Nội dung bài viết
Trước khi mở thêm cửa hàng, tuyển thêm người hay ký hợp đồng thuê mới, chủ doanh nghiệp cần biết: phải bán bao nhiêu mới không lỗ? Điểm hoà vốn trả lời câu hỏi đó bằng một phép tính đơn giản. Bài viết của ACCA Consulting Vietnam trình bày công thức, ví dụ minh hoạ một chi nhánh quán cà phê và cách dùng kết quả để ra quyết định.
1. Điểm hoà vốn là gì
Điểm hoà vốn là mức sản lượng hoặc doanh thu mà tại đó tổng doanh thu bằng tổng chi phí, lợi nhuận bằng 0. Bán dưới mức này doanh nghiệp lỗ, bán trên mức này doanh nghiệp bắt đầu có lãi. Để tính, bạn cần tách chi phí thành hai nhóm:
- Biến phí: thay đổi theo sản lượng, như nguyên liệu, bao bì, hoa hồng bán hàng.
- Định phí: không đổi trong một phạm vi hoạt động, như tiền thuê, lương cố định, khấu hao.
Phần chênh lệch giữa giá bán và biến phí của mỗi sản phẩm gọi là số dư đảm phí. Đây là phần mỗi sản phẩm "đóng góp" để trang trải định phí, sau đó mới tạo ra lợi nhuận.
2. Công thức tính điểm hoà vốn
| Chỉ tiêu | Công thức |
|---|---|
| Số dư đảm phí đơn vị | Giá bán − Biến phí đơn vị |
| Tỷ lệ số dư đảm phí | Số dư đảm phí đơn vị ÷ Giá bán |
| Sản lượng hoà vốn | Tổng định phí ÷ Số dư đảm phí đơn vị |
| Doanh thu hoà vốn | Tổng định phí ÷ Tỷ lệ số dư đảm phí |
| Sản lượng cho lợi nhuận mục tiêu | (Định phí + Lợi nhuận mục tiêu) ÷ Số dư đảm phí đơn vị |
| Biên an toàn | (Doanh thu dự kiến − Doanh thu hoà vốn) ÷ Doanh thu dự kiến |
3. Ví dụ minh hoạ: điểm hoà vốn của một chi nhánh quán cà phê
Giả định một chuỗi cà phê dự định mở chi nhánh mới. Giá bán bình quân 45.000đ/ly, biến phí (nguyên liệu, ly, ống hút, phí nền tảng giao hàng bình quân) 18.000đ/ly. Số dư đảm phí 27.000đ/ly, tỷ lệ 60%.
| Khoản định phí | Số tiền (triệu đ/tháng) |
|---|---|
| Thuê mặt bằng | 40 |
| Lương cố định (gồm bảo hiểm phần doanh nghiệp đóng) | 50 |
| Khấu hao đầu tư 360 triệu trong 36 tháng | 10 |
| Điện nước, internet, chi phí khác | 8 |
| Tổng định phí | 108 |
Áp công thức:
- Sản lượng hoà vốn = 108.000.000 ÷ 27.000 = 4.000 ly/tháng, khoảng 134 ly/ngày.
- Doanh thu hoà vốn = 108 triệu ÷ 60% = 180 triệu đồng/tháng.
- Muốn lãi 27 triệu/tháng: (108 + 27) triệu ÷ 27.000 = 5.000 ly/tháng.
- Nếu dự kiến bán 5.000 ly (doanh thu 225 triệu), biên an toàn = (225 − 180) ÷ 225 = 20%.
Ví dụ minh hoạ, chi nhánh giả định: định phí 108 triệu/tháng, biến phí 18.000đ/ly, giá bán 45.000đ/ly. Tại 4.000 ly doanh thu bằng tổng chi phí.
