Nội dung bài viết
Báo cáo kết quả kinh doanh là tờ giấy kế toán gửi bạn mỗi năm, nhưng nhiều chủ công ty một người chỉ nhìn dòng cuối. Bài này của ACCA Consulting Vietnam hướng dẫn đọc báo cáo kết quả kinh doanh từ trên xuống trong 10 phút, dùng ví dụ một công ty tư vấn giả định, và chọn ra 4 chỉ số đáng theo dõi hằng quý.
1. Báo cáo kết quả kinh doanh trả lời câu hỏi gì
Bảng cân đối kế toán cho biết công ty có gì và nợ gì tại một thời điểm. Báo cáo kết quả kinh doanh cho biết trong một kỳ, công ty bán được bao nhiêu, tốn bao nhiêu và lãi hay lỗ. Báo cáo này nằm trong bộ báo cáo tài chính năm nộp cùng quyết toán thuế TNDN, hạn chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ ba sau khi kết thúc năm tài chính.
Bạn không cần học kế toán để đọc. Chỉ cần hiểu báo cáo đi theo một trình tự: doanh thu, trừ dần các loại chi phí, ra lợi nhuận trước thuế, trừ thuế TNDN, ra lợi nhuận sau thuế.
2. Đọc báo cáo kết quả kinh doanh từng dòng với ví dụ minh hoạ
Ví dụ minh hoạ: công ty TNHH tư vấn một thành viên, chủ sở hữu kiêm giám đốc, có một năm hoạt động như bảng dưới. Số liệu giả định, làm tròn để dễ đọc.
| Dòng | Số tiền (triệu đồng) | Ý nghĩa bằng lời thường |
|---|---|---|
| Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ | 1.200 | Tổng giá trị dịch vụ đã xuất hóa đơn, chưa gồm thuế GTGT |
| Các khoản giảm trừ doanh thu | 0 | Chiết khấu, giảm giá cho khách (nếu có) |
| Giá vốn hàng bán | 420 | Chi phí trực tiếp tạo ra dịch vụ: thuê chuyên gia, công cụ theo dự án |
| Lợi nhuận gộp | 780 | Doanh thu thuần trừ giá vốn |
| Doanh thu hoạt động tài chính | 5 | Lãi tiền gửi |
| Chi phí bán hàng | 60 | Quảng cáo, tiếp khách, hoa hồng giới thiệu |
| Chi phí quản lý doanh nghiệp | 425 | Lương chủ DN, thuê văn phòng, phần mềm, phí kế toán |
| Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh | 300 | Kết quả kinh doanh chính |
| Lợi nhuận khác | 0 | Thu nhập, chi phí bất thường |
| Tổng lợi nhuận trước thuế | 300 | Căn cứ tính thuế TNDN sau điều chỉnh |
| Chi phí thuế TNDN | 60 | Giả định thuế suất 20% và không có điều chỉnh |
| Lợi nhuận sau thuế | 240 | Phần có thể giữ lại hoặc chia cho chủ sở hữu |
Lưu ý thuế suất trong ví dụ chỉ để minh hoạ. Mức thuế suất TNDN áp dụng cho công ty của bạn, bao gồm các mức ưu đãi theo quy mô doanh thu nếu có, cần kiểm tra theo quy định hiện hành.
Số liệu giả định; tách theo quý giúp thấy mùa vụ và tốc độ tăng chi phí.
Xem dạng bảng
| Doanh thu | Tổng chi phí | |
|---|---|---|
| Quý I | 240 triệu đồng | 200 triệu đồng |
| Quý II | 300 triệu đồng | 215 triệu đồng |
| Quý III | 320 triệu đồng | 230 triệu đồng |
| Quý IV | 340 triệu đồng | 260 triệu đồng |
3. Bốn chỉ số chủ DN một người nên theo dõi hằng quý
- 1Biên lợi nhuận gộp
Lợi nhuận gộp chia doanh thu thuần. Ví dụ: 780/1.200 = 65%. Giảm dần nghĩa là bạn đang thuê ngoài nhiều hơn hoặc định giá thấp.
