểm toán: trải nghiệm, áp lực, giá trị

Với nhiều sinh viên kế toán, kiểm toán, làm việc tại Big4 hoặc một công ty kiểm toán lớn là bước khởi đầu mơ ước. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam mô tả chung môi trường này, không nói riêng về hãng nào, để bạn biết mình sẽ đánh đổi gì và nhận lại gì.

1. Làm việc tại Big4 và công ty kiểm toán lớn: bức tranh chung

“Big4” là cách gọi quen thuộc cho nhóm bốn hãng kiểm toán và tư vấn lớn nhất toàn cầu. Ngoài nhóm này còn nhiều công ty kiểm toán độc lập quy mô vừa và lớn với môi trường tương tự. Công việc chính của người mới là tham gia các cuộc kiểm toán báo cáo tài chính: thu thập tài liệu, kiểm tra chứng từ, đối chiếu số dư, lập giấy tờ làm việc.

Đặc điểm nổi bật là làm theo dự án. Mỗi khách hàng là một nhóm kiểm toán riêng, bạn có thể làm cho nhiều ngành khác nhau trong một năm. Đây là lý do nhiều người coi vài năm đầu ở công ty kiểm toán như một “trường học thực hành” về nhiều mô hình kinh doanh.

Một ngày làm việc điển hình của trợ lý kiểm toán thường diễn ra tại văn phòng khách hàng: nhận danh sách tài liệu cần kiểm tra, chọn mẫu chứng từ, đối chiếu với sổ, ghi lại phát hiện và trao đổi với trưởng nhóm. Cuối ngày, giấy tờ làm việc được cập nhật để người cấp trên soát xét. Người mới hay bất ngờ vì phần lớn thời gian dành cho việc ghi chép, giải thích và chứng minh, chứ không chỉ tính toán.

2. Mùa bận và nhịp làm việc trong năm

Phần lớn doanh nghiệp tại Việt Nam kết thúc năm tài chính vào 31/12 và có hạn nộp báo cáo tài chính năm chậm nhất vào ngày cuối cùng của tháng thứ 3 (31/3). Doanh nghiệp FDI phải kiểm toán BCTC năm bởi công ty kiểm toán độc lập. Vì vậy, khối lượng việc của công ty kiểm toán dồn mạnh vào những tháng đầu năm.

3. Cấp bậc và kỹ năng học được

Tên gọi cấp bậc khác nhau tuỳ công ty, nhưng thường đi từ trợ lý kiểm toán, lên trưởng nhóm (senior), quản lý (manager), rồi các cấp lãnh đạo cao hơn. Mỗi bậc thay đổi trọng tâm: từ làm phần việc được giao, sang dẫn nhóm tại khách hàng, rồi quản lý nhiều cuộc kiểm toán và quan hệ khách hàng.

• Đọc báo cáo tài chính nhanh và nhận ra điểm bất thường.
• Tư duy rủi ro và kiểm soát nội bộ: nhìn quy trình để tìm chỗ có thể sai.
• Excel và làm việc với dữ liệu lớn.
• Giao tiếp chuyên nghiệp với kế toán trưởng, giám đốc tài chính của khách hàng.
• Làm việc dưới áp lực thời gian và quản lý nhiều đầu việc song song.

Nhiều người trong thời gian này học thêm chứng chỉ nghề nghiệp. Trước khi chọn, bạn nên tìm hiểu kỹ mục tiêu và yêu cầu của từng chương trình; xem tổng quan chứng chỉ nghề kế toán.

4. Ưu và nhược điểm khi làm việc tại Big4

Không có lựa chọn đúng cho mọi người. Nếu bạn thích học nhanh, chịu được nhịp làm việc dồn dập, đây là môi trường đáng thử. Nếu bạn ưu tiên sự ổn định hoặc muốn đi sâu vận hành một doanh nghiệp, làm kế toán nội bộ ngay từ đầu cũng là con đường tốt.

Để tránh kỳ vọng sai, hãy trò chuyện với vài người đang hoặc đã làm ở công ty kiểm toán, hỏi về một tuần trong mùa bận và một tuần ngoài mùa bận. Thông tin từ người trong cuộc thực tế hơn mọi bài quảng bá tuyển dụng. Bạn cũng nên hỏi về chương trình đào tạo nội bộ, cách phân công khách hàng và cách đánh giá cuối năm.

5. Hướng đi sau vài năm

• Tiếp tục ở lại và phát triển lên các cấp quản lý trong công ty kiểm toán.
• Chuyển sang doanh nghiệp ở vị trí kế toán tổng hợp, kế toán trưởng, kiểm soát tài chính. Xem từ kiểm toán chuyển sang doanh nghiệp.
• Chuyển sang phân tích tài chính, kiểm toán nội bộ, tư vấn.
• Tự mở dịch vụ kế toán, tư vấn sau khi tích luỹ đủ kinh nghiệm thực tế.

Câu hỏi thường gặp