Nội dung bài viết
Khi việc nhiều lên, chủ công ty một người thường thuê cộng tác viên thay vì tuyển nhân viên. Nhưng hợp đồng cộng tác viên ghi sai bản chất có thể bị xem là hợp đồng lao động, kéo theo nghĩa vụ bảo hiểm và thuế khác hẳn. ACCA Consulting Vietnam giúp bạn phân biệt hai loại hợp đồng, hiểu nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN và lưu hồ sơ đúng.
1. Hợp đồng dịch vụ khác hợp đồng lao động ở đâu
Bộ luật Lao động xác định hợp đồng lao động theo nội dung, không theo tên gọi: nếu có việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên, thì đó là quan hệ lao động. Đặt tên “hợp đồng cộng tác viên” nhưng thực tế quản lý như nhân viên thì vẫn có thể bị xác định là hợp đồng lao động.
| Tiêu chí | Hợp đồng dịch vụ (cộng tác viên) | Hợp đồng lao động |
|---|---|---|
| Đối tượng | Kết quả công việc cụ thể | Thời gian và sức lao động |
| Quản lý | Tự chủ cách làm, thời gian làm | Theo giờ làm, nội quy, sự điều hành của công ty |
| Thù lao | Theo sản phẩm, đầu việc, nghiệm thu | Tiền lương trả định kỳ |
| Công cụ làm việc | Thường tự trang bị | Thường do công ty cung cấp |
| Bảo hiểm bắt buộc | Không phát sinh theo quan hệ lao động | Phát sinh theo quy định hiện hành |
| Thuế TNCN | Khấu trừ theo quy định với thu nhập vãng lai | Khấu trừ theo biểu lũy tiến sau giảm trừ gia cảnh |
Với hợp đồng lao động, người lao động cư trú được giảm trừ gia cảnh từ kỳ tính thuế 2026 là 15,5 triệu đồng/tháng cho bản thân và 6,2 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc. Với cộng tác viên theo hợp đồng dịch vụ, cách khấu trừ khác và áp dụng theo quy định hiện hành.
2. Nội dung hợp đồng cộng tác viên nên có
- Mô tả kết quả công việc: số bài viết, số thiết kế, số giờ tư vấn theo đầu việc, thay vì mô tả vị trí công việc.
- Tiêu chí nghiệm thu và thời hạn bàn giao từng đầu việc.
- Thù lao theo sản phẩm hoặc đợt, có ghi số tiền trước thuế và việc khấu trừ thuế TNCN.
- Thông tin cá nhân: họ tên, số định danh, mã số thuế cá nhân, tài khoản ngân hàng chính chủ.
- Bảo mật và sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm bàn giao.
- Không áp đặt giờ làm và nội quy như nhân viên.
3. Khấu trừ thuế TNCN khi trả cho cộng tác viên
Khi công ty trả thù lao cho cá nhân không ký hợp đồng lao động, công ty là tổ chức trả thu nhập và có nghĩa vụ khấu trừ thuế TNCN theo tỷ lệ và ngưỡng theo quy định hiện hành, sau đó kê khai trên tờ khai khấu trừ cùng kỳ với GTGT. Trường hợp cá nhân có tổng thu nhập trong năm thấp, quy định có cho phép làm bản cam kết để tạm chưa khấu trừ; điều kiện và mẫu cam kết áp dụng theo quy định hiện hành.
- 1Kiểm tra hồ sơ
Hợp đồng, biên bản nghiệm thu, mã số thuế cá nhân của cộng tác viên.
- 2Tính số khấu trừ
Áp dụng tỷ lệ và ngưỡng theo quy định hiện hành, hoặc ghi nhận bản cam kết nếu đủ điều kiện.
- 3Chuyển khoản
Trả phần thực nhận vào tài khoản chính chủ của cộng tác viên.
- 4Kê khai và nộp
Đưa số đã khấu trừ vào tờ khai TNCN của kỳ, nộp thuế đúng hạn.
- 5Cuối năm
Tổng hợp thu nhập đã trả, phục vụ quyết toán và cấp chứng từ khấu trừ nếu cộng tác viên yêu cầu.
Ví dụ minh hoạ với tỷ lệ giả định để thấy cách tính; tỷ lệ và ngưỡng thực tế theo quy định hiện hành.
Xem dạng bảng
| Thù lao | Thực nhận | |
|---|---|---|
| Tháng 7 | 6 triệu đồng | 5,4 triệu đồng |
| Tháng 8 | 8 triệu đồng | 7,2 triệu đồng |
| Tháng 9 | 5 triệu đồng | 4,5 triệu đồng |
Ví dụ minh hoạ: công ty thuê một cộng tác viên viết nội dung, trả 6 triệu đồng trong tháng 7. Nếu áp dụng tỷ lệ khấu trừ giả định 10%, công ty giữ lại 600 nghìn đồng để nộp thuế và chuyển 5,4 triệu cho cộng tác viên. Thù lao trả cho cá nhân có hợp đồng và chứng từ đầy đủ là chi phí của công ty khi tính TNDN, nếu đáp ứng điều kiện chi phí được trừ.
4. Khi nào nên chuyển sang tuyển nhân viên
Nếu cộng tác viên làm toàn thời gian cho bạn, theo giờ cố định, dùng thiết bị công ty và nhận lương đều hằng tháng, quan hệ đó đã gần với lao động. Lúc này nên chuyển sang hợp đồng lao động và thực hiện đủ nghĩa vụ bảo hiểm, thuế. Đọc thêm bài khi nào tuyển nhân viên đầu tiên.
- Hợp đồng dịch vụ mô tả kết quả công việc
- Bản sao giấy tờ tùy thân và mã số thuế cá nhân
- Biên bản nghiệm thu từng đợt
- Chứng từ chuyển khoản vào tài khoản chính chủ
- Bảng tính khấu trừ TNCN hoặc bản cam kết nếu đủ điều kiện
- Tờ khai khấu trừ TNCN của kỳ có chi trả
Câu hỏi thường gặp
Ký hợp đồng cộng tác viên có phải đóng bảo hiểm xã hội không?
Nếu đúng bản chất là hợp đồng dịch vụ thì không phát sinh bảo hiểm bắt buộc theo quan hệ lao động. Nếu thực tế có quản lý, điều hành và trả lương như nhân viên, quan hệ có thể bị xác định là lao động.
Cộng tác viên không có mã số thuế cá nhân thì sao?
Nên đề nghị cộng tác viên cung cấp mã số thuế hoặc số định danh trước khi chi trả, vì đây là thông tin cần cho khấu trừ và kê khai thuế TNCN.
Thù lao cộng tác viên có được tính vào chi phí không?
Được nếu có hợp đồng, nghiệm thu, chứng từ thanh toán và công ty đã thực hiện khấu trừ thuế TNCN theo quy định.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ hồ sơ cộng tác viên không?
Có. Đội ngũ ACCA cung cấp mẫu hợp đồng, bảng tính khấu trừ và kê khai TNCN cho các khoản chi trả cộng tác viên của công ty một người.
Mở rộng đội ngũ mà không rối thuế
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) chuẩn bị hồ sơ cộng tác viên, tính khấu trừ và khai thuế TNCN cho công ty một người. Dịch vụ kế toán tại TP.HCM, hỗ trợ từ xa toàn quốc.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp