Nội dung bài viết
Lợi nhuận là ý kiến, tiền mới là sự thật. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (mẫu B03) cho biết tiền thực sự đến từ đâu và đi về đâu trong kỳ. ACCA Consulting Vietnam giải thích ba dòng tiền và so sánh hai phương pháp lập trực tiếp, gián tiếp trên cùng một ví dụ minh hoạ.
1. Ba dòng tiền trên báo cáo lưu chuyển tiền tệ
| Nhóm | Tiền vào | Tiền ra |
|---|---|---|
| Hoạt động kinh doanh | Thu từ khách hàng | Trả nhà cung cấp, trả lương, nộp thuế, chi phí vận hành |
| Hoạt động đầu tư | Thu thanh lý tài sản, thu hồi khoản cho vay, đầu tư | Mua sắm tài sản cố định, góp vốn vào đơn vị khác |
| Hoạt động tài chính | Nhận vốn góp, vay ngân hàng | Trả nợ gốc vay, chia lợi nhuận |
Cách phân loại phụ thuộc bản chất giao dịch, không phụ thuộc tài khoản ngân hàng. Bảng dưới cho thấy một bút toán đi vào nhóm dòng tiền nào (ví dụ minh hoạ, triệu đồng):
| Nghiệp vụ | Nợ | Có | Số tiền | Nhóm dòng tiền |
|---|---|---|---|---|
| Thu tiền khách hàng | 1121 | 131 | 4.750 | Kinh doanh |
| Trả lương nhân viên | 334 | 1121 | 900 | Kinh doanh |
| Mua máy móc | 211 | 1121 | 300 | Đầu tư |
| Nhận tiền vay ngân hàng | 1121 | 3411 | 200 | Tài chính |
| Trả nợ gốc vay | 3411 | 1121 | 50 | Tài chính |
2. Phương pháp trực tiếp: liệt kê từng dòng thu chi
Ví dụ minh hoạ Công ty C trong năm: thu từ khách 4.750 triệu; trả nhà cung cấp 3.420; trả lương 900; nộp thuế TNDN 50; chi khác cho hoạt động kinh doanh 200. Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh: 4.750 - 3.420 - 900 - 50 - 200 = 180 triệu.
Phương pháp trực tiếp dễ hiểu với chủ doanh nghiệp vì giống sổ thu chi. Nhược điểm là cần phân loại từng giao dịch tiền ngay khi ghi sổ.
Trên phần mềm kế toán, việc phân loại thường được làm bằng cách gắn mã dòng tiền cho từng chứng từ thu, chi tiền. Nếu kế toán bỏ trống hoặc gắn sai mã, báo cáo sẽ dồn nhiều khoản vào dòng 'chi khác' và mất ý nghĩa. Vì vậy, khi chọn phương pháp này, nên rà mã dòng tiền ngay trong bước khoá sổ hằng tháng thay vì đợi cuối năm.
3. Phương pháp gián tiếp: đi từ lợi nhuận
Cùng Công ty C, lợi nhuận trước thuế 320 triệu. Phương pháp gián tiếp điều chỉnh các khoản không dùng tiền và biến động vốn lưu động:
| Chỉ tiêu | Số tiền |
|---|---|
| Lợi nhuận trước thuế | 320 |
| Cộng: khấu hao tài sản cố định | 80 |
| Trừ: phải thu khách hàng tăng | (150) |
| Trừ: hàng tồn kho tăng | (60) |
| Cộng: phải trả nhà cung cấp tăng | 40 |
| Trừ: thuế TNDN đã nộp | (50) |
| Lưu chuyển tiền thuần từ hoạt động kinh doanh | 180 |
Hai phương pháp cho cùng kết quả 180 triệu. Khác biệt chỉ nằm ở cách trình bày dòng tiền kinh doanh; dòng tiền đầu tư và tài chính trình bày giống nhau. Chi tiết từng bước lập theo cách này có trong bài lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ gián tiếp.
