Nội dung bài viết
Khi ngân hàng hay khách hàng nước ngoài hỏi về ESG doanh nghiệp, nhiều nơi giao việc cho phòng hành chính hoặc marketing. Thực tế, phần lớn dữ liệu ESG ban đầu đang nằm sẵn trong phòng kế toán: hoá đơn điện, bảng lương, quy chế chi tiêu. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam giúp bộ phận tài chính hiểu E – S – G bằng ví dụ cụ thể và biết nên bắt đầu từ đâu.
1. ESG doanh nghiệp là gì, nói theo ngôn ngữ kế toán
ESG là viết tắt của ba nhóm thông tin: Môi trường (Environmental), Xã hội (Social) và Quản trị (Governance). Nếu báo cáo tài chính trả lời câu hỏi “doanh nghiệp kiếm được bao nhiêu”, thì dữ liệu ESG trả lời “doanh nghiệp kiếm tiền bằng cách nào, tác động ra sao đến môi trường, con người và có được quản lý minh bạch không”.
Với bộ phận tài chính, cách dễ hiểu nhất là coi ESG như một bộ chỉ số phi tài chính đi kèm sổ sách. Nhiều chỉ số có thể lấy trực tiếp từ chứng từ kế toán, chỉ cần ghi thêm số lượng vật lý (kWh, m³, lít) bên cạnh số tiền.
2. Dữ liệu ESG đang nằm sẵn trong sổ sách
| Nhóm | Chỉ số ví dụ | Nguồn trong phòng kế toán |
|---|---|---|
| E – Môi trường | Điện năng tiêu thụ (kWh) | Hoá đơn tiền điện hằng tháng |
| E – Môi trường | Nước sử dụng (m³) | Hoá đơn tiền nước |
| E – Môi trường | Nhiên liệu xăng, dầu (lít) | Hoá đơn nhiên liệu, phiếu xuất kho, công tác phí |
| E – Môi trường | Chất thải thu gom | Hợp đồng và hoá đơn dịch vụ thu gom, xử lý |
| S – Xã hội | Số lao động, tỷ lệ nam nữ, nghỉ việc | Bảng lương, hồ sơ nhân sự |
| S – Xã hội | Bảo hiểm bắt buộc, giờ đào tạo | Bảng kê đóng bảo hiểm, chi phí đào tạo |
| G – Quản trị | Quy chế tài chính, phân quyền phê duyệt | Quy chế nội bộ, ma trận phân quyền |
| G – Quản trị | Giao dịch với bên liên quan | Sổ chi tiết công nợ, hợp đồng |
Ví dụ: kế toán đã nhập hoá đơn tiền điện mỗi tháng để hạch toán chi phí. Chỉ cần thêm một cột ghi số kWh trên hoá đơn, sau 12 tháng bạn đã có dữ liệu tiêu thụ điện cả năm, đủ để theo dõi xu hướng.
Ví dụ minh hoạ: số kWh lấy từ hoá đơn điện của doanh nghiệp giả định; không phải số liệu thống kê ngành.
Xem dạng bảng
| Quý 1 | 42.000 kWh |
| Quý 2 | 48.000 kWh |
| Quý 3 | 51.000 kWh |
| Quý 4 | 45.000 kWh |
3. Giải thích từng trụ cột bằng ví dụ
E – Môi trường
Bắt đầu từ năng lượng và tài nguyên: điện, nước, nhiên liệu. Đây là dữ liệu có hoá đơn, dễ kiểm chứng. Khi khách hàng hỏi về phát thải carbon, dữ liệu năng lượng chính là đầu vào. Xem thêm bài dữ liệu phát thải carbon cho doanh nghiệp xuất khẩu.
S – Xã hội
Tập trung vào người lao động: số lượng, thu nhập, bảo hiểm, an toàn, đào tạo. Ví dụ, việc đóng đủ bảo hiểm bắt buộc (doanh nghiệp đóng 21,5%, người lao động đóng 10,5% trên tiền lương đóng BHXH) là một chỉ báo xã hội cơ bản mà phòng kế toán nắm rõ.
