Nội dung bài viết
Ở nhiều doanh nghiệp Việt, chủ doanh nghiệp gọi kế toán trưởng là “giám đốc tài chính” và ngược lại. Thực tế kế toán trưởng và CFO là hai vai trò khác nhau về phạm vi, KPI và kỹ năng. Bài viết so sánh song song hai vị trí và chỉ ra khi nào doanh nghiệp thật sự cần CFO, từ góc nhìn của ACCA Consulting Vietnam.
1. Phạm vi: tuân thủ và chiến lược vốn
Kế toán trưởng chịu trách nhiệm để số liệu kế toán đúng, đủ, kịp thời và tuân thủ: sổ sách, chứng từ, tờ khai, báo cáo tài chính, làm việc với cơ quan thuế và kiểm toán. Đây là vị trí có tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm theo pháp luật kế toán.
CFO (Chief Financial Officer) nhìn về phía trước: cần bao nhiêu vốn, vay hay gọi vốn, đầu tư vào đâu, dòng tiền 12 tháng tới ra sao, biên lợi nhuận từng dòng sản phẩm thế nào. CFO là chức danh quản trị, không phải chức danh pháp lý bắt buộc.
2. So sánh kế toán trưởng và CFO song song
| Tiêu chí | Kế toán trưởng | CFO |
|---|---|---|
| Câu hỏi trọng tâm | Số liệu đã đúng và tuân thủ chưa? | Tiền và vốn nên dùng thế nào? |
| Thời gian nhìn | Quá khứ và hiện tại | Hiện tại và tương lai |
| Báo cáo cho | Giám đốc / người đại diện pháp luật | Tổng giám đốc, hội đồng quản trị, nhà đầu tư |
| KPI thường gặp | Đúng hạn tờ khai, không sai sót trọng yếu, khoá sổ đúng hạn | Dòng tiền, chi phí vốn, biên lợi nhuận, kế hoạch tài chính đạt mục tiêu |
| Kỹ năng lõi | Chuẩn mực kế toán, thuế, kiểm soát chứng từ | Phân tích tài chính, mô hình dự báo, đàm phán vốn, quản trị rủi ro |
| Quan hệ bên ngoài | Cơ quan thuế, kiểm toán | Ngân hàng, nhà đầu tư, đối tác chiến lược |
Hai vai trò bổ sung cho nhau. CFO không thể ra quyết định tốt nếu số liệu nền sai; kế toán trưởng làm sổ đúng nhưng không ai dùng số để quyết định thì giá trị bị lãng phí.
Ví dụ minh hoạ ở một doanh nghiệp vừa giả định, không phải số liệu khảo sát.
Xem dạng bảng
| Kế toán trưởng | CFO | |
|---|---|---|
| Ghi nhận & tuân thủ | 60% | 10% |
| Báo cáo quản trị | 20% | 25% |
| Dòng tiền & vốn | 10% | 35% |
| Chiến lược & nhà đầu tư | 5% | 25% |
| Quản lý đội | 5% | 5% |
3. Doanh nghiệp nào thật sự cần CFO?
Doanh nghiệp nhỏ thường chưa cần CFO toàn thời gian. Chủ doanh nghiệp kiêm phần chiến lược, kế toán trưởng hoặc dịch vụ kế toán bên ngoài lo phần tuân thủ. Dấu hiệu dưới đây cho thấy đã đến lúc cân nhắc CFO (toàn thời gian, bán thời gian hoặc cố vấn):
- Chuẩn bị vay ngân hàng lớn, gọi vốn hoặc đón nhà đầu tư chiến lược.
- Có lãi trên báo cáo nhưng thường xuyên thiếu tiền thanh toán.
- Mở thêm chi nhánh, công ty con hoặc dòng sản phẩm mới.
- Chủ doanh nghiệp không còn thời gian đọc và phân tích số liệu.
- Ngân sách năm không có hoặc lập xong không ai theo dõi.
- Nhà đầu tư, công ty mẹ yêu cầu báo cáo quản trị định kỳ.
Tình huống giả định
Công ty thương mại A có doanh thu tăng nhanh, kế toán trưởng làm sổ chuẩn, tờ khai đúng hạn. Nhưng hàng tồn và công nợ phải thu phình to, công ty phải vay ngắn hạn liên tục. Đây là bài toán của CFO: chính sách tín dụng khách hàng, vòng quay vốn lưu động, cơ cấu vay. Kế toán trưởng cung cấp số, CFO thiết kế giải pháp.
4. Kế toán trưởng muốn lên CFO cần bổ sung gì?
- 1Hiểu mô hình kinh doanh
Biết công ty kiếm tiền từ đâu, chi phí nào là đòn bẩy.
- 2Làm báo cáo quản trị
Chuyển từ báo cáo tài chính sang báo cáo phục vụ quyết định.
- 3Học dự báo dòng tiền
Lập dòng tiền 13 tuần và kế hoạch tài chính năm.
- 4Tham gia quyết định
Chủ động đưa phương án khi doanh nghiệp vay, đầu tư, mở rộng.
Kiến thức kế toán quản trị và phân tích tài chính là cầu nối quan trọng. Nhiều người chọn đi qua vị trí Financial Controller trước khi lên CFO.
Một ví dụ minh hoạ về cách hai vai trò phối hợp: hằng tháng kế toán trưởng chốt số liệu trước ngày làm việc thứ 5; CFO dùng số đó cập nhật dự báo dòng tiền 13 tuần và đề xuất với giám đốc nên giãn lịch nhập hàng hay vay thêm. Nếu số liệu đến muộn hoặc sai, mọi phân tích phía sau đều lệch.
5. Những nhầm lẫn thường gặp
- Giao CFO ký thay kế toán trưởng. Kế toán trưởng có tiêu chuẩn và trách nhiệm theo luật; chức danh CFO không thay thế được nếu người đó không đủ điều kiện.
- Kỳ vọng kế toán trưởng làm luôn việc gọi vốn. Không công bằng nếu không trao quyền và thời gian.
- Tuyển CFO khi sổ sách còn rối. Nên làm sạch sổ trước, nếu không CFO mất nhiều tháng chỉ để dọn dữ liệu.
Câu hỏi thường gặp
Một người có thể vừa là kế toán trưởng vừa là CFO không?
Có, nhất là ở doanh nghiệp vừa và nhỏ. Tuy vậy, người đó phải đáp ứng điều kiện kế toán trưởng theo quy định hiện hành và cần đủ thời gian cho phần chiến lược.
CFO có bắt buộc phải có chứng chỉ kế toán trưởng không?
CFO là chức danh quản trị nên không có điều kiện riêng như kế toán trưởng. Nếu CFO kiêm kế toán trưởng thì phải đáp ứng tiêu chuẩn của vị trí kế toán trưởng.
Doanh nghiệp nhỏ có nên thuê CFO bán thời gian?
Có thể cân nhắc khi chuẩn bị vay vốn, gọi vốn hoặc tái cấu trúc. Điều kiện tiên quyết là sổ sách phải sạch và đáng tin.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hoá sổ sách trước khi gọi vốn không?
Có. Dịch vụ rà soát sổ sách giúp phát hiện sai lệch và đề xuất điều chỉnh, sau đó doanh nghiệp có thể duy trì bằng gói kế toán trọn gói.
Cần nền số liệu vững cho quyết định tài chính?
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) cung cấp dịch vụ kế toán trọn gói, rà soát sổ sách cho doanh nghiệp tại TP.HCM và toàn quốc. Nhận tư vấn.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
