Nội dung bài viết
Nhiều giám đốc tài chính vẫn dành phần lớn tuần để đối chiếu số, ký chứng từ và chữa cháy hạn nộp. Vai trò CFO hiện đại rộng hơn thế: vừa giữ an toàn cho tài sản, vừa ngồi cùng bàn với chủ doanh nghiệp để chọn hướng đi. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam trình bày mô hình 4 vai trò, kèm bảng tự đánh giá thời gian để bạn biết mình đang ở đâu.
1. Vai trò CFO đang thay đổi như thế nào?
Trước đây, người đứng đầu tài chính được đánh giá chủ yếu qua việc sổ sách đúng, báo cáo nộp kịp và không bị phạt. Đó vẫn là nền móng. Nhưng khi doanh nghiệp tăng trưởng, chủ doanh nghiệp cần nhiều hơn: ai sẽ nói cho họ biết sản phẩm nào đang lỗ, khi nào thiếu tiền, có nên mở chi nhánh hay không?
Câu trả lời cho những câu hỏi đó nằm trong số liệu kế toán, nhưng không tự hiện ra. Cần một người biết đọc, biết đặt câu hỏi và dám đưa ra khuyến nghị. Đó là lý do vai trò CFO dịch chuyển từ “người giữ sổ” sang “đối tác chiến lược” của ban điều hành.
2. Mô hình 4 vai trò: giữ gìn, vận hành, chiến lược, xúc tác
Một cách nhìn phổ biến trong quản trị tài chính chia công việc của CFO thành bốn “chiếc mũ”. Hai vai trò đầu hướng về hiện tại và quá khứ, hai vai trò sau hướng về tương lai.
| Vai trò | Câu hỏi trọng tâm | Đầu việc tiêu biểu |
|---|---|---|
| Người giữ gìn (Steward) | Tài sản và số liệu có an toàn, đúng luật không? | Kiểm soát nội bộ, tuân thủ thuế, bảo vệ tiền và hàng |
| Người vận hành (Operator) | Bộ máy tài chính chạy có hiệu quả không? | Quy trình đóng sổ, phân quyền, phần mềm, năng suất phòng kế toán |
| Nhà chiến lược (Strategist) | Doanh nghiệp nên đi đâu, cần bao nhiêu vốn? | Ngân sách, dự báo, phân tích đầu tư, phương án huy động vốn |
| Người xúc tác (Catalyst) | Làm sao để cả công ty ra quyết định dựa trên số liệu? | Thiết kế KPI, dẫn dắt dự án cải tiến, đào tạo quản lý đọc số |
Vì sao không thể bỏ hai vai trò đầu?
Một CFO giỏi chiến lược nhưng sổ sách sai thì mọi phân tích đều đứng trên nền cát. Ngược lại, chỉ làm tốt giữ gìn và vận hành thì doanh nghiệp an toàn nhưng chậm. Mục tiêu không phải bỏ việc cũ, mà là tự động hoá và giao lại phần lặp lại để có thời gian cho phần tạo giá trị.
3. Bảng tự đánh giá: thời gian của bạn đang đi đâu?
Hãy lấy lịch làm việc của 4 tuần gần nhất, gắn mỗi đầu việc vào một trong bốn vai trò, rồi cộng số giờ. Kết quả thường gây bất ngờ. Biểu đồ dưới là một ví dụ minh hoạ về cách phân bổ trước và sau khi tái cấu trúc công việc.
Ví dụ minh hoạ cho một doanh nghiệp giả định, không phải số liệu khảo sát. Tỷ lệ phù hợp tuỳ quy mô và giai đoạn của từng doanh nghiệp.
Xem dạng bảng
| Hiện tại | Mục tiêu sau 12 tháng | |
|---|---|---|
| Giữ gìn | 45% | 25% |
| Vận hành | 35% | 25% |
| Chiến lược | 15% | 30% |
| Xúc tác | 5% | 20% |
Không có tỷ lệ chuẩn chung. Doanh nghiệp mới thành lập có thể chấp nhận CFO dành nhiều thời gian cho giữ gìn. Doanh nghiệp chuẩn bị gọi vốn thì cần dịch nhanh sang chiến lược. Điều quan trọng là bạn chủ động chọn tỷ lệ, thay vì để việc phát sinh quyết định thay.