G – Quản trị
Quản trị thể hiện qua cách doanh nghiệp ra quyết định và kiểm soát: có quy chế tài chính không, ai được duyệt chi bao nhiêu, giao dịch với bên liên quan có minh bạch không, báo cáo tài chính có đúng hạn không. Đây là phần CFO có lợi thế lớn nhất.
4. Vai trò của CFO trong dữ liệu ESG
CFO không cần trở thành chuyên gia môi trường. Nhưng CFO là người hiểu rõ nhất cách xây hệ thống dữ liệu đáng tin: có nguồn, có kiểm soát, có đối chiếu. Đó chính là điều mà ngân hàng và đối tác đòi hỏi khi đọc thông tin ESG.
- Thiết kế dữ liệu: thêm trường số lượng vật lý vào quy trình nhập chứng từ.
- Kiểm soát chất lượng: đối chiếu kWh, m³ với hoá đơn gốc như đối chiếu số tiền.
- Gắn với chi phí: chỉ ra chi phí năng lượng trên doanh thu, cơ hội tiết kiệm.
- Điều phối: làm đầu mối với nhân sự, sản xuất, hành chính để gom dữ liệu.
Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, doanh nghiệp có sổ sách chi tiết, chứng từ được lưu trữ đầy đủ (chứng từ dùng ghi sổ phải lưu tối thiểu 10 năm theo Luật Kế toán) sẽ dựng dữ liệu ESG lịch sử dễ hơn nhiều so với nơi chỉ lưu tổng số tiền.
5. Lộ trình 5 bước để bắt đầu
- 1Xác định ai hỏi
Liệt kê yêu cầu từ ngân hàng, khách hàng, nhà đầu tư; họ cần chỉ số nào.
- 2Chọn 8–10 chỉ số
Ưu tiên chỉ số có chứng từ: điện, nước, nhiên liệu, lao động, bảo hiểm.
- 3Thêm cột dữ liệu
Bổ sung số lượng vật lý vào file theo dõi hoặc phần mềm kế toán.
- 4Dựng dữ liệu lịch sử
Lấy lại từ hoá đơn 12–24 tháng gần nhất nếu còn lưu.
- 5Rà soát định kỳ
Đối chiếu hằng quý, ghi chú phương pháp tính để người sau làm lại được.
Lưu ý: yêu cầu báo cáo ESG khác nhau tuỳ đối tác và có thể thay đổi. Doanh nghiệp nên kiểm tra quy định hiện hành và yêu cầu cụ thể của từng bên trước khi công bố số liệu ra ngoài.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có cần quan tâm ESG không?
Nếu bạn vay vốn ngân hàng, bán hàng cho doanh nghiệp lớn hoặc xuất khẩu, khả năng sẽ được hỏi về dữ liệu ESG. Bắt đầu sớm với vài chỉ số đơn giản giúp bạn không bị động.
Dữ liệu ESG có phải kiểm toán không?
Tuỳ yêu cầu của đối tác và quy định áp dụng cho từng loại doanh nghiệp. Dù chưa bắt buộc, dữ liệu nên có nguồn chứng từ rõ ràng để có thể kiểm tra khi cần.
Phòng kế toán có đủ năng lực làm ESG không?
Phòng kế toán làm tốt phần thu thập và kiểm soát dữ liệu. Phần đánh giá tác động môi trường chuyên sâu có thể cần chuyên gia bên ngoài.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ dữ liệu ESG không?
ACCA hỗ trợ phần nền tảng: dịch vụ kế toán, lưu trữ chứng từ có hệ thống và gợi ý cách ghi nhận số lượng vật lý từ hoá đơn. Phần báo cáo ESG chuyên sâu nên phối hợp thêm với đơn vị tư vấn chuyên ngành.
Dữ liệu ESG bắt đầu từ sổ sách tốt
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) giúp doanh nghiệp giữ chứng từ đầy đủ, sổ sách chi tiết, sẵn sàng cho các yêu cầu dữ liệu mới.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
