Nội dung bài viết
Doanh nghiệp tăng trưởng đến một lúc, chủ doanh nghiệp nhận ra mình dành quá nhiều thời gian cho ngân hàng, dòng tiền, nhà đầu tư, trong khi kế toán chỉ kịp lo sổ sách và thuế. Câu hỏi khi nào cần CFO bắt đầu xuất hiện. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam giúp bạn nhận diện dấu hiệu và cân nhắc giữa CFO toàn thời gian với CFO thuê ngoài bán thời gian (fractional CFO).
1. CFO làm gì khác kế toán trưởng?
| Tiêu chí | Kế toán trưởng | CFO |
|---|---|---|
| Câu hỏi chính | Số liệu đã ghi đúng, đủ, đúng hạn chưa? | Số liệu nói gì, nên làm gì tiếp theo? |
| Khung thời gian | Quá khứ, kỳ báo cáo vừa qua | Tương lai: kế hoạch, dự báo 12–36 tháng |
| Công việc | Hạch toán, thuế, báo cáo tài chính, kiểm soát chứng từ | Ngân sách, dòng tiền, vốn, quan hệ ngân hàng, nhà đầu tư, rủi ro |
| Đối tác làm việc | Cơ quan thuế, kiểm toán | Ban giám đốc, chủ sở hữu, ngân hàng, nhà đầu tư |
Vai trò kế toán trưởng có tiêu chuẩn và nghĩa vụ theo quy định hiện hành về kế toán; vai trò CFO là vị trí quản lý do doanh nghiệp tự định nghĩa. Hai vai trò bổ sung cho nhau, không thay thế nhau. Xem thêm vai trò CFO hiện đại.
2. Khi nào cần CFO: 7 dấu hiệu
- Lợi nhuận trên sổ nhưng tiền mặt thường xuyên thiếu, phải vay gấp
- Chuẩn bị vay ngân hàng lớn, gọi vốn hoặc mua bán sáp nhập
- Không có ngân sách năm hoặc ngân sách không được theo dõi
- Chủ doanh nghiệp mất nhiều ngày mỗi tháng cho việc tài chính
- Mở thêm chi nhánh, công ty con, thị trường mới
- Báo cáo quản trị không có hoặc không dùng được để ra quyết định
- Biên lợi nhuận giảm mà không ai giải thích được nguyên nhân
Ví dụ minh hoạ: công ty F doanh thu tăng nhanh, chuẩn bị hồ sơ vay vốn lưu động lớn và mở thêm một chi nhánh. Chủ doanh nghiệp đang tự làm dự báo dòng tiền bằng bảng tính, mỗi tháng mất nhiều ngày làm việc với ngân hàng. Công ty F có ít nhất bốn dấu hiệu trong danh sách: đây là lúc nên cân nhắc người phụ trách tài chính chuyên trách, dù dưới hình thức toàn thời gian hay thuê ngoài.
Không phải doanh nghiệp nào có các dấu hiệu trên cũng cần tuyển ngay một CFO toàn thời gian. Nếu nền tảng kế toán chưa vững, ưu tiên đầu tiên vẫn là sổ sách đúng và báo cáo đúng hạn; CFO giỏi đến đâu cũng khó làm việc trên số liệu sai.
3. CFO toàn thời gian hay CFO thuê ngoài: so sánh chi phí
Ví dụ minh hoạ với giả định: CFO toàn thời gian có lương 60 triệu đồng/tháng, tiền lương đóng BHXH bằng mức này, doanh nghiệp đóng thêm 21,5% bảo hiểm bắt buộc. CFO thuê ngoài làm 4 ngày/tháng với phí giả định 5 triệu đồng/ngày. Đây là số giả định để minh hoạ cách tính, không phải mức lương hay mức phí thị trường.
Ví dụ minh hoạ, số giả định; chưa tính chi phí tuyển dụng, thưởng, thuế liên quan.
