Nội dung bài viết
Nhiều chủ hộ đã quen với cảnh mỗi năm nhận một tờ thông báo thuế khoán, nộp đủ là xong. Từ 2026 bỏ hình thức thuế khoán, hộ kinh doanh chuyển sang kê khai/tự khai (theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và hướng dẫn). Thông tin bỏ thuế khoán hộ kinh doanh khiến không ít người lo lắng, nhưng thực ra phần thay đổi lớn nhất nằm ở cách làm việc hằng ngày: ghi chép, giữ chứng từ, kê khai đúng hạn. ACCA Consulting Vietnam tóm tắt những thay đổi đó bằng bảng trước – sau để bạn dễ hình dung.
1. Bỏ thuế khoán hộ kinh doanh: điều gì thực sự thay đổi?
Với cơ chế khoán, cơ quan thuế ấn định một mức doanh thu cho cả năm dựa trên khảo sát, thông tin của hộ và hội đồng tư vấn thuế. Chủ hộ không cần chứng minh mình bán được bao nhiêu. Khi chuyển sang kê khai/tự khai, logic đảo ngược: chủ hộ tự xác định doanh thu của mình theo kỳ và chịu trách nhiệm về con số đó.
Bài này cố ý không nêu ngưỡng doanh thu hay tỷ lệ thuế, vì đó là phần được quy định chi tiết trong các văn bản hướng dẫn và có thể được điều chỉnh. Hãy tra trực tiếp văn bản trên cổng thông tin của cơ quan thuế hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý. Phần dưới đây tập trung vào cách làm.
- Kê khai: chủ hộ tự lập và nộp tờ khai theo kỳ, thường qua kênh điện tử.
- Hoá đơn: tuỳ trường hợp, hộ có thể phải hoặc được sử dụng hoá đơn điện tử, kể cả hoá đơn khởi tạo từ máy tính tiền.
- Sổ sách: cần ghi chép doanh thu, chi phí, tồn kho, tiền theo mức độ phù hợp với quy mô.
- Đối chiếu: dữ liệu ngân hàng, sàn thương mại điện tử, hoá đơn là căn cứ để cơ quan thuế so sánh với số kê khai.
2. Bảng trước – sau: thao tác hằng ngày của chủ hộ
| Việc | Khi nộp thuế khoán | Khi chuyển sang kê khai/tự khai |
|---|---|---|
| Cuối ngày | Đếm tiền, không bắt buộc ghi | Ghi tổng doanh thu, tách tiền mặt và chuyển khoản |
| Khi nhập hàng | Có thể không giữ chứng từ | Giữ hoá đơn, phiếu giao hàng, bảng kê mua hàng |
| Khi khách lấy hoá đơn | Xin cấp lẻ hoặc từ chối | Xuất hoá đơn theo phương thức đã đăng ký (nếu áp dụng) |
| Cuối tháng | Không có việc cố định | Cộng sổ, đối chiếu sao kê, kiểm hàng tồn |
| Đến kỳ thuế | Nộp theo thông báo | Lập tờ khai, nộp tờ khai và nộp tiền đúng hạn |
| Khi cơ quan thuế hỏi | Ít khi phát sinh | Giải trình bằng sổ, sao kê, hoá đơn |
Nhìn vào bảng, bạn sẽ thấy khối lượng việc tăng lên chủ yếu ở hai thời điểm: cuối ngày và cuối tháng. Nếu làm đều tay, mỗi ngày chỉ mất 5–10 phút, cuối tháng khoảng 1 giờ. Nếu để dồn, cuối kỳ sẽ mất cả tuần và dễ sai.
Ví dụ minh hoạ, số giờ giả định; thời gian thực tế tuỳ số giao dịch và công cụ sử dụng.
Xem dạng bảng
| Ghi đều hằng ngày | Để dồn cuối kỳ | |
|---|---|---|
| Ghi doanh thu | 3 giờ | 6 giờ |
| Phân loại chi phí | 1 giờ | 4 giờ |
| Đối chiếu sao kê | 1 giờ | 5 giờ |
| Lập tờ khai | 1 giờ | 3 giờ |
3. Rủi ro hay gặp trong năm đầu chuyển đổi
- Bỏ sót doanh thu chuyển khoản: chỉ ghi tiền mặt, quên tiền khách quét QR.