Xem dạng bảng
| Doanh thu | Tổng chi phí | |
|---|---|---|
| 2.000 ly | 90 triệu đ | 144 triệu đ |
| 3.000 ly | 135 triệu đ | 162 triệu đ |
| 4.000 ly | 180 triệu đ | 180 triệu đ |
| 5.000 ly | 225 triệu đ | 198 triệu đ |
| 6.000 ly | 270 triệu đ | 216 triệu đ |
Biểu đồ chi phí – sản lượng – lợi nhuận (CVP) cho thấy khoảng cách giữa hai cột thu hẹp dần, bằng nhau ở 4.000 ly và đảo chiều sau đó. Mỗi ly bán thêm sau điểm hoà vốn mang về 27.000đ lợi nhuận trước thuế.
Bạn cũng nên tính điểm hoà vốn tiền mặt: bỏ khấu hao 10 triệu ra khỏi định phí vì khoản này không chi tiền hằng tháng. Định phí tiền mặt còn 98 triệu, điểm hoà vốn tiền mặt = 98.000.000 ÷ 27.000 ≈ 3.630 ly/tháng. Trong những tháng đầu chưa đạt 4.000 ly, nếu bán trên 3.630 ly thì chi nhánh tuy lỗ trên sổ sách nhưng chưa "đốt" thêm tiền mặt.
4. Dùng điểm hoà vốn để quyết định mở chi nhánh
- 1Ước tính lượng khách thực tế
Đếm lượng người qua lại, so với chi nhánh tương tự đang có.
- 2Tính điểm hoà vốn
Dùng định phí riêng của chi nhánh và biến phí thực tế.
- 3So sánh với công suất
4.000 ly/tháng có vượt khả năng phục vụ giờ cao điểm không?
- 4Xét biên an toàn
Biên an toàn dưới khoảng 15–20% là tín hiệu cần thận trọng (ngưỡng tham khảo tự đặt).
- 5Tính thời gian hoà vốn đầu tư
Lợi nhuận tháng sau khi đạt ổn định đủ bù tiền đầu tư ban đầu trong bao lâu.
- Đàm phán giá thuê theo bậc tăng dần trong năm đầu.
- Chuyển một phần lương cố định sang thưởng theo doanh thu.
- Tăng giá trị đơn bằng món kèm có biên lãi cao.
- Giảm biến phí: chuẩn hoá định lượng, giảm hao hụt nguyên liệu.
- Thuê thiết bị thay vì mua để giảm khấu hao ban đầu.
Phép tính chỉ đúng khi biến phí và định phí lấy từ sổ sách thật. Nhiều chủ quán chỉ biết "tiền nguyên liệu tháng này" mà không biết biến phí trên mỗi ly. Một gói dịch vụ kế toán giá rẻ, minh bạch từ 399.000đ/tháng có thể tách chi phí theo chi nhánh để bạn tính lại hằng tháng. Muốn thử nhiều tình huống cùng lúc, xem bài phân tích kịch bản.
Câu hỏi thường gặp
Điểm hoà vốn có tính thuế TNDN không?
Tại điểm hoà vốn lợi nhuận bằng 0 nên không phát sinh thuế TNDN trên phần đó. Khi đặt lợi nhuận mục tiêu sau thuế, bạn cần quy đổi ngược ra lợi nhuận trước thuế theo thuế suất áp dụng.
Doanh nghiệp bán nhiều sản phẩm tính điểm hoà vốn thế nào?
Dùng tỷ lệ số dư đảm phí bình quân theo cơ cấu doanh thu để tính doanh thu hoà vốn. Khi cơ cấu bán thay đổi, điểm hoà vốn cũng thay đổi.
Khấu hao có nên tính vào định phí không?
Có, khi đánh giá lợi nhuận. Khi xem dòng tiền, có thể tính thêm điểm hoà vốn tiền mặt (không gồm khấu hao) để biết mức bán tối thiểu không âm tiền.
Biết điểm hoà vốn thật trước khi mở rộng
ACCA Consulting Vietnam – dịch vụ kế toán trọn gói tại TP.HCM, tách chi phí theo chi nhánh để bạn ra quyết định bằng số liệu.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
