Case minh hoạ: tính thuế TNDN cả năm cho một công ty thương mại

Học tính thuế TNDN ví dụ qua một case trọn năm dễ hơn đọc lý thuyết. Bài viết dùng số liệu giả định của một công ty thương mại để đi từ lợi nhuận kế toán đến số thuế phải nộp, số tạm nộp hằng quý và số nộp thêm khi quyết toán. Case do ACCA Consulting Vietnam biên soạn cho kế toán viên và sinh viên kế toán.

1. Dữ liệu case giả định

Công ty A (giả định) là công ty TNHH một thành viên do một cá nhân làm chủ, kinh doanh thương mại thiết bị văn phòng, năm tài chính trùng năm dương lịch. Năm trước liền kề doanh thu trên 50 tỷ đồng nên công ty khai thuế GTGT theo tháng. Các con số dưới đây là ví dụ minh hoạ để luyện cách tính thuế TNDN ví dụ từ đầu đến cuối, không phải số liệu của doanh nghiệp thật.

2. Từ lợi nhuận kế toán đến thu nhập tính thuế

Lợi nhuận kế toán chưa phải là cơ sở tính thuế. Kế toán cần cộng lại các khoản chi phí không được trừ và trừ đi các khoản được giảm như lỗ được chuyển. Bài lợi nhuận kế toán và thu nhập tính thuế giải thích chi tiết khái niệm này.

• Lương của chủ công ty TNHH một thành viên do một cá nhân làm chủ không được tính vào chi phí được trừ, nên 360 triệu được cộng lại.
• Tiền phạt vi phạm hành chính không được trừ theo quy định hiện hành.
• Lỗ được chuyển liên tục, tối đa không quá 5 năm kể từ năm tiếp sau năm phát sinh lỗ. Giả định khoản lỗ 190 triệu vẫn trong thời hạn.

Thu nhập chịu thuế = 2.470 + 520 = 2.990 triệu. Thu nhập tính thuế = 2.990 − 190 = 2.800 triệu đồng.

3. Tính thuế TNDN ví dụ: chọn thuế suất và số phải nộp

Thuế suất TNDN phổ thông là 20%. Theo Luật Thuế TNDN 2025 (67/2025/QH15), doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng áp dụng 15%; trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ đồng áp dụng 17%. Cách xác định tổng doanh thu để chọn thuế suất cần theo hướng dẫn hiện hành.

Công ty A có doanh thu 62 tỷ đồng nên áp dụng 20%: thuế TNDN năm = 2.800 x 20% = 560 triệu đồng.

4. Tạm nộp hằng quý và số nộp thêm khi quyết toán

Doanh nghiệp không nộp tờ khai TNDN quý nhưng phải tạm nộp theo quý, hạn ngày 30 của tháng đầu quý sau. Tổng 4 quý tạm nộp không được thấp hơn 80% số thuế phải nộp theo quyết toán năm. Với Công ty A: 80% x 560 = 448 triệu.

Nếu Công ty A chỉ tạm nộp tổng 400 triệu, phần thiếu so với mức 80% là 48 triệu sẽ bị tính tiền chậm nộp theo quy định hiện hành. Ví dụ minh hoạ: 48 triệu x 0,03% x 30 ngày = 432.000 đồng. Số tiền không lớn nhưng hoàn toàn tránh được nếu ước tính lợi nhuận sát hơn. Xem thêm cách tạm nộp thuế TNDN hằng quý.

5. Lỗi thường gặp khi tính thuế TNDN

• Quên cộng lại lương chủ sở hữu hoặc chi phí cá nhân của chủ.
• Chuyển lỗ vượt quá 5 năm hoặc chuyển lỗ chưa được xác định đúng.
• Tạm nộp đều mỗi quý một con số cố định, không cập nhật theo kết quả thực tế.
• Chọn sai thuế suất do xác định sai tổng doanh thu năm.

Theo kinh nghiệm của ACCA Consulting Vietnam, lập bảng điều chỉnh tạm từ quý 3 giúp doanh nghiệp không bị bất ngờ khi chốt số tháng 3 năm sau.

Câu hỏi thường gặp