- Lẫn tiền gia đình và tiền hàng: một tài khoản dùng cho mọi việc, khó giải thích khoản nào là doanh thu.
- Không giữ chứng từ đầu vào: nhập hàng ở chợ đầu mối không có giấy tờ, khó chứng minh nguồn gốc.
- Quên hạn kê khai: quen nhận thông báo, nay phải tự nhớ kỳ nộp.
- Tin tin đồn: làm theo bài đăng mạng xã hội thay vì văn bản chính thức.
Danh sách đầy đủ hơn có ở bài 12 lỗi thường gặp khi chuyển sang kê khai. Còn nếu muốn một kế hoạch chuẩn bị cụ thể theo tuần, xem lộ trình chuẩn bị 90 ngày.
4. Bộ sổ tối thiểu nên có từ ngày đầu
| Sổ | Ghi gì | Khi nào ghi | Mất bao lâu |
|---|---|---|---|
| Sổ doanh thu | Tổng bán trong ngày, tách tiền mặt/chuyển khoản | Cuối mỗi ngày | 5 phút |
| Sổ chi phí | Nhập hàng, điện nước, mặt bằng, tiền công | Khi phát sinh | 2 phút/khoản |
| Sổ hàng tồn | Số lượng nhập, xuất, tồn mặt hàng chính | Khi nhập và cuối tháng | 30 phút/tháng |
| Sổ tiền | Số dư tiền mặt và tài khoản | Cuối tuần | 10 phút |
Đây là mẫu tự quản lý. Mẫu sổ chính thức theo quy định (nếu có yêu cầu) hãy tra theo văn bản hướng dẫn hiện hành. Chi tiết từng sổ xem bài sổ sách hộ kinh doanh gồm những gì.
5. Checklist chuẩn bị cho chủ hộ
- Đọc văn bản gốc về hộ kinh doanh trên cổng thông tin chính thức
- Hỏi cơ quan thuế quản lý: kỳ kê khai, phương pháp áp dụng cho hộ mình
- Kích hoạt tài khoản thuế điện tử, cài ứng dụng trên điện thoại
- Mở tài khoản ngân hàng chỉ dùng cho kinh doanh
- Bắt đầu ghi sổ doanh thu mỗi ngày
- Giữ hoá đơn, phiếu nhập hàng theo thư mục tháng
- Tìm hiểu có cần dùng hoá đơn điện tử hay máy tính tiền không
- Kiểm kê hàng tồn ngày bắt đầu
- Lập lịch nhắc hạn nộp trên điện thoại
- Trích một khoản dự phòng thuế mỗi tuần
Câu hỏi thường gặp
Bỏ thuế khoán có nghĩa là hộ phải nộp thuế nhiều hơn không?
Không thể kết luận chung. Số thuế phụ thuộc doanh thu thực tế và phương pháp áp dụng cho từng hộ theo văn bản hiện hành. Điều chắc chắn là hộ phải tự ghi chép và kê khai.
Hộ nhỏ có phải dùng hoá đơn điện tử không?
Tuỳ ngành nghề, quy mô và quy định hướng dẫn. Hãy hỏi cơ quan thuế quản lý hoặc tra văn bản trên cổng thông tin chính thức.
Không biết dùng máy tính có ghi sổ được không?
Được. Sổ giấy ghi đều đặn vẫn tốt hơn file Excel bỏ dở. Có thể nhờ người nhà hoặc đơn vị dịch vụ hỗ trợ phần nhập liệu.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển từ khoán sang kê khai không?
Có. ACCA Consulting VN hỗ trợ dựng sổ, rà chứng từ, lập lịch kê khai và nộp tờ khai cho hộ kinh doanh.
Bỏ khoán không còn đáng lo
ACCA Consulting Vietnam cung cấp dịch vụ kế toán TP.HCM và hỗ trợ từ xa toàn quốc cho hộ kinh doanh: sổ thu chi, chứng từ, lịch kê khai. Nhận tư vấn hoặc Zalo +84 938 847 699.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