- Hơn một nửa tuần dành cho nhập liệu, đối chiếu thủ công
- Báo cáo quản trị ra sau ngày 15 của tháng sau
- Chủ doanh nghiệp chỉ hỏi bạn khi có sự cố thuế
- Bạn không tham gia các cuộc họp kế hoạch kinh doanh
- Không có dự báo dòng tiền cho ít nhất 3 tháng tới
- Các trưởng bộ phận không biết KPI tài chính của mình
4. Lộ trình dịch chuyển sang vai trò chiến lược
- 1Đo thời gian thực tế
Ghi lại giờ làm theo 4 vai trò trong 4 tuần để có số liệu nền.
- 2Chuẩn hoá việc lặp lại
Viết quy trình cho đóng sổ, đối chiếu ngân hàng, công nợ để giao cho nhân sự khác.
- 3Tự động hoá hoặc thuê ngoài
Chuyển phần ghi sổ, khai thuế định kỳ sang phần mềm hoặc đơn vị dịch vụ kế toán.
- 4Xây báo cáo quản trị cố định
Một bộ báo cáo tháng ổn định giúp ban điều hành quen đọc số.
- 5Tham gia kế hoạch kinh doanh
Đề xuất ngân sách, kịch bản và chỉ số theo dõi cho từng sáng kiến.
Bước thứ ba thường là điểm bẻ lái. Khi phần kế toán tuân thủ được giao cho một đơn vị chuyên nghiệp, CFO nội bộ có thể dồn sức cho phân tích. Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ chọn mô hình lai: thuê dịch vụ kế toán cho sổ sách và tờ khai, giữ người nội bộ cho báo cáo quản trị. Bạn có thể đọc thêm về thời điểm nên tuyển CFO để chọn mô hình phù hợp.
5. Năng lực CFO cần bồi đắp cho từng vai trò
- Giữ gìn: nắm chuẩn mực kế toán, quy định thuế, thiết kế kiểm soát nội bộ.
- Vận hành: quản lý quy trình, chọn phần mềm, dẫn dắt đội ngũ kế toán.
- Chiến lược: lập mô hình tài chính, phân tích kịch bản, hiểu thị trường vốn.
- Xúc tác: giao tiếp, thuyết phục, biến số liệu thành câu chuyện dễ hiểu cho người không chuyên.
Kỹ năng thứ tư thường bị xem nhẹ nhất. Một bản phân tích chính xác nhưng trình bày rối sẽ không dẫn đến quyết định. Hãy luyện thói quen mở đầu mọi báo cáo bằng một câu kết luận và một đề xuất cụ thể.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có cần CFO không?
Doanh nghiệp nhỏ chưa chắc cần CFO toàn thời gian, nhưng vẫn cần ai đó đảm nhiệm các vai trò chiến lược ở mức cơ bản: dự báo dòng tiền, ngân sách, phân tích lãi lỗ. Chủ doanh nghiệp có thể tự làm với sự hỗ trợ của kế toán hoặc dùng CFO bán thời gian.
Kế toán trưởng và CFO khác nhau thế nào?
Kế toán trưởng tập trung vào tính đúng đắn của sổ sách và tuân thủ. CFO bao trùm cả bốn vai trò, trong đó có hoạch định và huy động vốn. Ở doanh nghiệp vừa và nhỏ, một người có thể kiêm cả hai.
Làm sao biết CFO đang cân bằng 4 vai trò?
Đo thời gian thực tế trong vài tuần và so với mục tiêu đã thống nhất với ban điều hành. Nếu báo cáo quản trị ra đều, có dự báo dòng tiền và CFO tham gia kế hoạch kinh doanh, đó là dấu hiệu tốt.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ phần kế toán để CFO tập trung chiến lược không?
Có. ACCA nhận ghi sổ, lập tờ khai thuế, báo cáo tài chính năm và báo cáo quản trị cơ bản theo gói. CFO hoặc chủ doanh nghiệp giữ quyền quyết định và phần phân tích chiến lược.
Để CFO làm việc của CFO
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) đảm nhận phần kế toán, thuế định kỳ để đội tài chính của bạn dành thời gian cho chiến lược. Liên hệ để nhận tư vấn gói phù hợp.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