Xem dạng bảng
| CFO toàn thời gian | CFO thuê ngoài 4 ngày/tháng | |
|---|---|---|
| Lương hoặc phí dịch vụ | 60 triệu đ | 20 triệu đ |
| Bảo hiểm DN đóng 21,5% | 12,9 triệu đ | 0 triệu đ |
| Thiết bị, phúc lợi (giả định) | 5 triệu đ | 0 triệu đ |
| Tổng mỗi tháng | 77,9 triệu đ | 20 triệu đ |
Chi phí không phải tiêu chí duy nhất. CFO thuê ngoài phù hợp khi doanh nghiệp cần tư duy tài chính cấp cao nhưng chưa đủ khối lượng việc cho một người toàn thời gian. CFO toàn thời gian cần thiết khi khối lượng giao dịch, số đơn vị, mức độ làm việc với nhà đầu tư đòi hỏi người có mặt hằng ngày.
| Tiêu chí | CFO toàn thời gian | CFO thuê ngoài (fractional) |
|---|---|---|
| Thời gian có mặt | Hằng ngày, tham gia mọi cuộc họp | Theo lịch cố định, theo dự án |
| Phù hợp giai đoạn | Quy mô lớn, nhiều đơn vị, sau gọi vốn | Tăng trưởng, chuẩn bị vay hoặc gọi vốn |
| Điểm mạnh | Hiểu sâu doanh nghiệp, dẫn dắt đội ngũ | Linh hoạt, chi phí theo nhu cầu, góc nhìn từ nhiều doanh nghiệp |
| Hạn chế | Chi phí cố định cao, tuyển khó | Không có mặt thường xuyên, phụ thuộc chất lượng số liệu nội bộ |
4. Triển khai CFO thuê ngoài hiệu quả
- 1Xác định vấn đề
Chọn 2–3 mục tiêu cụ thể: dòng tiền, ngân sách, hồ sơ vay vốn.
- 2Chuẩn bị dữ liệu
Báo cáo tài chính, sổ chi tiết, công nợ, hợp đồng vay đã được đối chiếu.
- 3Thống nhất phạm vi
Số ngày mỗi tháng, đầu ra từng tháng, người phối hợp nội bộ.
- 4Thiết lập nhịp làm việc
Họp tháng xem báo cáo quản trị, cập nhật dự báo dòng tiền.
- 5Đánh giá sau 6 tháng
Đo kết quả theo mục tiêu ban đầu, quyết định mở rộng hay tuyển toàn thời gian.
Theo kinh nghiệm của ACCA, CFO thuê ngoài phát huy tốt nhất khi phần ghi chép kế toán đã được chuẩn hoá: sổ sách khoá đúng hạn, công nợ đối chiếu, báo cáo quản trị theo mẫu cố định. Khi đó, thời gian quý báu của CFO dành cho phân tích và quyết định, không phải đi tìm số liệu. Tham khảo thêm xây bộ máy tài chính – kế toán theo giai đoạn và báo cáo quản trị hằng tháng.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có cần CFO không?
Phần lớn doanh nghiệp nhỏ chưa cần CFO toàn thời gian. Ưu tiên là sổ sách đúng, báo cáo đúng hạn và chủ doanh nghiệp đọc được báo cáo. Khi chuẩn bị vay lớn hoặc gọi vốn, có thể cân nhắc CFO thuê ngoài theo dự án.
CFO thuê ngoài có ký báo cáo tài chính không?
Không nên mặc định như vậy. Trách nhiệm lập, ký báo cáo tài chính thực hiện theo quy định hiện hành về kế toán và phân công trong doanh nghiệp. Phạm vi của CFO thuê ngoài cần ghi rõ trong hợp đồng.
Kế toán trưởng có thể phát triển thành CFO không?
Có thể, nếu được đào tạo thêm về kế hoạch tài chính, quản trị vốn, làm việc với ngân hàng và nhà đầu tư. Nhiều doanh nghiệp chọn lộ trình này để giữ người hiểu doanh nghiệp.
ACCA Consulting Vietnam hỗ trợ gì cho doanh nghiệp chưa có CFO?
ACCA cung cấp dịch vụ kế toán, khai thuế, báo cáo tài chính và báo cáo quản trị định kỳ, giúp chủ doanh nghiệp có số liệu đáng tin để ra quyết định. Nhu cầu tư vấn tài chính chuyên sâu hơn được trao đổi phạm vi cụ thể khi nhận tư vấn.
Chuẩn bị số liệu trước khi cần CFO
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) cung cấp dịch vụ kế toán tại TP.HCM, báo cáo quản trị đúng hạn để doanh nghiệp sẵn sàng cho bước phát triển tiếp theo.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