Ví dụ minh hoạ: dòng tiền thuần kinh doanh +180, đầu tư -300, tài chính +150; tiền tăng 30 triệu trong năm.
Xem dạng bảng
| Tiền vào | Tiền ra | |
|---|---|---|
| Hoạt động kinh doanh | 4.750 triệu đ | 4.570 triệu đ |
| Hoạt động đầu tư | 0 triệu đ | 300 triệu đ |
| Hoạt động tài chính | 200 triệu đ | 50 triệu đ |
| Tiêu chí | Trực tiếp | Gián tiếp |
|---|---|---|
| Điểm xuất phát | Từng khoản thu, chi | Lợi nhuận trước thuế |
| Dễ hiểu với chủ doanh nghiệp | Cao | Cần giải thích |
| Giải thích vì sao lãi mà thiếu tiền | Gián tiếp hơn | Rất rõ |
| Yêu cầu dữ liệu | Phân loại từng giao dịch tiền | Số dư đầu, cuối kỳ và vài số liệu bổ sung |
4. Dấu hiệu dòng tiền kinh doanh âm kéo dài
Một năm dòng tiền kinh doanh âm có thể bình thường với doanh nghiệp đang mở rộng. Nhưng nếu kéo dài nhiều kỳ trong khi báo cáo vẫn có lãi, doanh nghiệp đang sống nhờ tiền vay hoặc vốn góp thêm.
Ở Công ty C, tiền tăng 30 triệu trong năm, nhìn qua có vẻ ổn. Nhưng nếu bỏ khoản vay mới 200 triệu, tiền đã giảm 170 triệu vì doanh nghiệp vừa mua máy móc 300 triệu trong khi dòng tiền kinh doanh chỉ đạt 180 triệu. Đọc B03 theo từng nhóm giúp chủ doanh nghiệp thấy được bức tranh này, điều mà con số tiền cuối kỳ trên B01 không cho biết.
- Dòng tiền kinh doanh âm hai kỳ liên tiếp dù có lợi nhuận
- Phải thu khách hàng tăng nhanh hơn doanh thu
- Dòng tiền tài chính dương đều đặn để bù dòng tiền kinh doanh
- Tồn kho tăng mà doanh thu không tăng tương ứng
- Chia lợi nhuận trong khi dòng tiền kinh doanh âm
Đội ngũ ACCA Consulting Vietnam thường khuyên doanh nghiệp nhỏ lập thêm báo cáo dòng tiền theo tháng, đơn giản theo phương pháp trực tiếp, để quản lý thu chi sát hơn.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp được chọn phương pháp trực tiếp hay gián tiếp?
Doanh nghiệp được lựa chọn phương pháp lập dòng tiền kinh doanh theo chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành; nên áp dụng nhất quán giữa các kỳ.
Trả lãi vay thuộc dòng tiền nào?
Theo cách trình bày phổ biến hiện nay, tiền lãi vay đã trả được trình bày trong hoạt động kinh doanh; nên kiểm tra mẫu biểu doanh nghiệp đang áp dụng.
Báo cáo lưu chuyển tiền tệ có bắt buộc với doanh nghiệp nhỏ?
Tuỳ chế độ kế toán áp dụng, B03 có thể bắt buộc hoặc khuyến khích lập. Dù không bắt buộc, báo cáo này rất hữu ích cho quản trị tiền.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ lập báo cáo lưu chuyển tiền tệ không?
Có. ACCA Consulting VN lập B03 cùng bộ báo cáo tài chính năm và có thể lập báo cáo dòng tiền quản trị theo tháng khi doanh nghiệp cần.
Kiểm soát dòng tiền, không chỉ lợi nhuận
ACCA Consulting Vietnam giúp bạn có báo cáo lưu chuyển tiền tệ khớp số liệu và dễ đọc. Nhận tư vấn.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