- 2Tỷ lệ chi phí quản lý
Chi phí quản lý chia doanh thu. Ví dụ: 425/1.200 ≈ 35%. Tăng nhanh hơn doanh thu là tín hiệu cần cắt giảm.
- 3Biên lợi nhuận ròng
Lợi nhuận sau thuế chia doanh thu. Ví dụ: 240/1.200 = 20%.
- 4Doanh thu trên mỗi giờ làm
Doanh thu chia số giờ bạn thực sự làm dự án. Chỉ số này cho biết giá trị thời gian của chính bạn.
- Giá vốn420 triệu đồng
- Chi phí bán hàng và quản lý485 triệu đồng
- Thuế TNDN60 triệu đồng
- Lợi nhuận sau thuế235 triệu đồng
Số liệu giả định, đã bỏ qua doanh thu tài chính nên tổng bằng doanh thu thuần.
Xem dạng bảng
| Giá vốn | 420 triệu đồng |
| Chi phí bán hàng và quản lý | 485 triệu đồng |
| Thuế TNDN | 60 triệu đồng |
| Lợi nhuận sau thuế | 235 triệu đồng |
4. Những cách đọc sai thường gặp
- Lãi trên báo cáo không phải tiền trong tài khoản: doanh thu đã xuất hóa đơn nhưng khách chưa trả vẫn nằm trong lợi nhuận.
- Lương chủ DN: nếu công ty trả lương cho bạn có hợp đồng và chứng từ, khoản này nằm trong chi phí quản lý; tiền bạn rút không có căn cứ thì không phải chi phí.
- Lợi nhuận kế toán khác thu nhập tính thuế: chi phí không đủ điều kiện được trừ phải cộng lại khi quyết toán.
- So sánh sai kỳ: so quý này với cùng quý năm trước sẽ chính xác hơn so với quý liền trước nếu ngành có mùa vụ.
Muốn hiểu thêm phần còn lại của bộ báo cáo, đọc bài báo cáo tài chính cho công ty một người.
- So doanh thu quý này với cùng quý năm trước
- Tính biên lợi nhuận gộp và so với quý trước
- Xem 3 khoản chi phí quản lý lớn nhất
- Ước tính thuế TNDN tạm nộp cho quý
- Đối chiếu lợi nhuận với số dư tiền thực tế
- Ghi 1 quyết định hành động cho quý tới
Câu hỏi thường gặp
Công ty một người có bắt buộc lập báo cáo kết quả kinh doanh không?
Có. Báo cáo kết quả kinh doanh là một phần của báo cáo tài chính năm mà doanh nghiệp phải lập và nộp cùng hồ sơ quyết toán thuế TNDN.
Lợi nhuận cao mà tài khoản ít tiền là vì sao?
Thường do công nợ phải thu chưa về, tiền đã dùng mua tài sản hoặc trả nợ, hoặc chủ sở hữu đã rút tiền. Hãy đặt báo cáo cạnh bảng công nợ và sao kê để đối chiếu.
Nên xem báo cáo theo năm hay theo quý?
Báo cáo nộp cơ quan thuế lập theo năm, nhưng chủ DN nên yêu cầu kế toán gửi số liệu quản trị theo quý để kịp điều chỉnh giá và chi phí.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ giải thích báo cáo cho chủ DN không?
Có. Khi gửi báo cáo, đội ngũ ACCA kèm phần giải thích các chỉ số chính và những khoản cần lưu ý trước khi quyết toán.
Hiểu số liệu của chính công ty mình
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) lập báo cáo tài chính và gửi bản tóm tắt chỉ số hằng quý cho công ty một người. Dịch vụ kế toán tại TP.HCM, làm việc từ xa toàn quốc.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
