Nội dung bài viết
Doanh nghiệp vừa có doanh thu chịu thuế vừa có doanh thu không chịu thuế GTGT thì không được khấu trừ toàn bộ thuế đầu vào dùng chung. Phân bổ thuế GTGT đầu vào theo tỷ lệ doanh thu là cách làm phổ biến, nhưng nhiều kế toán quên tính lại tỷ lệ cả năm khi khoá sổ. ACCA Consulting Vietnam trình bày công thức, mẫu bảng tính Excel theo tháng và bước điều chỉnh cuối năm.
1. Khi nào phải phân bổ thuế GTGT đầu vào?
Thuế đầu vào được chia làm ba nhóm: dùng riêng cho hoạt động chịu thuế (được khấu trừ nếu đủ điều kiện), dùng riêng cho hoạt động không chịu thuế (không được khấu trừ) và dùng chung cho cả hai. Chỉ nhóm dùng chung, khi không hạch toán riêng được, mới cần phân bổ.
Ví dụ thuế đầu vào dùng chung: tiền thuê văn phòng, điện nước, phần mềm quản trị, phí dịch vụ kế toán, chi phí quảng cáo thương hiệu. Ngược lại, hàng mua về để bán riêng cho một hoạt động thì nên hạch toán thẳng vào nhóm tương ứng.
2. Công thức phân bổ thuế GTGT đầu vào dùng chung
Theo hướng dẫn hiện hành, thuế đầu vào dùng chung được phân bổ theo tỷ lệ doanh thu:
| Bước | Công thức | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tỷ lệ khấu trừ | Doanh thu chịu thuế GTGT ÷ Tổng doanh thu | Doanh thu chịu thuế gồm cả doanh thu thuế suất 0%; cách xác định chi tiết theo hướng dẫn hiện hành |
| Thuế dùng chung được khấu trừ | Thuế đầu vào dùng chung × Tỷ lệ khấu trừ | Kê khai vào tờ khai GTGT |
| Phần không được khấu trừ | Thuế đầu vào dùng chung − Phần được khấu trừ | Tính vào chi phí hoặc nguyên giá nếu đủ điều kiện |
Trong kỳ tháng hoặc quý, doanh nghiệp tạm phân bổ theo doanh thu của kỳ đó. Khi kết thúc năm, cần tính lại tỷ lệ theo doanh thu cả năm và điều chỉnh chênh lệch theo quy định hiện hành.
3. Ví dụ Excel theo tháng
Ví dụ minh hoạ: một trung tâm giả định vừa đào tạo (giả định thuộc diện không chịu thuế) vừa bán giáo trình, dịch vụ chịu thuế. Bảng tính quý 3/2026 như sau, cột F dùng công thức =B/C, cột G dùng =D*F.
| Tháng | DT chịu thuế (B) | Tổng DT (C) | Thuế dùng chung (D) | Tỷ lệ (F) | Được khấu trừ (G) |
|---|---|---|---|---|---|
| 7/2026 | 300.000.000 | 1.000.000.000 | 20.000.000 | 30% | 6.000.000 |
| 8/2026 | 600.000.000 | 1.000.000.000 | 20.000.000 | 60% | 12.000.000 |
| 9/2026 | 150.000.000 | 1.000.000.000 | 20.000.000 | 15% | 3.000.000 |
Ví dụ minh hoạ. Tỷ lệ dao động mạnh giữa các tháng, nên số khấu trừ tạm tính theo tháng có thể lệch xa tỷ lệ cả năm.
Xem dạng bảng
| Tháng 7 | 30% |
| Tháng 8 | 60% |
| Tháng 9 | 15% |
| Cả năm (giả định) | 40% |
4. Điều chỉnh cuối năm: bước hay bị quên
Tiếp ví dụ: giả định cả năm 2026 trung tâm có doanh thu chịu thuế 4,8 tỷ đồng trên tổng doanh thu 12 tỷ đồng, tỷ lệ 40%. Tổng thuế đầu vào dùng chung cả năm 240 triệu đồng, như vậy số được khấu trừ cả năm là 96 triệu đồng.
Giả định cộng 12 tháng tạm phân bổ, doanh nghiệp đã khấu trừ 105 triệu đồng, tức khấu trừ thừa 9 triệu đồng. Phần chênh lệch này phải được điều chỉnh giảm theo quy định hiện hành. Ngược lại, nếu đã khấu trừ thiếu thì được điều chỉnh tăng.
- 1Tổng hợp doanh thu
Cộng doanh thu chịu thuế và tổng doanh thu 12 tháng từ sổ chi tiết.
- 2Tính tỷ lệ năm
Áp công thức tỷ lệ cho cả năm, làm tròn thống nhất.
- 3Tính số đúng
Nhân tổng thuế dùng chung cả năm với tỷ lệ năm.
- 4So với đã khấu trừ
Lấy số đúng trừ tổng số đã tạm khấu trừ 12 tháng.
- 5Kê khai điều chỉnh
Điều chỉnh chênh lệch theo hướng dẫn hiện hành, lưu bảng tính làm hồ sơ.
5. Lỗi hay gặp khi phân bổ
- Không tính lại tỷ lệ cả năm, để các tháng tạm phân bổ thành số cuối cùng.
- Đưa thuế đầu vào dùng riêng cho hoạt động không chịu thuế vào nhóm dùng chung.
- Bỏ doanh thu thuế suất 0% ra khỏi tử số, làm giảm số được khấu trừ.
- Quên đưa phần không được khấu trừ vào chi phí, làm lệch quyết toán TNDN.
- Không lưu bảng tính, khó giải trình khi bị kiểm tra.
Phân biệt doanh thu chịu thuế và không chịu thuế xem tại không chịu thuế GTGT và thuế suất 0%; số liệu sau phân bổ nên được đối chiếu TK 133, 3331 với tờ khai GTGT.
Câu hỏi thường gặp
Có được phân bổ theo tiêu thức khác ngoài doanh thu không?
Hướng dẫn hiện hành dùng tỷ lệ doanh thu cho thuế đầu vào dùng chung. Doanh nghiệp nên hạch toán riêng tối đa những khoản xác định được, phần còn lại mới phân bổ.
Tài sản cố định dùng chung có phải phân bổ không?
Có. Thuế đầu vào của tài sản dùng chung cho cả hai hoạt động cũng thuộc diện phân bổ theo hướng dẫn hiện hành.
Phần thuế không được khấu trừ hạch toán vào đâu?
Thường tính vào chi phí hoặc nguyên giá tài sản, nếu đáp ứng điều kiện chi phí được trừ khi tính thuế TNDN.
ACCA Consulting Vietnam có hỗ trợ phân bổ thuế GTGT đầu vào không?
Có. Chúng tôi lập bảng phân bổ theo kỳ, tính lại tỷ lệ cuối năm và kê khai điều chỉnh trong gói dịch vụ kế toán.
Phân bổ đúng, khoá sổ không lo
ACCA Consulting Vietnam (ACCA Consulting VN) dựng bảng tính phân bổ và rà tỷ lệ cả năm cho doanh nghiệp có doanh thu hỗn hợp.
Nhận tư vấn miễn phíZaloWhatsApp
