Financial Controller là ai? Vai trò cầu nối giữa kế toán và CFO

Trong tin tuyển dụng của doanh nghiệp FDI và tập đoàn, chức danh Financial Controller (FC) xuất hiện ngày càng nhiều. Vậy financial controller là gì, khác kế toán trưởng và CFO ra sao, cần năng lực gì? Bài này giải thích ngắn gọn, kèm mô tả công việc mẫu do ACCA Consulting Vietnam tổng hợp từ thực tế làm việc với khối FDI.

1. Financial Controller là gì?

Financial Controller là người kiểm soát tài chính của một doanh nghiệp hoặc một đơn vị trong tập đoàn. FC đảm bảo số liệu kế toán đáng tin, quy trình có kiểm soát và báo cáo quản trị đến đúng người, đúng hạn. Nói gọn: kế toán ghi nhận, FC kiểm soát và diễn giải, CFO dùng số liệu để ra quyết định chiến lược.

Ở doanh nghiệp FDI, FC thường báo cáo cho tổng giám đốc tại Việt Nam và đồng thời cho bộ phận tài chính khu vực hoặc công ty mẹ. Vì vậy FC phải hiểu cả chuẩn mực kế toán Việt Nam lẫn yêu cầu báo cáo của tập đoàn.

2. FC đứng ở đâu giữa kế toán trưởng và CFO?

Ở nhiều doanh nghiệp FDI quy mô vừa, FC kiêm luôn vai trò kế toán trưởng theo luật, nếu đáp ứng điều kiện theo quy định hiện hành. Ở tập đoàn lớn, FC quản lý kế toán trưởng và đội kế toán.

3. Mô tả công việc mẫu của Financial Controller

• Chủ trì quy trình khoá sổ tháng, quý, năm; đảm bảo deadline báo cáo cho công ty mẹ.
• Lập báo cáo quản trị: doanh thu, biên lợi nhuận, chi phí theo bộ phận, so sánh thực tế với ngân sách.
• Phân tích biến động và giải thích cho ban giám đốc.
• Thiết kế, giám sát kiểm soát nội bộ: duyệt chi, phân quyền, đối chiếu định kỳ.
• Điều phối kiểm toán độc lập, kiểm toán nội bộ tập đoàn và làm việc với cơ quan thuế cùng kế toán trưởng.
• Phối hợp lập ngân sách năm và dự báo dòng tiền.
• Quản lý, đào tạo đội kế toán.

4. Quy trình khoá sổ mà FC thường chuẩn hoá

Lịch cụ thể tuỳ từng tập đoàn. Điều quan trọng là mỗi bước có người chịu trách nhiệm, có checklist và có bằng chứng kiểm tra.

Tình huống giả định

Công ty FDI B có báo cáo tháng gửi công ty mẹ cho thấy chi phí vận chuyển tăng mạnh so với ngân sách. FC không dừng ở việc ghi nhận: FC kiểm tra hợp đồng vận chuyển, đối chiếu sản lượng, phát hiện một phần chi phí của tháng trước bị ghi muộn và một phần do đổi tuyến giao hàng. Báo cáo gửi đi kèm giải thích rõ hai nguyên nhân và đề xuất điều chỉnh quy trình trích trước. Đây là giá trị khác biệt của FC so với người chỉ làm sổ.

5. Năng lực cần có để làm FC

• Chuyên môn: chuẩn mực kế toán Việt Nam, hiểu chuẩn mực quốc tế ở mức đọc và chuyển đổi số liệu, thuế doanh nghiệp.
• Phân tích: đọc biến động, làm ngân sách, hiểu chi phí theo hoạt động.
• Công cụ: Excel nâng cao, hệ thống ERP, công cụ báo cáo.
• Ngoại ngữ: tiếng Anh để viết báo cáo, email và họp với công ty mẹ.
• Lãnh đạo: dẫn dắt đội, làm việc với kiểm toán và các phòng ban.

Năng lực khó học nhất thường là phán đoán: biết biến động nào cần đào sâu, biến động nào chỉ là thời điểm ghi nhận. Cách luyện tốt là mỗi tháng tự viết giải thích cho 5 biến động lớn nhất trên báo cáo, rồi so với nhận xét của cấp trên.

Ứng viên FC thường đi lên từ kế toán trưởng doanh nghiệp FDI hoặc từ kiểm toán. Các chứng chỉ quốc tế như chứng chỉ ACCA quốc tế (do hiệp hội nghề nghiệp ACCA của Anh cấp, không liên quan đến công ty dịch vụ cùng tên) hoặc CPA nước ngoài là lợi thế. Xem thêm kế toán trưởng và CFO khác nhau thế nào.

Câu hỏi thường gặp