Nội dung bài viết
Tuyển thêm người là quyết định tốn kém và khó đảo ngược. Trước khi duyệt một vị trí mới, chủ doanh nghiệp cần biết mỗi nhân viên hiện đang tạo ra bao nhiêu giá trị. Chỉ số doanh thu và lợi nhuận trên mỗi nhân viên là cách đo năng suất lao động doanh nghiệp đơn giản nhất, nếu tính đúng và đọc đúng.
1. Cách tính các chỉ số trên mỗi nhân viên
| Chỉ số | Công thức | Khi nào dùng |
|---|---|---|
| Doanh thu / nhân viên | Doanh thu năm / Số nhân viên quy đổi bình quân | So sánh nội bộ qua các năm |
| Lợi nhuận gộp / nhân viên | (Doanh thu − Giá vốn) / Số nhân viên quy đổi | So sánh giữa các mảng, các ngành |
| Lợi nhuận trước thuế / nhân viên | Lợi nhuận trước thuế / Số nhân viên quy đổi | Đánh giá hiệu quả tổng thể |
Nhân viên quy đổi (FTE) là số người tính theo toàn thời gian: 2 người làm bán thời gian 50% tính là 1. Nên dùng số bình quân trong năm, không lấy số cuối năm, vì doanh nghiệp tuyển nhiều vào quý 4 sẽ thấy chỉ số giảm giả tạo. Nếu thuê ngoài nhiều (cộng tác viên, dịch vụ kế toán, vận chuyển), hãy ghi chú để so sánh công bằng.
2. Vì sao doanh thu/nhân viên dễ gây hiểu nhầm giữa các ngành
Ví dụ minh hoạ: hai công ty cùng 12 nhân viên quy đổi. Công ty thương mại có doanh thu 30 tỷ, biên lợi nhuận gộp 15%. Công ty dịch vụ có doanh thu 7,2 tỷ, biên lợi nhuận gộp 60%.
Ví dụ minh hoạ. Thương mại: 30.000 / 12 = 2.500; 4.500 / 12 = 375. Dịch vụ: 7.200 / 12 = 600; 4.320 / 12 = 360.
Xem dạng bảng
| Công ty thương mại | Công ty dịch vụ | |
|---|---|---|
| Doanh thu / nhân viên | 2.500 triệu đ/người/năm | 600 triệu đ/người/năm |
| Lợi nhuận gộp / nhân viên | 375 triệu đ/người/năm | 360 triệu đ/người/năm |
Nhìn doanh thu, công ty thương mại có vẻ “năng suất” gấp 4 lần. Nhưng phần lớn doanh thu thương mại là giá vốn hàng hoá đi qua. Tính trên lợi nhuận gộp, hai công ty gần như ngang nhau. Vì vậy khi so sánh giữa các ngành hoặc giữa mảng bán hàng và mảng dịch vụ trong cùng công ty, hãy dùng lợi nhuận gộp trên mỗi nhân viên.
3. Một nhân viên mới thực sự tốn bao nhiêu?
Chi phí tuyển thêm người không chỉ là lương. Ví dụ minh hoạ: lương 15 triệu/tháng, tiền lương đóng BHXH bằng mức lương này. Doanh nghiệp đóng thêm 21,5% (BHXH 17,5%, BHYT 3%, BHTN 1%) = 3,225 triệu. Giả định thêm 2 triệu/tháng cho thiết bị, phần mềm, chỗ ngồi, phúc lợi.
Ví dụ minh hoạ. Tỷ lệ bảo hiểm theo quy định hiện hành; chi phí thiết bị, phúc lợi là số giả định.
Xem dạng bảng
| Lương | 15.000.000đ |
| Bảo hiểm DN đóng 21,5% | 3.225.000đ |
| Thiết bị, phúc lợi (giả định) | 2.000.000đ |
| Tổng chi phí | 20.225.000đ |
Tổng khoảng 20,2 triệu/tháng, tương đương khoảng 242,7 triệu/năm, chưa tính thời gian đào tạo và các khoản thưởng. Nếu biên lợi nhuận gộp của mảng là 30%, người mới cần giúp tạo thêm khoảng 242,7 / 30% ≈ 809 triệu doanh thu/năm mới hoà vốn chi phí của chính mình. Xem thêm cách tính tổng chi phí nhân sự trong bài tổng chi phí nhân sự thực tế.
4. Dùng chỉ số năng suất lao động doanh nghiệp để quyết định tuyển thêm
- 1Đo hiện trạng
Tính lợi nhuận gộp/nhân viên 12 tháng gần nhất cho bộ phận đề xuất tuyển.
- 2Xác định việc tăng thêm
Người mới sẽ tạo thêm doanh thu, giảm chi phí hay giảm rủi ro? Ghi bằng con số.
- 3Tính chi phí đầy đủ
Lương, bảo hiểm phần doanh nghiệp, thiết bị, đào tạo, thời gian làm quen.
- 4So phương án khác
Tự động hoá, thuê ngoài, sắp xếp lại việc có rẻ hơn không?
- 5Đặt mốc kiểm tra
Sau 6 tháng, lợi nhuận gộp/nhân viên của bộ phận không được giảm so với trước tuyển.
Nguyên tắc thực hành: nếu doanh thu tăng nhưng lợi nhuận gộp/nhân viên giảm liên tục 2–3 quý, doanh nghiệp đang tăng người nhanh hơn tăng giá trị. Đó là lúc rà soát quy trình trước khi tuyển tiếp.
5. Cải thiện năng suất mà không cần tăng người
- Bỏ bớt khách hàng, sản phẩm có biên lợi nhuận thấp nhưng tốn nhiều công phục vụ
- Chuẩn hoá quy trình lặp lại: báo giá, xuất hoá đơn, đối chiếu công nợ
- Tự động hoá nhập liệu hoá đơn, sao kê bằng phần mềm kế toán
- Thuê ngoài việc không cốt lõi như kế toán, khai thuế, tính lương
- Gắn thưởng với lợi nhuận gộp của nhóm thay vì chỉ doanh thu
Câu hỏi thường gặp
Doanh thu trên mỗi nhân viên bao nhiêu là tốt?
Không có mức chung cho mọi ngành. Hãy so với chính doanh nghiệp qua các năm và dùng lợi nhuận gộp trên mỗi nhân viên khi so sánh giữa các mảng hoặc ngành khác nhau.
Có tính cả cộng tác viên và người thuê ngoài không?
Nên tính hai phiên bản: chỉ nhân viên chính thức, và có quy đổi cộng tác viên toàn thời gian. Như vậy tránh việc chỉ số đẹp lên chỉ vì chuyển việc sang thuê ngoài.
Chỉ số này có dùng để đánh giá từng cá nhân không?
Không nên. Đây là chỉ số cấp công ty hoặc bộ phận. Đánh giá cá nhân cần KPI riêng gắn với vị trí công việc.
Muốn bộ máy kế toán gọn mà vẫn đủ việc?
ACCA Consulting Vietnam cung cấp dịch vụ kế toán tại TP.HCM, giá theo số hoá đơn chứng từ, giúp doanh nghiệp không phải tăng người cho phần việc kế toán, thuế.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
